Chính sách đất đai tạo nền tảng phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Ở nhiều bản làng vùng cao hôm nay, những mái nhà mới đã thay thế những căn nhà tạm bợ, khu tái định cư dần đông vui và con đường bê tông nối dài đến từng xóm nhỏ. Đằng sau những đổi thay ấy là sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành trong thực hiện chính sách đất đai, giúp đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) có thêm điều kiện an cư, phát triển sinh kế và ổn định cuộc sống.

Những mái ấm trên vùng đất mới

Thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước về đất đai đối với đồng bào DTTS, những năm qua, tỉnh tập trung triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo đảm quyền tiếp cận đất ở, đất sản xuất cho người dân. Để chính sách được triển khai đúng đối tượng, nhu cầu, tỉnh thực hiện đồng bộ Nghị định số 255/2025/NĐ-CP của Chính phủ về xác định các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn, có khó khăn đặc thù giai đoạn 2026 - 2030 và Nghị định số 272/2025/NĐ-CP về phân định vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2026 - 2030. Toàn tỉnh hiện có hơn 1 triệu người là đồng bào DTTS, trong đó có gần 41 nghìn hộ nghèo, cận nghèo là người DTTS.

Thực hiện Quyết định của Bộ Dân tộc và Tôn giáo, trên địa bàn tỉnh có 72 xã vùng đồng bào DTTS và miền núi, gồm 9 xã khu vực I, 11 xã khu vực II và 52 xã khu vực III. Việc xác định rõ địa bàn đặc biệt khó khăn đã tạo cơ sở quan trọng để các chính sách về đất đai, an sinh xã hội và đầu tư phát triển được triển khai đúng trọng tâm, đúng đối tượng.

Thời gian qua, tỉnh đã tập trung triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo đảm quyền tiếp cận đất ở, đất sản xuất cho người dân vùng đồng bào DTTS.

Từ chủ trương ấy những khu tái định cư (TĐC) nhanh chóng được đầu tư đồng bộ. Điểm TĐC Bãi Nghia, thôn Mừng, xã Cao Phong là một trong những minh chứng rõ nét. Được đầu tư theo chính sách của Chính phủ dành cho đồng bào DTTS, khu TĐC Bãi Nghia bố trí đất ở cho 32 hộ với khoảng 150 nhân khẩu, giúp người dân ổn định cuộc sống, yên tâm phát triển sản xuất.

Trong ngôi nhà mới khang trang, anh Bùi Văn Giáp xúc động chia sẻ: “Có đất làm nhà, gia đình tôi yên tâm lắm. Được Nhà nước quan tâm bố trí nơi ở mới, chúng tôi có điều kiện tập trung phát triển kinh tế, không còn thấp thỏm mỗi mùa mưa bão."

Các hộ gia đình đồng bào DTTS ở xã Cao Sơn giúp nhau xây dựng nhà, ổn định cuộc sống.

Niềm vui ấy cũng hiện hữu tại khu TĐC Tuổng Đồi, thôn Mường Tuổng, xã Đức Nhàn, nơi 68 hộ dân đã chuyển khỏi khu vực có nguy cơ sạt lở cao để đến nơi ở mới an toàn. Điện, đường, nước sinh hoạt được đầu tư đồng bộ giúp người dân nhanh chóng ổn định cuộc sống. “So với nơi ở cũ, điều kiện bây giờ tốt hơn rất nhiều. Chúng tôi yên tâm làm ăn, nuôi dạy con cái” - anh Bùi Văn Hường phấn khởi nói.

Khu tái định cư Tuổng Đồi xã Đức Nhàn là nơi ở mới của 68 hộ dân bị ảnh hưởng bởi thiên tai.

Không dừng lại ở việc giao đất, tỉnh còn lồng ghép hiệu quả nguồn lực từ Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi để hỗ trợ sinh kế, đầu tư kết cấu hạ tầng và sắp xếp ổn định dân cư. Hàng nghìn hộ dân đã được hỗ trợ chuyển đổi sinh kế, bố trí nơi ở mới hoặc hoàn thiện thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (CNQSDĐ), tạo điều kiện phát triển kinh tế lâu dài.

Mở lối an cư giữa đại ngàn

Theo đồng chí Ngô Tiến Đức, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, việc triển khai Luật Đất đai năm 2024 cùng các văn bản hướng dẫn đã tạo hành lang pháp lý thuận lợi để các địa phương thực hiện giao đất, cho thuê đất, sử dụng đất hiệu quả, tạo nguồn lực giải quyết nhu cầu đất ở, đất sản xuất cho người dân.

Hiện nay, các ngành chức năng đang khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, thủ tục để giao đất cho 19 hộ đồng bào dân tộc Mông du canh du cư về sinh sống tại khu TĐC Táu Nà, xã Pà Cò. Khu TĐC này đã được đầu tư hệ thống đường giao thông, điện, nước sinh hoạt và các công trình hạ tầng thiết yếu. Khi hoàn tất thủ tục giao đất, các hộ dân sẽ chính thức chuyển về nơi ở mới, khép lại nhiều năm sống trong cảnh tạm bợ giữa núi rừng.

Việc bố trí đất ở cho các hộ dân không chỉ giúp ổn định dân cư mà còn tạo điều kiện để người dân tiếp cận các dịch vụ xã hội, từng bước phát triển sản xuất và hòa nhập với sự phát triển chung của địa phương. Đây cũng là giải pháp căn cơ nhằm từng bước hạn chế tình trạng di cư tự do, góp phần ổn định dân cư vùng cao.

Lực lượng chức năng hỗ trợ người dân di chuyển nhà về khu tái định cư xóm Túp xã Tiền Phong.

Song hành với việc giao đất, các địa phương tiếp tục đẩy mạnh đo đạc, lập bản đồ địa chính, hoàn thiện hồ sơ và cấp giấy CNQSDĐ cho đồng bào DTTS. Quyền sử dụng đất được xác lập đầy đủ không chỉ bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân mà còn tạo điều kiện để họ mạnh dạn đầu tư sản xuất, tiếp cận các nguồn vốn tín dụng và phát triển sinh kế bền vững.

Thực tiễn cho thấy, hiệu quả của chính sách đất đai không chỉ được đo bằng số hộ được giao đất hay số giấy chứng nhận được cấp, mà được thể hiện ở những đổi thay trong đời sống của người dân. Trên những vùng đất từng thấp thỏm nỗi lo thiên tai, thiếu đất ở hay cuộc sống tạm bợ, hôm nay đã hiện lên những khu tái định cư khang trang, những con đường bê tông nối dài đến từng bản làng, tiếng trẻ nhỏ ríu rít mỗi sớm đến trường.

Cán bộ chiến sỹ Ban Chỉ huy phòng thủ khu vực 2-Thống Nhất tham gia giúp đỡ người dân di chuyển về nơi ở mới.

Mỗi nền đất được giao là thêm một gia đình có nơi an cư. Mỗi giấy CNQSDĐ được trao là thêm một điểm tựa để đồng bào mạnh dạn đầu tư sản xuất, ổn định cuộc sống. Khi chính sách đất đai được triển khai đồng bộ cùng các chương trình giảm nghèo và phát triển vùng đồng bào DTTS, những “điểm tựa” ấy đang trở thành động lực để người dân bám đất, bám bản, xây dựng cuộc sống ấm no và góp phần phát triển quê hương bền vững.

Mạnh Hùng