Từ thu hút FDI đến hình thành chuỗi liên kết doanh nghiệp

Trong 10 tháng năm 2026, Phú Thọ thu hút gần 2,5 tỷ USD vốn FDI, tiếp tục khẳng định sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư quốc tế. Tuy nhiên, mục tiêu lớn hơn không chỉ là gia tăng quy mô vốn mà phải tạo được sự lan tỏa về công nghệ, thị trường và năng lực sản xuất, từng bước đưa doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn FDI.

Không chỉ là con số

Dòng vốn FDI tiếp tục là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy công nghiệp Phú Thọ phát triển với tổng vốn lũy kế 10 tháng đạt gần 2,5 tỷ USD, chỉ số sản xuất công nghiệp IIP đạt 118,9% so với cùng kỳ năm trước.

Các doanh nghiệp FDI quy mô lớn tạo cơ hội phát triển công nghiệp hỗ trợ cho doanh nghiệp nội địa. (Lắp ráp xe máy tại Công ty Honda Việt Nam, phường Phúc Yên).

Những kết quả này cho thấy, quy mô sản xuất công nghiệp và hoạt động xuất nhập khẩu của tỉnh tiếp tục mở rộng, trong đó khu vực FDI giữ vai trò quan trọng. Các lĩnh vực điện tử, linh kiện, cơ khí chính xác, chế biến, chế tạo ngày càng hiện diện rõ nét trong cơ cấu công nghiệp, tạo thêm cơ hội việc làm và mở rộng kết nối với thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, quy mô vốn đăng ký mới chỉ phản ánh một phần hiệu quả thu hút đầu tư. Giá trị thực chất còn nằm ở khả năng triển khai dự án, tạo việc làm chất lượng, đóng góp ngân sách, chuyển giao công nghệ và đặc biệt là mức độ kết nối với doanh nghiệp trong nước.

Thực tế triển khai các dự án cũng đặt ra yêu cầu phải quan tâm nhiều hơn đến chất lượng và tiến độ đầu tư. Thống kê mới nhất cho thấy, trong 81 dự án ngoài ngân sách dự kiến đi vào sản xuất năm 2026, có 42 dự án đã vận hành, gồm 14 dự án FDI và 28 dự án đầu tư trong nước. Trong số các dự án chưa hoạt động, 22 dự án đề nghị lùi thời gian do khó khăn về tuyển dụng lao động, điều chỉnh dây chuyền sản xuất, thiếu nguyên liệu hoặc chưa có mặt bằng. Những vướng mắc này cho thấy, thu hút được dự án mới là bước đầu, để dòng vốn thực sự chuyển hóa thành năng lực sản xuất, cần đồng thời tháo gỡ các điều kiện bảo đảm hoạt động của doanh nghiệp.

Công ty TNHH Bandai Việt Nam (KCN Bờ trái sông Đà, phường Hòa Bình) coi việc đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật và chất lượng của đối tác quốc tế là yêu cầu quan trọng để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Định hướng thu hút FDI thế hệ mới giai đoạn 2026-2030 của tỉnh vì thế không chỉ đặt mục tiêu tăng quy mô vốn mà còn chú trọng chất lượng dự án, công nghệ tiên tiến, phát triển xanh và khả năng liên kết với doanh nghiệp trong nước. Phú Thọ đặt mục tiêu thu hút 7-8 tỷ USD vốn FDI mới trong giai đoạn này, trong đó 60-70% thuộc nhóm dự án công nghệ cao, xanh, bền vững; phấn đấu có ít nhất 100 doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng FDI, gồm 20 doanh nghiệp đạt tiêu chuẩn nhà cung ứng cấp 1.

Mở cánh cửa cho doanh nghiệp nội địa

Sự hiện diện của các tập đoàn sản xuất điện tử, linh kiện và cơ khí chính xác tạo ra nhu cầu đáng kể về linh kiện, vật tư, bao bì, khuôn mẫu, cơ khí, bảo trì thiết bị và dịch vụ kỹ thuật. Đây chính là thị trường tiềm năng để doanh nghiệp trong nước tham gia cung ứng, từng bước nâng cấp năng lực sản xuất.

Một ví dụ là Công ty CP Tự động hóa DT Vina (xã Yên Lạc), hoạt động trong lĩnh vực cơ khí chính xác và cung cấp sản phẩm cho các đối tác FDI. Việc tham gia mạng lưới cung ứng của doanh nghiệp nước ngoài tạo áp lực đổi mới rõ rệt đối với doanh nghiệp.

Ông Đỗ Văn Đoàn, Giám đốc Công ty CP Tự động hóa DT Vina cho biết: “Việc tham gia cung ứng cho các doanh nghiệp FDI tạo cơ hội để doanh nghiệp tiếp cận yêu cầu sản xuất, tiêu chuẩn chất lượng và phương thức quản trị hiện đại. Để đáp ứng đơn hàng, doanh nghiệp phải chú trọng đầu tư máy móc, hoàn thiện quy trình và nâng cao độ chính xác của sản phẩm. Qua đó, cơ hội từ dòng vốn FDI không chỉ nằm trong phạm vi nhà máy của nhà đầu tư nước ngoài mà còn lan sang doanh nghiệp nội địa thông qua đơn hàng, tiêu chuẩn sản xuất và nguồn nhân lực”.

Từ thực tế có thể thấy, tham gia chuỗi cung ứng không đơn thuần là tìm được một hợp đồng bán hàng. Doanh nghiệp phải đáp ứng đồng thời nhiều yêu cầu về chất lượng ổn định, độ chính xác, tiến độ giao hàng, truy xuất nguồn gốc, quản trị chất lượng và khả năng cải tiến liên tục.

Với những ngành như điện tử, cơ khí chính xác, tiêu chuẩn kỹ thuật và quy trình đánh giá nhà cung ứng thường rất khắt khe. Vì vậy, điều cần thiết là tạo được cơ chế kết nối thực chất giữa hai khu vực doanh nghiệp.

Các tập đoàn FDI cần công khai nhu cầu tìm kiếm nhà cung ứng, tiêu chuẩn kỹ thuật và kế hoạch mua hàng; doanh nghiệp nội địa cần được tiếp cận thông tin, đánh giá năng lực và tư vấn nâng cấp. Các chương trình kết nối chỉ có ý nghĩa khi dẫn tới đơn hàng, hợp đồng và quan hệ hợp tác lâu dài.

Nâng năng lực nội sinh, tạo sức lan tỏa

Theo ông Hoàng Long Biên, Trưởng Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh, thu hút FDI trong giai đoạn mới phải hướng tới chất lượng dự án, công nghệ và khả năng tạo liên kết với doanh nghiệp trong nước. Khi doanh nghiệp nội địa có cơ hội tham gia cung ứng, người lao động được nâng cao kỹ năng và công nghệ được lan tỏa, hiệu quả thu hút đầu tư sẽ bền vững hơn.

Quan điểm này đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng công tác xúc tiến đầu tư. Thay vì chỉ tập trung vào quy mô vốn, tỉnh cần ưu tiên những dự án có công nghệ tiên tiến, quản trị hiện đại, có kế hoạch phát triển nhà cung ứng và khả năng kết nối với hệ sinh thái sản xuất tại địa phương. Cùng với đó, hạ tầng khu công nghiệp phải được chuẩn bị đồng bộ về giao thông, điện, nước, xử lý môi trường, logistics và hạ tầng số để đáp ứng yêu cầu của các nhà đầu tư công nghệ cao.

Ở góc độ quản lý, ngành Công Thương đang đẩy mạnh triển khai các nhiệm vụ phát triển công nghiệp, trong đó có định hướng phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo đến năm 2030. Đây là cơ sở để xác định những lĩnh vực ưu tiên, nhóm sản phẩm có khả năng tham gia chuỗi cung ứng và giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp nâng cấp năng lực.

Thời gian tới, Phú Thọ tập trung rà soát năng lực doanh nghiệp trong tỉnh theo từng nhóm ngành, sản phẩm, công đoạn sản xuất; xây dựng cơ sở dữ liệu nhà cung ứng để các tập đoàn FDI có thể tìm kiếm đối tác phù hợp. Cùng với đó, hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới máy móc, áp dụng hệ thống quản lý chất lượng, tiêu chuẩn môi trường, truy xuất nguồn gốc và chuyển đổi số trong quản trị sản xuất.

Đặc biệt, từng bước hình thành những chương trình phát triển nhà cung ứng có sự tham gia trực tiếp của doanh nghiệp FDI. Thông qua đánh giá năng lực, tư vấn kỹ thuật, đào tạo quản trị và kết nối đơn hàng, doanh nghiệp nội địa có thể từng bước đi từ cung ứng sản phẩm, dịch vụ đơn giản đến sản xuất linh kiện, chi tiết có yêu cầu kỹ thuật cao hơn.

Có thể nói, thước đo hiệu quả thu hút đầu tư không chỉ là số vốn đăng ký hay số dự án mới, mà còn là số doanh nghiệp nội địa trở thành nhà cung ứng, giá trị đơn hàng được tạo ra trong nước và năng lực công nghệ được nâng lên. Khi doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước cùng phát triển trong một hệ sinh thái liên kết, Phú Thọ mới có thể giữ lại nhiều hơn giá trị gia tăng, tạo nền tảng cho tăng trưởng công nghiệp nhanh và bền vững.

Quang Nam