Rền vang tiếng trống Lai Đồng

Nằm lọt giữa những dãy núi cao ngất, Lai Đồng được thiên nhiên ưu đãi những cánh đồng tương đối bằng phẳng, rộng rãi, từng được ví như vựa lúa của đồng bào Mường quanh vùng. Cũng vì địa thế thuận lợi ấy mà trong những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, nơi đây trở thành địa bàn trọng điểm trong âm mưu xây dựng “xứ Mường tự trị” của kẻ thù. Đồn bốt mọc lên, sân bay dã chiến được thiết lập, những cuộc càn quét, khủng bố liên tiếp diễn ra nhằm tiêu diệt lực lượng kháng chiến, phá hoại chính quyền cách mạng...

Chính trong thời điểm gian khó, đau thương và mất mát lúc đó, những người con Lai Đồng đã đứng lên bảo vệ quê hương bằng ý chí quật cường với lòng yêu nước nồng nàn. Tiếng trống ngũ liên vang lên giữa núi rừng trở thành hiệu lệnh tập hợp lực lượng, thôi thúc dân làng đứng dậy đánh giặc, lập nên những chiến công vang dội. Hào khí ấy đã trở thành một phần lịch sử, kết tinh thành truyền thống anh hùng cách mạng được các thế hệ người dân Lai Đồng gìn giữ, phát huy trong công cuộc xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.

Xã Lai Đồng đang vươn mình khởi sắc.

Tiếng trống diệt thù, hào khí kiến quốc

Ngay cả các cụ cao niên trong xã hôm nay cũng không còn xác định chính xác vị trí những đồn bốt hay sân bay dã chiến Đồng Thân, Đồn Mù, Đồn Phắt năm xưa giữa những cánh đồng lúa xanh ngút ngàn. Thời gian đã phủ mờ dấu tích chiến tranh, nhưng ký ức về những năm tháng đau thương và hào hùng vẫn sống mãi trong lời kể của người già mỗi khi quây quần bên bếp lửa.

Trên những thửa ruộng đang mùa trĩu hạt ấy, tháng 10 năm 1947, du kích xã đã đào hầm chông, đặt bẫy phục kích, tiêu diệt một tên lính viễn chinh và làm bị thương nhiều tên khác trong một cuộc càn quét của quân Pháp. Đặc biệt, trong bốn ngày, từ 5 đến 8/10/1951, tại các địa điểm: Đồi Lò Rèn, đồi Nà Rèo, đồn Quéo xóm Phắt, quân dân Lai Đồng đã phối hợp chiến đấu ngoan cường, tiêu diệt 291 tên địch, thu hơn 200 khẩu súng các loại.

Giữa núi rừng đại ngàn, tiếng trống ngũ liên dồn dập vang lên như sấm động. Từ những lùm cây, triền đồi, các chiến sĩ du kích bất ngờ xuất hiện, giáng những đòn đánh sấm sét vào đội quân xâm lược. Âm thanh ấy không chỉ tiếp thêm dũng khí cho quân dân ta mà còn trở thành nỗi ám ảnh đối với quân thù. Nhiều năm sau, người dân vẫn truyền nhau câu chuyện về những toán lính viễn chinh nghe tiếng trống trận là khiếp sợ, chùn bước trước mỗi cuộc hành quân càn quét.

Ông Hà Xuân Huyến - nguyên Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Lai Đồng (cũ), tự hào cho biết: “Những đóng góp của quân và dân Lai Đồng đã được Đảng, Nhà nước ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý. Năm 2005, xã được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Không chỉ anh dũng trong chiến đấu, Lai Đồng còn nổi bật trong lao động sản xuất, xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc. Năm 1966 - 1967, địa phương vinh dự nhận Cờ thi đua Anh Trỗi nhờ thành tích xuất sắc trong phát triển hợp tác xã nông nghiệp, tín dụng và thương nghiệp”.

Từ tiếng trống tập hợp dân làng đứng lên đánh giặc năm xưa, âm vang ấy đã theo suốt chiều dài lịch sử, trở thành nguồn động viên tinh thần để các thế hệ người dân Lai Đồng đoàn kết, cần cù lao động, xây dựng cuộc sống ấm no.

Đồn bốt, sân bay dã chiến năm xưa giờ đã thành những cánh đồng màu mỡ.

Thanh âm ngày mới

Sau sáp nhập cùng các xã Đồng Sơn, Tân Sơn và Kiệt Sơn, xã Lai Đồng có diện tích tự nhiên hơn 108 km2 với dân số trên 16 nghìn người, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn 94%. Đất thuần nông, phần lớn người dân vẫn gắn bó với đồng ruộng, đồi rừng. Những năm gần đây, cấp ủy, chính quyền địa phương xác định phát triển nông nghiệp hàng hóa là hướng đi trọng tâm nhằm nâng cao giá trị sản xuất và cải thiện đời sống người dân. Từ định hướng đúng đắn đó, nhiều mô hình sản xuất hiệu quả đã được triển khai, góp phần nâng cao giá trị trên một đơn vị diện tích canh tác.

Thời điểm thu hoạch vụ Chiêm Xuân năm nay đúng vào đợt nắng nóng cao điểm. Trời còn mờ sáng, trên các cánh đồng lúa uốn câu ngả màu vàng chanh đã tấp nập bóng người, rộn vang tiếng nói cười. Vừa nhanh tay gặt lúa trên thửa ruộng ở khu vực xóm Đồng, chị Hà Thị Thanh ở khu 2 vừa vui vẻ chia sẻ: “Năm nay được mùa lớn, năng suất ước đạt hai tạ mỗi sào. Nhà tôi có ba sào ruộng nhưng cũng thoải mái thóc ăn và dành một phần cho chăn nuôi. Chiêm - Mùa nối vụ, giống tốt, năng suất cao nên nhiều năm nay trong xã không còn nhà ai đói ăn, đứt bữa. Cuộc sống tốt đẹp lên từng ngày...” .

Vụ Chiêm Xuân năm nay, xã Lai Đồng gieo cấy 542 ha lúa, năng suất dự kiến đạt 56 tạ/ha, sản lượng hơn 3.000 tấn. Cùng với cây lúa, diện tích ngô, rau màu, lạc, khoai, sắn được duy trì ổn định, vừa bảo đảm an ninh lương thực vừa cung cấp nguồn thức ăn dồi dào phục vụ phát triển chăn nuôi. Tiềm năng đất đồi rừng cũng đang được khai thác hiệu quả. Năm nay, xã phấn đấu trồng mới 433 ha rừng tập trung và 30.000 cây phân tán. Những đồi keo, bồ đề, quế xanh ngút ngàn không chỉ góp phần bảo vệ môi trường mà còn trở thành “của để dành” giúp nhiều hộ dân thoát nghèo, từng bước vươn lên khá giả.

Cùng với nông nghiệp, các lĩnh vực công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp, thương mại và dịch vụ tiếp tục có bước phát triển, tạo thêm việc làm và nguồn thu nhập cho người dân. Diện mạo nông thôn vùng cao ngày càng đổi thay rõ nét. Điều đáng mừng là những thành quả phát triển kinh tế đang tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển toàn diện các lĩnh vực văn hóa - xã hội. Hiện nay, 12/12 trường học trên địa bàn đạt chuẩn quốc gia. Chất lượng giáo dục không ngừng được nâng lên. Đặc biệt, phong trào “Tiếng trống học bài” được duy trì hiệu quả tại các khu dân cư đã trở thành nét đẹp của địa phương. Nếu tiếng trống năm xưa là hiệu lệnh đứng lên đánh giặc thì hôm nay tiếng trống ấy lại vang lên để nhắc nhở con em chăm ngoan, học tập, nuôi dưỡng tri thức và khát vọng vươn lên.

Lĩnh vực y tế tiếp tục được quan tâm đầu tư. Xã giữ vững chuẩn quốc gia về y tế; tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế đạt 99%. Các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao phát triển mạnh mẽ. Những câu lạc bộ văn nghệ dân gian được duy trì thường xuyên, góp phần gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa Mường. Tỷ lệ gia đình văn hóa đạt trên 86%.

Ông Hồ Sĩ Mạnh - Chủ tịch UBND xã Lai Đồng khẳng định: “Phát triển kinh tế - xã hội nhanh, bền vững là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt của các cấp ủy Đảng, chính quyền và người dân. Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tập trung huy động tối đa nguồn lực thực hiện hoàn thành và vượt các chỉ tiêu chủ yếu, nhiệm vụ trọng tâm mà Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã, nhiệm kỳ 2025 - 2030 và Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của UBND xã đã đề ra. Phát huy các tiềm năng thế mạnh sẵn có, xã sẽ đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông, lâm nghiệp nâng cao thu nhập cho người dân; khơi thông các nguồn lực, đẩy mạnh phát triển kinh tế gắn với thực hiện có hiệu quả các Chương trình mục tiêu quốc gia. Đồng thời tăng cường xúc tiến, thu hút các nhà đầu tư có tiềm lực vào đầu tư các lĩnh vực có lợi thế của địa phương...”.

Trăn trở lớn nhất của Lai Đồng hiện giờ là tỷ lệ hộ nghèo vẫn ở mức cao (12,9%). Mặc dù nông nghiệp được xác định là lĩnh vực trọng tâm, là thế mạnh của địa phương song đến nay trên địa bàn xã vẫn chưa hình thành được các chuỗi liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm một cách bền vững và hiệu quả; ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất còn thấp... nên hiệu quả mang lại chưa thực sự cao, chưa tương xứng với tiềm năng. Song nhìn từ hành trình đã qua, người dân Lai Đồng hôm nay có quyền tin tưởng vào tương lai. Bởi trên mảnh đất này, các thế hệ cha ông đã từng vượt qua bom đạn chiến tranh, làm nên những chiến công lẫy lừng bằng ý chí và lòng quả cảm. Tinh thần ấy sẽ tiếp tục được chuyển hóa thành động lực phát triển, thành khát vọng xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

Giữa đại ngàn hùng vĩ, tiếng trống Lai Đồng vẫn đang vang vọng. Không còn là tiếng trống xung trận năm xưa, mà là tiếng trống của mùa vàng bội thu, của những lớp học sáng đèn, của những công trình mới đang mọc lên trên quê hương cách mạng. Âm vang ấy đang hòa cùng nhịp sống đổi mới, thôi thúc mỗi người dân tiếp tục đoàn kết, chung sức đồng lòng dựng xây quê hương ngày càng giàu đẹp.

Cẩm Ninh