Cao điểm phòng trừ sinh vật gây hại lúa vụ Mùa

Vụ Mùa năm 2026 bắt đầu bước vào giai đoạn cao điểm phòng trừ sinh vật gây hại. Ngành Nông nghiệp và Môi trường cùng các địa phương đang tăng cường kiểm tra đồng ruộng, theo dõi sát diễn biến sâu bệnh, hướng dẫn nông dân chủ động phòng trừ, bảo vệ an toàn sản xuất, góp phần đảm bảo năng suất và sản lượng lúa cuối vụ.

Cán bộ chuyên môn cùng người dân kiểm tra tình hình sâu bệnh hại trên trà lúa Mùa tại xã Bản Nguyên.

Theo đánh giá của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, hiện các trà lúa Mùa đang sinh trưởng ở những giai đoạn khác nhau. Trà lúa sớm đang trong giai đoạn cuối đẻ nhánh đến đứng cái, trà lúa trung ở giai đoạn đẻ nhánh - đẻ rộ, trà lúa muộn đang hồi xanh - đẻ nhánh. Đây là thời điểm cây lúa có sự chuyển tiếp mạnh về sinh trưởng, cũng là giai đoạn nhiều đối tượng sinh vật gây hại có khả năng gia tăng mật độ, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh trưởng, phát triển và năng suất lúa nếu không được phát hiện, xử lý kịp thời.

Đáng chú ý, sâu cuốn lá nhỏ đang là một trong những đối tượng cần tập trung theo dõi. Hiện nay, mật độ sâu non phổ biến từ 2 - 5 con/m², nơi cao 10 - 15 con/m², cục bộ 40 - 50 con/m². Với trà lúa sớm, dự báo sâu cuốn lá nhỏ sẽ ra rộ vào cuối tháng 7, sau đó di chuyển và đẻ trứng. Mức độ gây hại dự kiến từ nhẹ đến trung bình, cục bộ có thể gây hại nặng, làm trắng lá hoàn toàn nếu không được phòng trừ kịp thời.

Cùng với sâu cuốn lá nhỏ, bệnh bạc lá, đốm sọc vi khuẩn cũng đang phát sinh và gây hại trên trà lúa sớm. Tỷ lệ bệnh phổ biến từ 1 - 5% lá hại, nơi cao 10 - 15% lá hại, diện tích nhiễm khoảng 115,3ha.

Tại Trạm Kiểm dịch thực vật nội địa Lâm Thao, theo đồng chí Cao Văn Tài - Trạm trưởng, từ ngày 20 - 26/7, bệnh đốm sọc vi khuẩn phát sinh, phát triển và lây lan trên cả hai trà lúa. Tỷ lệ lá hại phổ biến 2 - 4%, nơi cao 5 - 10%, cục bộ có diện tích tỷ lệ hại 40 - 50% lá, chủ yếu trên những ruộng bón nhiều đạm. Tổng diện tích nhiễm 145ha, trong đó nhiễm nhẹ 110ha, nhiễm trung bình 30ha, nhiễm nặng 5ha; toàn bộ diện tích nhiễm đã được phòng trừ.

Sâu đục thân hai chấm, bệnh khô vằn cũng xuất hiện trên đồng ruộng. Ngoài ra, rầy các loại và một số đối tượng sâu bệnh khác đang gây hại rải rác, mức độ nhẹ. Bệnh sinh lý gây hại nhẹ trên những diện tích ruộng chua, lầy thụt hoặc ruộng bị hạn.

Sâu bệnh hại lúa vụ Mùa.

Trước diễn biến tương đối phức tạp của các loại sâu bệnh hại lúa, ngành Nông nghiệp và Môi trường nhận định, từ cuối tháng 7 đến đầu tháng 9 là thời điểm quyết định đến năng suất, sản lượng lúa vụ Mùa năm 2026. Đây cũng là giai đoạn cao điểm phát sinh, phát triển của nhiều đối tượng sinh vật gây hại như: sâu cuốn lá nhỏ, chuột, sâu đục thân, rầy các loại; bệnh khô vằn, bạc lá, đốm sọc vi khuẩn... Vì vậy, việc chủ động theo dõi, phát hiện và phòng trừ đúng thời điểm có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ diện tích lúa, hạn chế thiệt hại và đảm bảo mục tiêu sản xuất.

Để bảo vệ lúa vụ Mùa, Sở Nông nghiệp và Môi trường đề nghị UBND các xã, phường chỉ đạo phòng chuyên môn, Trung tâm dịch vụ sự nghiệp công phối hợp với các thôn, tổ dân phố tăng cường kiểm tra đồng ruộng, theo dõi sát diễn biến thời tiết và sự phát sinh, phát triển của các đối tượng sinh vật gây hại. Trên cơ sở điều tra, dự báo, cần kịp thời hướng dẫn nông dân các biện pháp phòng trừ hiệu quả, đảm bảo an toàn cho sản xuất, tránh tình trạng phun thuốc tràn lan, không đúng thời điểm gây lãng phí và ảnh hưởng đến môi trường.

Các địa phương tiếp tục tăng cường các biện pháp diệt chuột bảo vệ sản xuất năm 2026. Cùng với việc sử dụng các biện pháp hóa học phù hợp, cần đẩy mạnh các biện pháp thủ công, sinh học như sử dụng bẫy bán nguyệt, bẫy lồng, cạm để diệt chuột; tổ chức diệt chuột đồng loạt, đúng thời điểm nhằm nâng cao hiệu quả phòng trừ.

Đối với sâu bệnh hại, nông dân cần thường xuyên thăm đồng, chủ động phát hiện sớm các ổ sâu bệnh để có biện pháp xử lý phù hợp. Một số biện pháp thủ công cần được tăng cường như ngắt ổ trứng, cắt dảnh héo do sâu đục thân; sử dụng vợt để bắt trưởng thành sâu cuốn lá, sâu đục thân trên đồng ruộng, góp phần hạn chế mật độ sâu gây hại. Khi sâu bệnh phát sinh đến ngưỡng phòng trừ, cần sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đặc hiệu theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn, đảm bảo nguyên tắc “4 đúng”.

Cùng với đó, nông dân cần chú trọng chăm sóc, bón phân đầy đủ, cân đối; thực hiện bón đón đòng bằng phân kali phù hợp với nhu cầu sinh trưởng của cây lúa. Tăng cường áp dụng các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp IPM, IPHM, tạo điều kiện để cây lúa sinh trưởng khỏe, tăng sức chống chịu với sâu bệnh và thời tiết bất lợi.

Để bảo đảm thị trường vật tư nông nghiệp hoạt động lành mạnh, phục vụ tốt nhu cầu sản xuất, ngành chức năng cũng tăng cường thanh tra, kiểm tra việc chấp hành các quy định pháp luật trong kinh doanh, buôn bán phân bón và thuốc bảo vệ thực vật. Kiên quyết xử lý các trường hợp vi phạm, nhất là hành vi buôn bán thuốc không có trong danh mục được phép sử dụng tại Việt Nam; lợi dụng thời điểm cao điểm sâu bệnh để tăng giá thuốc, bán hàng rong, bán không đúng địa điểm đăng ký kinh doanh hoặc cơ sở không đủ điều kiện kinh doanh, buôn bán.

Vụ Mùa đang bước vào thời điểm then chốt, trong đó sâu cuốn lá nhỏ và bệnh đốm sọc vi khuẩn được dự báo tiếp tục diễn biến phức tạp trong những ngày tới. Vì vậy, sự vào cuộc chủ động của ngành chuyên môn, chính quyền cơ sở và ý thức của người dân trong thăm đồng, phát hiện sớm, phòng trừ đúng ngưỡng sẽ là yếu tố quan trọng để hạn chế sâu bệnh lây lan trên diện rộng.

Chủ động phòng trừ theo hướng tổng hợp, an toàn, hiệu quả không chỉ góp phần bảo vệ năng suất lúa mà còn giảm chi phí sản xuất, bảo vệ môi trường, hướng tới một vụ Mùa thắng lợi.

Hoàng Hương