Phú Thọ phát triển cây có múi theo hướng bền vững

Nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế trong sản xuất, phát triển bền vững cây ăn quả có múi, xây dựng ngành hàng chủ lực có giá trị gia tăng cao trong lĩnh vực nông nghiệp, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 182/KH-UBND về phát triển bền vững cây ăn quả có múi trên địa bàn tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2026 - 2030.

Phú Thọ có lợi thế về các loại cây ăn quả có múi, trong đó có những sản phẩm đặc sản đã xây dựng được thương hiệu như bưởi Đoan Hùng, bưởi Tân Lạc, cam Cao Phong... Những năm qua, cây ăn quả có múi đã giúp người dân ở nhiều địa phương thoát nghèo, vươn lên khá giả. Tuy nhiên, việc khai thác để phát huy hiệu quả cao nhất đối với nhóm cây trồng này trên địa bàn tỉnh vẫn chưa tương xứng với tiềm năng.

Gia đình anh Nguyễn Văn Đức (xã Thu Cúc) phát triển cây có múi theo tiêu chuẩn VietGAP, mỗi năm đạt doanh thu hàng chục tỷ đồng.

Sau sáp nhập, tổng diện tích cây có múi của tỉnh Phú Thọ đạt 15,3 nghìn ha, trong đó cây bưởi 11,7 nghìn ha, cây cam 3,6 nghìn ha. Những năm qua, người dân trồng cây ăn quả có múi tại các vùng trọng điểm có nhiều thay đổi trong tập quán canh tác, từng bước làm chủ kỹ thuật tái canh theo hướng bài bản, dễ áp dụng và dễ kiểm soát.

Công tác sản xuất và quản lý giống được quan tâm, góp phần hạn chế sử dụng giống không rõ nguồn gốc, tạo tiền đề thuận lợi cho quản trị vùng trồng và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Bên cạnh đó, tổ chức sản xuất và liên kết bước đầu được củng cố tại các vùng trọng điểm. Một số khu vực đã hình thành phương thức sản xuất tập trung theo nhóm hộ, hợp tác xã, cùng giống, quy trình sản xuất, tạo điều kiện thuận lợi để quản lý đồng bộ về kỹ thuật, vật tư, giám sát dịch hại và chất lượng sản phẩm.

Nhận thức của người dân về sản xuất an toàn và tuân thủ quy trình kỹ thuật từng bước được nâng lên. Thương hiệu cam Cao Phong, bưởi Đoan Hùng tiếp tục được giữ vững thông qua các hoạt động xúc tiến thương mại, sử dụng tem nhãn, truy xuất nguồn gốc sản phẩm..., góp phần bảo vệ uy tín sản phẩm trong bối cảnh thị trường cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Là địa phương có diện tích cây ăn quả có múi lớn, xã Tây Cốc khuyến khích các hộ đầu tư thâm canh, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật nhằm khai thác tối đa tiềm năng loại cây này.

Ông Nguyễn Song Toàn - Chủ tịch UBND xã Bằng Luân nhận xét: Sau một thời gian dài phát triển nóng, trong giai đoạn 2020 - 2024, cây ăn quả có múi, trong đó có cây bưởi, bước vào giai đoạn suy thoái. Nhiều hộ đã phá bỏ vườn bưởi để chuyển sang các loại cây trồng khác. Hiện nay, Bằng Luân đang vận động các hộ đẩy mạnh tái canh cây bưởi, nhất là những vườn đã có trên 15 năm tuổi; tăng cường ứng dụng kỹ thuật, nâng cao chất lượng quả bưởi. Đồng thời, tìm kiếm, đa dạng hóa các sản phẩm như mứt bưởi, chè bưởi, tinh dầu bưởi... và liên kết với doanh nghiệp, HTX để mở rộng thị trường tiêu thụ, nâng cao giá trị sản phẩm, giữ vững diện tích bưởi hiện có.

Theo kế hoạch của UBND tỉnh, mục tiêu chung đến năm 2030 là phát triển bền vững cây ăn quả có múi chủ lực, góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập, tăng giá trị xuất khẩu, thúc đẩy cơ cấu lại ngành Nông nghiệp, ổn định đời sống người dân, phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng - an ninh khu vực nông thôn.

Theo đó, tỉnh tiếp tục tập trung tái canh trên diện tích già cỗi, hết chu kỳ khai thác theo nguyên tắc tổ chức lại sản xuất tại vùng tái canh; bố trí cơ cấu nhóm giống phù hợp với yêu cầu rải vụ và nhu cầu thị trường; nâng cao năng lực tổ chức sản xuất của doanh nghiệp, hợp tác xã chuyên về cây có múi.

Phát triển vùng sản xuất an toàn, được cấp mã số vùng trồng; nâng cao tỷ lệ sản phẩm qua sơ chế, chế biến; tăng cường áp dụng cơ giới hóa, khoa học kỹ thuật nhằm nâng cao chất lượng, bảo đảm tiêu chuẩn xuất khẩu vào các thị trường có yêu cầu cao, qua đó nâng cao giá trị gia tăng và thu nhập.

Định hướng diện tích cây có múi toàn tỉnh đến năm 2030 khoảng 15,4 nghìn ha, trong đó diện tích cây bưởi khoảng 11 nghìn ha, cây cam 4,4 nghìn ha. Tỉnh duy trì diện tích, nâng cao chất lượng, mẫu mã các vùng bưởi đặc sản gồm bưởi đỏ Hòa Bình, bưởi Đoan Hùng, bưởi Diễn và cam Cao Phong.

Không gian phát triển được định hướng tập trung tại các xã Cao Phong, Mường Thàng, Thung Nai, Mường Động, Lạc Sơn, An Nghĩa, Lai Đồng, Thu Cúc, Xuân Hòa, Liên Châu, Tam Hồng, Nguyệt Đức, Vĩnh Phú, Vĩnh Thành, Lương Sơn, Cao Dương, Liên Sơn, Tân Lạc, Toàn Thắng, Mường Bi, Thượng Cốc, Đại Đồng, Mường Động, Nật Sơn, Yên Trị, Lạc Lương; Vĩnh Phú, Liên Châu, Bằng Luân, Tây Cốc, Chí Đám, Chân Mộng, Thanh Sơn, Võ Miếu, Cự Đồng, Hương Cần, Văn Miếu, Khả Cửu, Thượng Long, Xuân Viên, Yên Lập...

Tái cơ cấu cây có múi theo hướng nâng cao chất lượng, ứng dụng khoa học, công nghệ để giữ vững và nâng cao chất lượng thương hiệu đã được xây dựng ở vùng cam Cao Phong.

Ông Nguyễn Trường Giang - Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật khẳng định: Việc tái cơ cấu để nâng cao giá trị cho cây có múi là yêu cầu cấp thiết nhằm giữ vững những thương hiệu đã được xây dựng.

Thời gian tới, ngành Nông nghiệp và Môi trường sẽ tập trung thực hiện các nhiệm vụ cụ thể như rà soát, quy hoạch và quản lý không gian sản xuất tập trung đối với các loại cây bưởi, cam, quýt, chanh theo điều kiện tự nhiên của từng địa phương; đổi mới phương thức tổ chức sản xuất và liên kết chuỗi giá trị; lấy doanh nghiệp và HTX làm nòng cốt dẫn dắt, là mắt xích then chốt của chuỗi.

Xây dựng các mô hình liên kết chặt chẽ theo chuỗi giá trị khép kín từ sản xuất - logistics - chế biến - tiêu thụ. Đa dạng hóa cơ cấu giống và phát triển chế biến sâu; cơ cấu lại bộ giống theo hướng đa dạng chủng loại, gồm giống chín sớm, chính vụ và chín muộn, qua đó rải vụ thu hoạch, đáp ứng linh hoạt nhu cầu thị trường.

Tỉnh sẽ thu hút doanh nghiệp đầu tư xây dựng các nhà máy chế biến quy mô lớn, ưu tiên phát triển những dòng sản phẩm có giá trị gia tăng cao; cụ thể hóa và triển khai hiệu quả các cơ chế, chính sách hỗ trợ; đầu tư nâng cấp kết cấu hạ tầng phục vụ vùng sản xuất tập trung.

Cùng với đó, phát triển thương hiệu OCOP và thực hiện chuyển đổi số thông qua áp dụng nhật ký sản xuất điện tử, mã QR truy xuất nguồn gốc, mã số vùng trồng và các sàn giao dịch thương mại điện tử, qua đó mở rộng thị trường tiêu thụ trong và ngoài nước.

Đây là những giải pháp chủ yếu nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng cây ăn quả có múi, nâng cao giá trị sản phẩm, thu nhập cho người dân và phát triển ngành hàng theo hướng bền vững trên địa bàn tỉnh.

Quân Lâm