Rực rỡ sắc màu Lễ hội văn hóa dân gian đường phố

Lễ hội văn hóa dân gian đường phố là một trong chuỗi sự kiện Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng và Tuần Văn hóa - Du lịch Đất Tổ năm Bính Ngọ 2026. Đây không chỉ là hoạt động văn hóa cộng đồng, mà còn là nơi những giá trị truyền thống được đánh thức, sống lại và hòa mình vào đời sống hiện đại với diện mạo mới sinh động, gần gũi và đầy sức hút.

Hát Xoan - Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Hành trình trở về cội nguồn

Lễ hội mang sứ mệnh tôn vinh di sản, kết nối cộng đồng, khơi dậy niềm tự hào dân tộc. Trên các tuyến phố, người dân không còn là khán giả đơn thuần mà trở thành chủ thể của lễ hội, trực tiếp tham gia biểu diễn và gìn giữ những giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể quý báu của quê hương.

Chủ đề “Thanh âm nguồn cội” là lời nhắc nhở sâu sắc về truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc Việt Nam. Thông qua chuỗi hoạt động phong phú, lễ hội tiếp tục tôn vinh tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, đồng thời khơi dậy niềm tự hào về nguồn cội Lạc Hồng.

Điểm nhấn trong chương trình là phần tái hiện Lễ hội Đền Hùng - biểu tượng thiêng liêng gắn liền với ngày Giỗ Tổ mùng 10 tháng 3 âm lịch. Những nghi thức rước lễ quen thuộc của ngày hội lớn được tái hiện ngay giữa lòng phố, tạo nên một không gian vừa trang nghiêm vừa gần gũi. Người xem không chỉ “xem” mà còn “cảm” được chiều sâu lịch sử và tinh thần dân tộc qua từng bước chân, từng nhịp trống.

Song hành với đó là lễ hội Vua Hùng dạy dân cấy lúa, tái hiện hình ảnh Vua Hùng trong vai Thần Nông xuống đồng, truyền dạy nghề nông cho dân chúng. Hình ảnh giản dị nhưng đầy ý nghĩa, gợi nhớ về cội nguồn của nền văn minh lúa nước, đồng thời gửi gắm ước mong về một năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.

Xuyên suốt không gian lễ hội là những làn điệu Hát Xoan cổ mượt mà, sâu lắng - loại hình nghệ thuật dân gian đặc trưng của vùng Đất Tổ gắn với thời đại Hùng Vương. Những câu hát là ký ức, lời tri ân tổ tiên, cầu chúc cho cuộc sống bình an, thịnh vượng. Giữa nhịp sống hiện đại, âm thanh ấy như sợi dây vô hình kéo con người trở về với những giá trị nguyên bản nhất.

Nghệ thuật Chiêng Mường là một trong những di sản văn hóa được giới thiệu tại Lễ hội văn hóa dân gian đường phố.

Bức tranh đa sắc màu văn hóa

Một trong những điểm làm nên sức hấp dẫn của lễ hội chính là sự tham gia của 18 đoàn nghệ thuật quần chúng, với khoảng 1.500 diễn viên, nghệ nhân đến từ nhiều địa phương. Mỗi đoàn mang đến một màu sắc riêng, góp phần dệt nên bức tranh văn hóa đa dạng, rực rỡ và đầy sức sống.

Bên cạnh các hoạt động gắn với thời đại Hùng Vương, nhiều lễ hội truyền thống đặc sắc của các vùng miền cũng được tái hiện sinh động. Lễ hội Tây Thiên, Lễ hội Đình Khênh, Lễ hội Khai hạ của đồng bào Mường đều mang theo những câu chuyện văn hóa riêng, phản ánh đời sống tinh thần phong phú của cộng đồng. Đặc biệt, Lễ hội Khai hạ không chỉ cầu mùa mà còn là khoảng thời gian để người dân nghỉ ngơi, vui chơi, gửi gắm những ước vọng tốt đẹp cho năm mới.

Không gian lễ hội càng thêm phong phú với sự góp mặt của các dân tộc thiểu số qua những lễ hội độc đáo như Xên Mường của người Thái, Gầu Tào của người Mông hay Cấp sắc của người Dao. Mỗi lễ hội là một lát cắt văn hóa đặc trưng, nơi hội tụ những giá trị tâm linh, phong tục và bản sắc riêng biệt. Từ nghi lễ rước, cúng thần bản đến những nghi thức trưởng thành thiêng liêng, tất cả đều góp phần tạo nên chiều sâu văn hóa cho lễ hội.

Bên cạnh đó, những trò diễn dân gian như rước cây bông, đả cầu, cướp phết hay hát múa Trống quân, nghệ thuật Chiêng Mường... mang đến không khí sôi động, vui tươi. Đây không chỉ là hoạt động giải trí mà còn chứa đựng ý nghĩa cầu mùa, rèn luyện sức khỏe và gắn kết cộng đồng. Tất cả những điều ấy đã tồn tại bền bỉ và được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Ấn tượng không kém là Tết Nhảy của người Dao với những điệu múa giàu tính biểu tượng, thể hiện lòng biết ơn trời đất, tổ tiên, cầu mong cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Hay Lễ hội Khai Xuân khánh hạ (Múa Mo) với hình thức hóa trang, đeo mặt nạ, diễu hành như một “Carnaval” dân gian đã mang đến không khí rộn ràng, đầy màu sắc, khiến người xem vô cùng thích thú.

Trong nhịp sống hiện đại, khi nhiều giá trị truyền thống có nguy cơ mai một, Lễ hội đường phố với chủ đề “Thanh âm nguồn cội” chính là cầu nối bền vững giữa quá khứ và hiện tại. Không chỉ mang lại không gian vui tươi, phấn khởi cho người dân và du khách, lễ hội còn góp phần quảng bá hình ảnh vùng Đất Tổ mến khách và giàu truyền thống, đậm đà bản sắc dân tộc, có nhiều tiềm năng phát triển du lịch.

Khi những thanh âm của trống hội, lời ca, điệu múa dần lắng xuống, dư âm còn lại không chỉ là hình ảnh một lễ hội rực rỡ mà còn là niềm tự hào, tình yêu sâu sắc với cội nguồn dân tộc và sự gắn kết của mỗi người Việt Nam, dù ở bất cứ nơi đâu.

Lễ hội văn hóa dân gian đường phố không đơn thuần là một hoạt động biểu diễn mà còn là hành trình khám phá và trải nghiệm văn hóa. Tại đây, mỗi bước chân diễu hành là một câu chuyện, mỗi thanh âm là một ký ức, mỗi sắc màu là một mảnh ghép của bản sắc dân tộc.

Phương Thanh