Sơn Lương: Đánh thức tiềm năng kinh tế nông nghiệp

Phát huy những lợi thế về đất đai và điều kiện sinh thái, xã miền núi Sơn Lương đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật, từng bước chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng nâng giá trị sản xuất. Nhiều mô hình kinh tế nông nghiệp theo hướng hàng hóa, sinh thái phát huy hiệu quả, góp phần nâng giá trị sản xuất và tạo thêm sinh kế, thu nhập cho người dân.

Mô hình trồng bí xanh ở Sơn Lương được đông đảo người dân đến tham quan, học tập.

Sơn Lương thuộc xã khu vực III, có hơn 5.600 hộ với gần 23.500 khẩu sinh sống tại 18 thôn. Tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn 77% dân số, sản xuất nông nghiệp vẫn là nguồn sinh kế chính của người dân, bên cạnh thương mại và dịch vụ.

Xác định nông nghiệp là một trong những lĩnh vực có nhiều tiềm năng để phát triển kinh tế, địa phương đã chủ động rà soát điều kiện thực tế, xây dựng kế hoạch và đề ra các giải pháp phù hợp. Trong đó, ứng dụng khoa học, công nghệ vào phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững, gắn với thương mại, dịch vụ được xác định là một nội dung quan trọng trong thực hiện khâu đột phá về phát triển kinh tế giai đoạn 2025 - 2030.Trong quá trình chuyển đổi sản xuất, gạo nếp Gà Gáy Mỹ Lung là một trong những sản phẩm tiêu biểu của Sơn Lương. Đây là giống lúa bản địa gắn với đời sống của đồng bào Mường, có chất lượng đặc trưng và ngày càng được thị trường biết đến. Sản phẩm đã đạt OCOP 4 sao; năm 2026, giá trị và vị thế sản phẩm tiếp tục được nâng lên khi gạo nếp Gà Gáy mang tên “Mỹ Lung” được cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý, với khu vực địa lý được bảo hộ gồm Sơn Lương, Xuân Viên và Thượng Long.

Đến nay, HTX sản xuất, kinh doanh gạo nếp Gà Gáy Mỹ Lung đã thu hút hơn 280 hộ tham gia, với diện tích gieo cấy hơn 100 ha. Năng suất bình quân đạt khoảng 140-150kg/sào, tương đương 3-4 tấn/ha; doanh thu trung bình đạt hơn 90 triệu đồng/ha. Sản phẩm được tiêu thụ tại hơn 100 đại lý trong và ngoài tỉnh, cho thấy sức tiêu thụ ngày càng mở rộng của một sản phẩm nông nghiệp đặc trưng địa phương.Đáng chú ý, HTX đang triển khai mô hình sản xuất theo hướng hữu cơ được triển khai trên 24 ha với 125 hộ tham gia. Việc áp dụng quy trình sản xuất an toàn không chỉ giúp nâng năng suất, lợi nhuận mà còn góp phần bảo vệ môi trường và hệ sinh thái đồng ruộng.

Từ một giống lúa bản địa, nếp Gà Gáy ngày càng khẳng định giá trị khi được tổ chức sản xuất theo vùng, liên kết nông dân thông qua HTX và kiểm soát chặt chẽ quy trình, chất lượng sản phẩm. Đây cũng là cơ sở để sản phẩm không chỉ trở thành nông sản đặc trưng mà còn gắn với văn hóa Mường, du lịch cộng đồng và sinh kế của người dân địa phương.

Sản phẩm lúa nếp đặc sản Gà Gáy đạt chuẩn OCOP 4 sao được thị trường ưa chuộng.

Không chỉ phát huy lợi thế từ cây lúa, Sơn Lương đang từng bước đa dạng hóa sinh kế bằng việc khai thác tiềm năng kinh tế đồi rừng, phát triển chăn nuôi, lâm nghiệp và các mô hình nông nghiệp kết hợp dịch vụ. Tiêu biểu là mô hình chăn nuôi dê sinh sản gắn với du lịch sinh thái của ông Nguyễn Duy Nhất, với quy mô 80 dê cái và 4 dê đực lai Boer.

Đàn dê được nuôi theo phương thức bán thâm canh, tận dụng nguồn cỏ voi, cỏ tự nhiên và thức ăn sẵn có, kết hợp bổ sung thức ăn tinh. Công tác tiêm phòng, tẩy ký sinh trùng và chăm sóc thú y được thực hiện theo quy trình nhằm kiểm soát dịch bệnh, nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

Điểm khác biệt của mô hình là việc gắn chăn nuôi với hoạt động trải nghiệm. Dê thương phẩm được chế biến, phục vụ du khách, qua đó tạo thêm giá trị cho sản phẩm và mở rộng nguồn thu, thay vì chỉ tiêu thụ dê giống hoặc dê thịt theo phương thức truyền thống.

Ông Nguyễn Duy Nhất chia sẻ: “Năm 2025, gia đình tôi tham gia Dự án chăn nuôi dê sinh sản gắn với du lịch sinh thái do Trung tâm Khuyến nông và Xúc tiến Thương mại tỉnh Ninh Bình phối hợp với Công ty cổ phần nông nghiệp An Tâm triển khai tại xã.

Nhờ tuân thủ quy trình kỹ thuật, chú trọng phòng bệnh và chăm sóc đàn dê, đến nay tỷ lệ sống và phối giống có chửa đạt 100%. Mô hình bước đầu mang lại những kết quả khả quan, lợi nhuận cao hơn 20% so với nuôi truyền thống. Việc kết hợp chăn nuôi với du lịch trải nghiệm cũng thu hút nhiều người đến tham quan, học hỏi, mở ra hướng phát triển kinh tế cho gia đình.

Theo đồng chí Phan Thanh Phương - Chủ tịch UBND xã Sơn Lương, xã ưu tiên phát triển những cây trồng, vật nuôi phù hợp điều kiện đất đai, khí hậu và tập quán sản xuất; đồng thời tăng cường chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật, phát huy vai trò HTX và thúc đẩy liên kết sản xuất, tiêu thụ.

Thực tế cho thấy, 2 khâu đột phá giai đoạn 2025 - 2030 Đảng bộ xã xác định đang là hướng đi đúng đắn để địa phương phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế sẵn có, từ đó phát triển kết cấu hạ tầng giao thông nông thôn, thúc đẩy phát triển nông nghiệp xanh, tạo thương hiệu sản phẩm OCOP gắn với phát triển thương mại, dịch vụ và du lịch cộng đồng, xây dựng địa phương phát triển bền vững.

Thời gian tới, để các mô hình kinh tế nông nghiệp phát huy hiệu quả bền vững, xã Sơn Lương tiếp tục củng cố vùng sản xuất tập trung, nâng cao chất lượng hoạt động HTX, mở rộng liên kết tiêu thụ, tăng ứng dụng khoa học kỹ thuật và xây dựng thương hiệu cho nông sản đặc trưng. Từ đó, tạo động lực tiếp tục phát huy tiềm năng và lợi thế địa phương gắn với nhu cầu thị trường, tạo nền tảng quan trọng để nâng cao thu nhập và phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Ngọc Lam