Chủ động phòng, chống dịch bệnh trên đàn vật nuôi, thủy sản mùa nắng nóng

Những ngày qua, nhiệt độ ngoài trời trên địa bàn tỉnh có thời điểm vượt ngưỡng 40⁰C. Thời tiết nắng nóng kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe con người mà còn làm gia tăng nguy cơ phát sinh dịch bệnh trên đàn gia súc, gia cầm và thủy sản. Trước diễn biến bất lợi của thời tiết, người chăn nuôi và ngành nông nghiệp đang chủ động triển khai nhiều giải pháp để bảo vệ sản xuất, giảm thiểu thiệt hại do dịch bệnh gây ra.

Các chuyên gia khuyến cáo không chăn thả gia súc ngoài trời khi nền nhiệt ở mức cao.

Chủ động bảo vệ vật nuôi trước nắng nóng

Gia đình anh Bùi Văn Vì ở xóm Lục, xã Đại Đồng đang duy trì chăn nuôi lợn và trâu, bò. Để giảm tác động của nắng nóng, anh đã phủ thêm các loại cành, lá cây lên mái chuồng nhằm hạn chế hấp thụ nhiệt. Cùng với đó, khu vực chuồng nuôi được phun nước thường xuyên để giảm nhiệt độ. Đàn vật nuôi cũng được bổ sung các loại thức ăn giàu năng lượng, vitamin và khoáng chất nhằm tăng sức đề kháng. Đây cũng là cách làm đang được nhiều hộ chăn nuôi trên địa bàn áp dụng để bảo vệ đàn vật nuôi trước những đợt nắng nóng gay gắt.

Gia đình anh Bùi Văn Vì ở xóm Lục, xã Đại Đồng ngoài việc phủ thêm lá cây lên mái chuồng, còn thường xuyên phun nước vào khu vực chuồng để giảm nhiệt độ khi thời tiết nắng nóng.

Theo thống kê, toàn tỉnh hiện có tổng đàn vật nuôi thuộc nhóm lớn nhất cả nước với gần 2 triệu con lợn, hơn 36 triệu con gia cầm và khoảng 400 nghìn con trâu, bò, trong đó có 18,6 nghìn con bò sữa. Từ đầu năm 2026 đến nay, ngành chăn nuôi của tỉnh tiếp tục phục hồi tích cực sau ảnh hưởng của các loại dịch bệnh, nhất là Dịch tả lợn châu Phi. Tuy nhiên, bước vào mùa nắng nóng, nguy cơ phát sinh và lây lan dịch bệnh trên vật nuôi tiếp tục gia tăng, đòi hỏi sự chủ động từ người dân và cơ quan chuyên môn.

Cùng với các giải pháp để giảm nhiệt, các hộ chăn nuôi bổ sung thêm các loại thức ăn giàu vitamin và khoáng chất nhằm tăng sức đề kháng cho vật nuôi trong mùa nắng nóng.

Có gần 20 năm gắn bó với nghề chăn nuôi trâu bò, gia đình ông Nguyễn Văn Sự ở xóm Hương Lý, xã Đà Bắc luôn xác định phòng bệnh là giải pháp quan trọng nhất trong mùa hè. Theo ông Sự, chuồng trại được vệ sinh thường xuyên, chất thải được thu gom và xử lý đúng quy định. Định kỳ, gia đình tiến hành phun thuốc khử trùng để hạn chế mầm bệnh phát sinh. Ngoài việc bảo đảm nguồn nước sạch, đàn vật nuôi còn được bổ sung vitamin, điện giải để nâng cao sức đề kháng.

Chuồng trại luôn được giữ khô ráo, thông thoáng, đồng thời không chăn thả gia súc ngoài trời trong khoảng thời gian từ 10h sáng đến 16h chiều khi nhiệt độ ở mức cao nhất. Khu vực nghỉ ngơi có bóng mát, đầy đủ nước uống và gia súc được tắm vào buổi chiều nhằm giảm nhiệt, hạn chế hiện tượng sốc nhiệt.

Để bảo vệ đàn vật nuôi trước tình trạng nắng nóng, nhiều gia đình ở xóm Tuổng Đồi, xã Đức Nhàn đã lựa chọn phương án nuôi nhốt, không chăn thả đàn vật nuôi như trước.

Không chỉ trong lĩnh vực chăn nuôi, các hộ nuôi thủy sản cũng đang tích cực triển khai các biện pháp phòng chống dịch bệnh. Anh Bùi Văn Khánh, xóm Mới, xã Thung Nai cho biết gia đình thường xuyên vệ sinh lồng bè, giãn mật độ nuôi và điều chỉnh lượng thức ăn phù hợp nhằm tránh gây ô nhiễm nguồn nước. Cá được bổ sung Vitamin và các chế phẩm sinh học thông qua thức ăn để tăng sức đề kháng. Bên cạnh đó, việc theo dõi chất lượng nước và kiểm tra sức khỏe thủy sản được thực hiện hàng ngày nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường để xử lý kịp thời.

Tăng cường phòng dịch, bảo vệ sản xuất chăn nuôi và thủy sản

Theo thống kê của ngành Nông nghiệp, hiện toàn tỉnh có trên 421 nghìn hộ chăn nuôi, chủ yếu quy mô nhỏ lẻ và hơn 5,3 nghìn trang trại chăn nuôi, phần lớn có quy mô nhỏ và vừa. Với mật độ chăn nuôi lớn, thời tiết nắng nóng kéo dài làm gia tăng nguy cơ bùng phát các loại dịch bệnh nguy hiểm như Dịch tả lợn châu Phi, cúm gia cầm, bệnh dại và viêm da nổi cục trên trâu, bò. Trước tình hình đó, thực hiện sự chỉ đạo của trên, ngành Nông nghiệp đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, triển khai các giải pháp phòng chống dịch bệnh cho vật nuôi. Theo đồng chí Trần Tiến Trường, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thú y và Thủy sản, thời gian qua, Chi cục đã phối hợp chặt chẽ với các địa phương tăng cường giám sát dịch bệnh, hướng dẫn người dân thực hiện vệ sinh, tiêu độc khử trùng chuồng trại và xử lý kịp thời khi phát sinh dịch bệnh. Đến nay, toàn tỉnh có 53 cơ sở chăn nuôi an toàn dịch bệnh, gần 250 trang trại tham gia chương trình giám sát dịch bệnh định kỳ và 35 trang trại quy mô lớn được cấp chứng nhận đủ điều kiện chăn nuôi. Nhiều vùng chăn nuôi tập trung ứng dụng công nghệ cao đã được hình thành, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và kiểm soát dịch bệnh.

Cùng với việc bổ sung dinh dưỡng qua thức ăn, các hộ gia đình ở xóm Bưng, xã Lạc Sơn chủ động tiêm phòng ngừa dịch bệnh cho đàn gà.

Đối với Dịch tả lợn châu Phi, ngành chức năng đã hỗ trợ 600 lít hóa chất khử trùng cho các địa phương để tiêu độc môi trường chăn nuôi. Hiện tỉnh vẫn duy trì nguồn dự trữ lớn gồm 1 triệu liều vaccine cúm gia cầm, 60 nghìn liều vaccine lở mồm long móng, 10 nghìn liều vaccine viêm da nổi cục, 50 nghìn liều vaccine dại cùng khoảng 15 nghìn lít hóa chất khử trùng, sẵn sàng ứng phó khi có dịch bệnh phát sinh. Trong lĩnh vực thủy sản, toàn tỉnh hiện có gần 19,9 nghìn ha nuôi trồng thủy sản và 6.372 lồng nuôi trên sông, hồ chứa. Có 68 khu nuôi thủy sản tập trung với diện tích hơn 4.349 ha. Trong đó, 24 cơ sở được chứng nhận VietGAP.

Nhờ làm tốt công tác phòng chống dịch bệnh, đàn gia cầm ở thôn Đồng Bầu, xã Lạc Thủy vẫn phát triển tốt trong điều kiện nắng nóng và an toàn trước nguy cơ dịch bệnh.

Để chủ động phòng chống dịch bệnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã chỉ đạo tăng cường giám sát các bệnh nguy hiểm trên cá da trơn, cá chép và cá rô phi; đồng thời thực hiện quan trắc môi trường, giám sát dịch bệnh định kỳ 3 đợt mỗi năm. Riêng đợt 1 năm 2026, cơ quan chuyên môn đã lấy 15 mẫu nước và 29 mẫu cá tại các vùng nuôi tập trung để kịp thời cảnh báo nguy cơ phát sinh dịch bệnh.

Theo đồng chí Bùi Duy Linh - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số của tỉnh trong năm 2026, lĩnh vực chăn nuôi phải tăng trên 5%, thủy sản tăng khoảng 4,5%. Vì vậy, việc chủ động phòng chống dịch bệnh, ứng phó với thời tiết cực đoan và đẩy mạnh chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản theo hướng an toàn sinh học, ứng dụng công nghệ cao là yêu cầu cấp thiết. Cùng với sự vào cuộc của ngành chức năng, người dân cần chủ động dự trữ thức ăn, thuốc thú y, hóa chất khử trùng; gia cố chuồng trại, ao nuôi, lồng bè và thực hiện nghiêm các biện pháp vệ sinh môi trường. Đây là giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm an toàn dịch bệnh, ổn định sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản trên địa bàn tỉnh.

Mạnh Hùng