Logistics - Mảnh ghép quan trọng trong hành trình tăng trưởng hai con số

Thời gian gần đây, các chỉ số về tăng trưởng công nghiệp, xuất khẩu và thu hút đầu tư của tỉnh liên tục ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Hàng loạt khu công nghiệp mở rộng quy mô, các doanh nghiệp điện tử tăng tốc sản xuất, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tiếp tục đổ về đã và đang mở ra kỳ vọng hình thành một cực tăng trưởng mới của khu vực Trung du và miền núi phía Bắc.

Nhưng phía sau những dây chuyền sản xuất hiện đại và các đơn hàng xuất khẩu giá trị lớn vẫn tồn tại một yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với năng lực cạnh tranh của nền kinh tế - đó là logistics. Nếu công nghiệp được ví như động cơ tăng trưởng thì logistics chính là hệ thống “mạch máu” bảo đảm cho động cơ ấy vận hành thông suốt và hiệu quả

Dịch vụ kho vận logistics là 1 trong những yếu tố tiên quyết đảm bảo phát triển kinh tế bền vững trong xu thế hiện nay của Phú Thọ.

Không ít doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh hiện nay vẫn phải vận chuyển hàng hóa xuống Hà Nội, Bắc Ninh hoặc Hải Phòng để thực hiện các dịch vụ kho vận, gom container, thông quan và kết nối chuỗi cung ứng. Điều đó đồng nghĩa với việc chi phí vận chuyển tăng lên, thời gian giao nhận kéo dài và sức cạnh tranh bị ảnh hưởng.

Anh Trần Mạnh Dũng - Trưởng phòng kinh doanh một doanh nghiệp sản xuất linh kiện điện tử tại Khu công nghiệp Bình Xuyên cho biết: “Mỗi tháng doanh nghiệp xuất hàng với số lượng lớn nhưng phần lớn vẫn phải phụ thuộc vào hệ thống logistics ngoài tỉnh. Chi phí phát sinh rất đáng kể, nhất là với doanh nghiệp xuất khẩu thường xuyên như chúng tôi”.

Câu chuyện ấy hiện không còn là vấn đề riêng của một vài doanh nghiệp. Khi quy mô nền kinh tế mở rộng nhanh, logistics đang trở thành yếu tố quyết định tốc độ lưu thông hàng hóa, năng lực cạnh tranh và khả năng thu hút đầu tư của địa phương.

5 tháng đầu năm 2026, hoạt động sản xuất công nghiệp, xuất khẩu và thu hút đầu tư của tỉnh tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực. Nhiều ngành hàng như điện tử, cơ khí chế tạo, linh kiện, dệt may và công nghiệp hỗ trợ ghi nhận mức tăng khá cao. Hệ thống giao thông kết nối liên vùng ngày càng hoàn thiện đã tạo điều kiện thuận lợi hơn cho lưu thông hàng hóa. Tuy nhiên, tốc độ phát triển của hệ sinh thái logistics vẫn chưa theo kịp tốc độ mở rộng của sản xuất công nghiệp.

Mặc dù Trung tâm Logistics ICD Vĩnh Phúc - Vietnam SuperPortTM đã đưa giai đoạn I vào vận hành, trở thành một trong những dự án logistics hiện đại quy mô lớn của khu vực phía Bắc, song nhìn tổng thể, hệ sinh thái logistics của tỉnh vẫn chưa được hình thành đầy đủ. Các dịch vụ logistics lạnh, logistics thương mại điện tử, trung tâm phân phối quy mô lớn, kho thông minh và mạng lưới kết nối chuỗi cung ứng hiện đại vẫn còn thiếu so với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Mạnh Đạt - Giám đốc Công ty TNHH MTV Vận tải ô tô Vĩnh Phúc (phường Vĩnh Phúc) nhận định: Phú Thọ có vị trí rất thuận lợi để trở thành điểm trung chuyển hàng hóa của khu vực Tây Bắc. Nhưng lợi thế vị trí địa lý sẽ khó chuyển hóa thành lợi thế kinh tế nếu logistics không đi trước một bước.

Nhận định này ngày càng trở nên xác đáng khi không gian phát triển mới của tỉnh được mở rộng sau sáp nhập. Sự kết nối giữa vùng công nghiệp phát triển mạnh của Vĩnh Phúc trước đây với khu vực trung du Phú Thọ và vùng sản xuất nông nghiệp của Hòa Bình đã tạo nên một cấu trúc kinh tế đa dạng hơn rất nhiều so với trước. Điều đó cũng đồng nghĩa với việc nhu cầu logistics đang thay đổi mạnh mẽ.

Nếu trước đây logistics chủ yếu phục vụ vận tải truyền thống thì nay doanh nghiệp cần nhiều hơn các dịch vụ hiện đại như kho thông minh, quản lý chuỗi cung ứng số hóa, logistics lạnh cho nông sản, trung tâm phân phối hàng hóa và hệ thống giao nhận tốc độ cao phục vụ thương mại điện tử.

Áp lực ấy đặc biệt rõ nét tại các khu công nghiệp lớn. Nhiều doanh nghiệp FDI hiện không chỉ quan tâm tới quỹ đất hay nguồn nhân lực mà còn đánh giá rất kỹ năng lực logistics của địa phương trước khi quyết định mở rộng đầu tư.

Chủ tịch kiêm Giám đốc Công ty Cổ phần Giày Vĩnh Yên Lê Thanh Thủy chia sẻ: Hoạt động lâu năm trong lĩnh vực xuất khẩu, chúng tôi nhận thấy tốc độ giao hàng gần như quyết định sức cạnh tranh. Nếu chi phí logistics cao hơn hoặc thời gian giao hàng chậm hơn đối thủ thì rất khó giữ đơn hàng dài hạn. Điều đó cho thấy logistics không còn là lĩnh vực hỗ trợ đơn thuần mà đã trở thành một cấu phần quan trọng của năng lực cạnh tranh cấp tỉnh.

Thực tế, Phú Thọ đang sở hữu nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển logistics. Hệ thống cao tốc Nội Bài - Lào Cai tiếp tục phát huy hiệu quả. Các tuyến kết nối tới Hà Nội, sân bay Nội Bài và các cảng biển ngày càng thuận tiện. Hệ thống đường thủy trên sông Hồng và sông Lô vẫn còn nhiều dư địa khai thác. Đặc biệt, vị trí cửa ngõ kết nối vùng Tây Bắc với vùng đồng bằng tạo cho tỉnh lợi thế mà không nhiều địa phương có được.

Một tín hiệu đáng chú ý là Trung tâm Logistics ICD Vĩnh Phúc - Vietnam SuperPortTM hiện đã đưa giai đoạn I vào khai thác. Với tổng vốn đầu tư gần 3.900 tỷ đồng, công suất thiết kế khoảng 530.000 TEU mỗi năm, dự án được định hướng trở thành trung tâm logistics đa phương thức kết nối đường bộ, đường sắt, hàng không và đường biển.

Không chỉ dừng ở chức năng cảng cạn ICD truyền thống, dự án còn hướng tới mô hình logistics thông minh với hệ thống kho hiện đại, nền tảng quản lý chuỗi cung ứng số hóa và ứng dụng công nghệ mới trong vận hành. Đây được xem là một trong những hạt nhân quan trọng để hình thành hệ sinh thái logistics hiện đại của tỉnh trong tương lai.

Tuy nhiên, một dự án lớn dù quan trọng đến đâu cũng không thể tự mình giải quyết toàn bộ bài toán logistics. Vấn đề đặt ra hiện nay không chỉ là đầu tư thêm kho bãi hay bến bãi vận tải mà cần một chiến lược phát triển logistics mang tính liên kết vùng, gắn với quy hoạch công nghiệp, thương mại và phát triển đô thị.

Theo nhiều chuyên gia kinh tế, tỉnh cần tiếp tục thu hút các nhà đầu tư logistics lớn; phát triển các trung tâm phân phối hàng hóa; hình thành mạng lưới logistics lạnh phục vụ nông sản; thúc đẩy logistics thương mại điện tử; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý vận tải, truy xuất nguồn gốc và kết nối chuỗi cung ứng. Đây cũng là cơ hội để hình thành một hệ sinh thái dịch vụ mới, thu hút thêm doanh nghiệp công nghệ, vận tải, thương mại và dịch vụ hỗ trợ sản xuất đầu tư vào địa bàn.

Điều đáng chú ý là logistics không chỉ tạo giá trị cho các doanh nghiệp lớn mà còn mở ra dư địa phát triển cho khu vực kinh tế tư nhân địa phương. Khi chuỗi kho vận phát triển, nhiều doanh nghiệp nhỏ có thể tham gia vào các lĩnh vực vận tải, kho bãi, đóng gói, thương mại điện tử và dịch vụ hỗ trợ sản xuất.

Trong bối cảnh tỉnh đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số và phát triển bền vững, logistics rõ ràng không còn là lĩnh vực phía sau mà đã trở thành một trong những động lực phát triển quan trọng của nền kinh tế.

Nếu tận dụng tốt lợi thế vị trí địa lý, phát huy hiệu quả các dự án chiến lược như Vietnam SuperPortTM và từng bước hoàn thiện hệ sinh thái logistics hiện đại, Phú Thọ hoàn toàn có cơ sở để nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng không gian thu hút đầu tư và từng bước hình thành cực tăng trưởng mới của vùng trung du và miền núi phía Bắc.

Từ những container hàng hóa đang lăn bánh mỗi ngày trên các tuyến cao tốc đến những chuỗi cung ứng kết nối xuyên biên giới, một cuộc đua mới đang âm thầm diễn ra. Đó không chỉ là cuộc đua về sản lượng hay tốc độ tăng trưởng mà còn là cuộc đua về khả năng kết nối, lưu thông và tổ chức chuỗi cung ứng hiện đại. Trong cuộc đua ấy, logistics sẽ là yếu tố quyết định ai đi nhanh hơn trên hành trình phát triển.

Quang Nam