Sản xuất nông nghiệp tuần hoàn - Hướng đi cho nông nghiệp an toàn
Kinh tế tuần hoàn là chuỗi các hoạt động sản xuất, kinh doanh, sử dụng, tái tạo nguồn tài nguyên hiệu quả nhất để phát triển bền vững. Các hoạt động này dựa trên nguyên tắc tái sử dụng các nguồn năng lượng qua khả năng linh động, đa dạng, tạo nên những mối quan hệ và những vòng phản hồi. Hay hiểu đơn giản về Kinh tế tuần hoàn là biến rác thải đầu ra của ngành này thành nguồn tài nguyên đầu vào của ngành khác, tạo thành vòng tuần hoàn trong quá trình sản xuất của chuỗi sản phẩm.
Chế biến chất thải chăn nuôi thành phân hữu cơ dùng để bón cho cây trồng theo mô hình sản xuất nông nghiệp tuần hoàn được trang trại của ông Nguyễn Duy Thành, xã Bản Nguyên áp dụng mang lại hiệu quả cao.
Trang trại của ông Nguyễn Duy Thành, xã Bản Nguyên nuôi gần 300 con bò nên cần lượng lớn thức ăn, đồng thời cũng có lượng lớn chất thải cần xử lý hàng ngày. Để giải quyết vấn đề đó, ngoài việc thuê thêm diện tích để trồng ngô, trồng cỏ, gia đình ông cũng trồng thêm khoảng 4ha cây ăn quả, xây dựng hầm Biogas, ủ và chế biến phân hữu cơ; liên kết với một số hộ trồng cây ăn quả khác trong và ngoài xã để tiêu thụ chất thải do đàn bò thải ra.
Ông Thành chia sẻ: Khi mới bắt tay vào chăn nuôi chúng tôi rất quan tâm đến vấn đề xử lý chất thải, tránh gây ô nhiễm môi trường. Được sự hỗ trợ, tư vấn của cán bộ Trung tâm Khuyến nông tỉnh, chúng tôi thực hiện sản xuất theo mô hình nông nghiệp tuần hoàn, tận dụng tối đa mọi nguồn nguyên liệu từ nông nghiệp để sản xuất thức ăn cho đàn gia súc, đồng thời lại tận dụng nguồn chất thải để làm phân bón hữu cơ cho các loại cây trồng, vừa giảm chi phí sản xuất, hạn chế sử dụng các loại phân bón hóa học, góp phần cải tạo đất, bảo vệ môi trường và nâng cao thu nhập.
Nông nghiệp tuần hoàn là mô hình sản xuất nông nghiệp khép kín, trong đó các chất thải và phế phụ phẩm được tái sử dụng, tái tạo và trở thành nguyên liệu đầu vào cho các quá trình sản xuất khác. Thông qua đó, mô hình này giúp tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên, giảm lãng phí, hạn chế các tác động tiêu cực đến môi trường và hướng tới phát triển nông nghiệp bền vững.
Trong bối cảnh giá vật tư nông nghiệp và thức ăn chăn nuôi liên tục tăng cao, sản xuất nông nghiệp tuần hoàn được xem là giải pháp phù hợp, góp phần giảm chi phí đầu vào, nâng cao hiệu quả kinh tế cho người sản xuất. Đồng thời, mô hình còn giúp giảm ô nhiễm môi trường, cắt giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ hệ sinh thái và sức khỏe con người.
Trên thực tế, mô hình kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp hiện nay là sự mở rộng và phát triển từ hình thức sản xuất V-A-C (vườn - ao - chuồng) truyền thống. Đây là mô hình sản xuất khép kín, trong đó các hộ sản xuất tận dụng phụ phẩm nông nghiệp làm thức ăn chăn nuôi; chất thải chăn nuôi được sử dụng để bón cây trồng; nước ao nuôi thủy sản được tận dụng tưới tiêu, phục vụ sản xuất trồng trọt.
Nếu như trước đây, mô hình V-A-C chủ yếu được triển khai ở quy mô nhỏ, mang tính hộ gia đình, thì sản xuất nông nghiệp tuần hoàn hiện nay đang phát triển theo hướng tập trung, với quy mô từ trung bình đến lớn. Đặc biệt, các tiến bộ khoa học - kỹ thuật được áp dụng ngày càng nhiều trong các khâu sản xuất, nhất là khâu xử lý chất thải, qua đó góp phần hạn chế phát thải khí nhà kính, giảm ô nhiễm môi trường và nâng cao hiệu quả kinh tế - xã hội của ngành nông nghiệp.
Chế biến phụ phẩm nông nghiệp thành phân hữu cơ, sau đó tái sử dụng chăm sóc cây trồng được áp dụng ở xã Phù Ninh.
Hàng năm, lượng phụ phẩm nông nghiệp trên địa bàn tỉnh ước tính có khoảng trên 10 triệu tấn, đây là nguồn tài nguyên rất lớn để chế biến thành thức ăn chăn nuôi, phân bón hữu cơ. Nếu tận dụng tốt thì sẽ hạn chế được việc sử dụng phân bón hóa học, góp phần không nhỏ trong việc cải tạo, phục hồi độ màu mỡ của đất đai, gây ô nhiễm môi trường, mở rộng quy mô sản xuất nông nghiệp xanh, nông nghiệp hữu cơ...
Toàn tỉnh hiện có 1.234 trang trại chăn nuôi và chăn nuôi tổng hợp, lượng chất thải lên đến hàng triệu tấn/năm. Việc mở rộng, nhân rộng các mô hình sản xuất nông nghiệp tuần hoàn sẽ cung cấp cho người nông dân hàng triệu tấn phân bón hữu cơ mỗi năm, góp phần không nhỏ trong việc cải tạo và phục hồi độ màu mỡ cho đất đai, giảm phát thải khí nhà kính ra môi trường...
Thu gom chất thải, xử lý thành phân bón sau đó cung cấp cho các trang trại trồng trọt là giải pháp sản xuất nông nghiệp tuần hoàn của Công ty TNHH Dũng Minh, xã Cẩm Khê thực hiện mang lại hiệu quả kinh tế cao, giảm ô nhiễm môi trường.
Theo ông Đặng Ngọc Nga - Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh, phát triển sản xuất nông nghiệp tuần hoàn cần bảo đảm tính đồng bộ, gắn kết chặt chẽ giữa các trang trại và doanh nghiệp, qua đó góp phần ổn định, bền vững chuỗi sản xuất và môi trường, hướng tới nền kinh tế xanh. Trong đó, việc đẩy mạnh ứng dụng các giải pháp công nghệ nhằm tái chế, xử lý phụ phẩm nông nghiệp thành phân bón hữu cơ phục vụ sản xuất giữ vai trò quan trọng. Cùng với đó, cần tăng cường công tác tuyên truyền để nhân rộng các mô hình chăn nuôi tuần hoàn mang lại hiệu quả kinh tế cao.
Thời gian tới, ngành Nông nghiệp và Môi trường sẽ tham mưu để tỉnh xây dựng các chính sách đặc thù, khuyến khích phát triển nông nghiệp tuần hoàn trong chăn nuôi; thúc đẩy liên kết giữa trồng trọt và chăn nuôi đối với cả hộ nông dân và doanh nghiệp tham gia tái chế, xử lý chất thải chăn nuôi. Đồng thời, xây dựng các mô hình nông nghiệp tuần hoàn, sinh thái trong trồng trọt và chăn nuôi; sử dụng sản phẩm trồng trọt làm thức ăn chăn nuôi và tận dụng hiệu quả phụ phẩm chăn nuôi để cung cấp nguồn hữu cơ cho cây trồng.
Bên cạnh đó, ngành sẽ khuyến khích nhân rộng các mô hình trồng trọt, chăn nuôi bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu; đẩy mạnh áp dụng các quy trình sản xuất tiên tiến, thân thiện với môi trường; ưu tiên phát triển các mô hình chăn nuôi hữu cơ, chăn nuôi tuần hoàn và các mô hình liên kết hợp tác xã tiêu thụ sản phẩm theo chuỗi giá trị. Qua đó, góp phần xây dựng nông thôn mới nâng cao, tạo sinh kế cho các hộ nghèo tham gia liên kết, hướng tới mục tiêu giảm nghèo bền vững.
Quân Lâm
