Xây dựng chuỗi giá trị cho cây chè

Xây dựng chuỗi giá trị cây chè không chỉ đơn thuần là giải pháp kinh tế, mà còn là chiến lược phát triển bền vững. Khi tư duy sản xuất chuyển từ “lấy sản lượng” sang “tạo giá trị”, thương hiệu “chè Phú Thọ” sẽ vươn mình mạnh mẽ, tạo nguồn thu nhập ổn định cho người dân khu vực nông thôn, trung du và miền núi.

Người dân xã Yên Kỳ thu hoạch chè.

Theo thống kê, Phú Thọ có 14,5 nghìn ha chè, sản lượng chè búp tươi đạt trên 193 nghìn tấn (đứng thứ 3 toàn quốc). Diện tích chè phân bố trên địa bàn 58 xã, phường thuộc tỉnh Phú Thọ và Hòa Bình cũ, trong đó có 28 xã có diện tích chè trên 100 ha, 4 xã có diện tích chè trên 1 nghìn ha là Minh Đài, Long Cốc, Yên Kỳ, Tây Cốc, tạo thành vùng trồng tập trung, thuận lợi ứng dụng cơ giới hoá trong sản xuất.

Trên địa bàn tỉnh có 76 doanh nghiệp tham gia sản xuất, chế biến chè, với sản lượng chế biến bình quân trên 60 nghìn tấn/năm, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước và xuất khẩu. Khoảng trên 20% số doanh nghiệp đã đầu tư công nghệ cho chế biến chè xanh và các sản phẩm chế biến sâu từ chè xanh như chè túi lọc, matcha, nước uống đóng chai.

Nổi bật là Công ty chè Phú Đa (xí nghiệp chè Phú Long), Công ty TNHH chè SSOE, Công ty chè Cozy và một số công ty định hướng phát triển sản phẩm chè đặc sản, đặc trưng như chè búp tím Thanh Ba của Công ty TNHH Đầu tư và phát triển Trà UT, chè Shan tuyết Pà Cò của Công ty TNHH MTV Phương Huyền...

Xuất khẩu chè theo chuỗi giá trị nâng cao giá trị sản phẩm cho chè Phú Thọ. Ảnh: Dây chuyền chế biến chè đen xuất khẩu của Công ty TNHH Chè Hoài Trung, xã Chí Tiên.

Phú Thọ cũng là tỉnh có diện tích chè được ứng dụng các tiêu chuẩn sản xuất an toàn cao. Tỷ lệ diện tích được áp dụng IPM (quản lý dịch hại tổng hợp), ICM (quản lý cây trồng tổng hợp) đạt 90,8%, diện tích chè được áp dụng quy trình sản xuất tốt, an toàn (GlobalGAP, RA, VietGAP, hữu cơ) 4,3 nghìn ha. Toàn tỉnh cũng có 4.045 ha đã được cấp 162 mã số vùng trồng nội địa.

Đồng thời, tỉnh đã xây dựng được các vùng sản xuất chè tập trung tại địa bàn các xã trọng điểm với diện tích trên 6,6 nghìn ha. Bên cạnh đó, tại nhiều địa phương trong tỉnh có diện tích chè lớn đã hình thành các điểm sản xuất chè an toàn gắn với quảng bá, phát triển du lịch, được đánh giá là độc đáo bậc nhất Việt Nam như đồi chè Long Cốc, Thanh Thủy; các đồi chè cổ thụ tại Đức Nhàn, Pà Cò, Vân Sơn, Vườn quốc gia Xuân Sơn.

Toàn tỉnh đã xây dựng được 38 sản phẩm chè được công nhận đạt hạng OCOP từ 3 sao trở lên, trong đó có 19 sản phẩm 3 sao, 17 sản phẩm 4 sao và 2 sản phẩm 5 sao của 21 chủ thể. Các doanh nghiệp, hợp tác xã (HTX), tổ hợp tác sản xuất, chế biến chè đã đẩy mạnh liên kết sản xuất, hợp tác với người trồng chè, xây dựng được 25 chuỗi liên kết sản xuất và tiêu thụ các sản phẩm chè với sản lượng trên 22,6 nghìn tấn/năm.

Người dân xã Tây Cốc áp dụng ICM và hữu cơ trong sản xuất chè, tạo tiền đề xây dựng chuỗi giá trị.

Ông Nguyễn Trường Giang - Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết: Phú Thọ có lợi thế lớn với quy mô vùng nguyên liệu lớn, tập trung thuận lợi để chuẩn hóa giống, quy trình và quản trị mã số vùng trồng. Tỉnh có truyền thống trồng và chế biến chè lâu đời, có “câu chuyện địa phương” để xây dựng thương hiệu và dòng đặc sản, có cảnh quan đẹp, giá trị bản sắc dân tộc (Đền Hùng, đồi chè Long Cốc, Tây Cốc, vườn trà cổ Xuân Sơn). Hệ sinh thái doanh nghiệp, HTX đông đảo, dễ tổ chức chuỗi cung ứng ổn định cho đơn hàng lớn lẫn dòng sản phẩm cho thị trường ngách. Đồng thời, Phú Thọ cũng là vùng nguyên liệu lớn nhất của Tổng Công ty chè Việt Nam (Vinatea). Đây chính là lợi thế để tỉnh tiếp tục đẩy mạnh việc xây dựng các chuỗi giá trị, đặc biệt là chuỗi giá trị chè cao cấp.

Thực hiện Nghị quyết số 41/2025/NQ-HĐND của HĐND tỉnh, giai đoạn 2026-2030, tỉnh sẽ hỗ trợ thâm canh nâng cao năng suất, chất lượng vùng nguyên liệu chè chất lượng cao có quy mô diện tích từ 3 ha trở lên với tổng diện tích khoảng 1.750 lượt ha (trong đó, diện tích chè Shan tuyết khoảng 500 ha) với mức hỗ trợ tối đa 50 triệu đồng/ha.

Đồng thời, tỉnh tiếp tục duy trì chuỗi liên kết sản xuất và tiêu thụ các sản phẩm chè hiện có và phát triển chuỗi mới trên địa bàn toàn tỉnh. Trong đó, gắn với duy trì diện tích chè ổn định khoảng 14.000 ha; rà soát, xác định diện tích trồng lại, trồng tái canh khoảng 2,5 nghìn ha (khoảng 500 ha chè Shan tuyết, 2.000 ha chè nguyên liệu phục vụ chế biến chè xanh, chè đen); 80% diện tích chè được áp dụng quy trình sản xuất tốt, an toàn; trên 70% diện tích sản xuất chè tập trung được quản lý, cấp mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc; hình thành và phát triển trên 5 điểm quảng bá văn hóa trà Đất Tổ gắn với phát triển du lịch trải nghiệm, nâng cao giá trị thương hiệu và gia tăng nguồn thu dịch vụ, góp phần xây dựng chuỗi giá trị chè hiệu quả, bền vững.

Quân Lâm