Công nghệ tiếp sức tăng trưởng

Từ dây chuyền sản xuất được đổi mới, quy trình quản lý được số hóa đến những vùng sản xuất nông nghiệp ứng dụng tưới tự động, nhật ký điện tử và truy xuất nguồn gốc, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đang ngày càng đi sâu vào hoạt động của doanh nghiệp, hợp tác xã (HTX) trên địa bàn Phú Thọ. Khi công nghệ trực tiếp tạo ra sản phẩm, tiết giảm chi phí, nâng cao năng suất và mở rộng thị trường, khoa học, công nghệ trở thành nguồn lực mới tiếp sức cho tăng trưởng.

Năm 2025 đánh dấu bước chuyển mạnh trong triển khai khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo trên địa bàn tỉnh. Toàn tỉnh triển khai 88 nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp tỉnh; sàn giao dịch công nghệ và thiết bị trực tuyến VPTEX có 2.285 doanh nghiệp tham gia. Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) đạt 41,10 điểm, xếp thứ 15 cả nước, tăng 5 bậc so với năm 2024.

Hoạt động hỗ trợ đổi mới công nghệ đã hướng vào khu vực sản xuất ngày càng rõ. Tháng 6/2025, Sở Khoa học và Công nghệ tổ chức thẩm định 10 dự án đổi mới công nghệ của doanh nghiệp, tập trung vào những ngành có thế mạnh như cơ khí chế tạo, công nghiệp hỗ trợ, chế biến lâm sản, vật liệu xây dựng không nung.

Mục tiêu của những dự án này là hướng tới nâng cao năng suất, ổn định chất lượng, giảm chi phí sản xuất, tiết kiệm nguyên liệu, hạn chế ô nhiễm và nâng sức cạnh tranh của sản phẩm.

Đây cũng là cách tiếp cận được tỉnh trong triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW, lấy doanh nghiệp làm trung tâm. Đi ổi mới sáng tạo, xuất phát từ những bài toán thực tiễn và hướng tới các sản phẩm, kết quả ứng dụng cụ thể. Hiệu quả của công nghệ trong sản xuất, kinh doanh từng bước trở thành thước đo quan trọng đối với hoạt động đổi mới sáng tạo.

Ở khu vực HTX, tác động của công nghệ được thể hiện từ những thay đổi cụ thể trong tổ chức sản xuất.

Ứng dụng quy trình sản xuất theo hướng hữu cơ giúp HTX V-Organic nâng cao chất lượng, giá trị và sức cạnh tranh của nông sản.

HTX Nông nghiệp hữu cơ V-Organic (xã Vân Sơn) là một ví dụ. Trong quá trình sản xuất, HTX đầu tư nhà lưới, hệ thống tưới tự động và ứng dụng sổ nhật ký sản xuất điện tử. Các công đoạn bón phân, phun thuốc được cập nhật trên hệ thống; sản phẩm khi đưa ra thị trường có mã QR để người tiêu dùng kiểm tra quá trình sản xuất.

Giám đốc HTX Cấn Thị Quỳnh Trang cho biết, trước đây việc ghi chép nhật ký sản xuất được thực hiện thủ công, khi khách hàng cần chứng minh quy trình phải mất nhiều thời gian đối chiếu. Nay, với ứng dụng công nghệ, thông tin được cập nhật nhanh, minh bạch, qua đó tăng độ tin cậy của sản phẩm và tạo thêm cơ hội tham gia các chuỗi cung ứng, hệ thống siêu thị, nhà hàng và thị trường xuất khẩu.

Thực tế cho thấy giá trị của công nghệ không chỉ nằm ở việc giảm sức lao động hay tăng năng suất trực tiếp. Với HTX, công nghệ còn giúp chuẩn hóa quy trình, kiểm soát chất lượng, minh bạch nguồn gốc và tạo dựng thương hiệu.

Ứng dụng công nghệ, thiết bị hiện đại góp phần nâng cao hiệu quả vận hành tại Công ty CP Cấp thoát nước số 1 Vĩnh Phúc.

Không chỉ khu vực nông nghiệp, các doanh nghiệp dịch vụ cũng đang hưởng lợi từ chuyển đổi số. Việc ứng dụng phần mềm quản lý chỉ số nước trực tuyến tại Công ty Cổ phần Cấp thoát Nước số 1 Vĩnh Phúc giúp thay đổi phương thức ghi nhận dữ liệu, giảm sai sót và tiết kiệm nhân lực. Tổng Giám đốc công ty Nguyễn Văn Khánh cho rằng ứng dụng phần mềm không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn nâng cao niềm tin của khách hàng.

Những mô hình trên cho thấy đổi mới công nghệ không nhất thiết phải bắt đầu từ những công nghệ lớn, đắt tiền. Một phần mềm phù hợp, một công đoạn được tự động hóa, một quy trình được số hóa đúng chỗ hay một hệ thống quản lý hiệu quả đều có thể tạo ra giá trị nếu giải quyết được bài toán cụ thể của doanh nghiệp.

Để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư công nghệ, từ đầu năm 2026 Phú Thọ có thêm cơ chế hỗ trợ trực tiếp. Nghị quyết số 62/2025/HĐND, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, quy định hỗ trợ các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp nhỏ và vừa đầu tư đổi mới, hiện đại hóa công nghệ. Mức hỗ trợ tối đa 10% giá trị công nghệ đổi mới, nhưng không quá 500 triệu đồng cho một dự án.

Đến tháng 4/2026, UBND tỉnh tiếp tục ban hành Quyết định số 11 quy định cụ thể thẩm quyền, trình tự xét duyệt các dự án thuộc diện hỗ trợ, tạo cơ sở để chính sách đi vào thực tế.

Chính sách này có ý nghĩa thiết thực đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa - khu vực thường gặp khó khăn về vốn khi đầu tư dây chuyền, thiết bị và công nghệ mới. Quan trọng hơn, việc hỗ trợ được gắn với dự án đổi mới công nghệ cụ thể và hiệu quả đầu ra, qua đó khuyến khích doanh nghiệp cân nhắc kỹ bài toán đầu tư.

Sau hơn một năm triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW, Phú Thọ đang hình thành hệ sinh thái hỗ trợ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Năm 2025, tỉnh đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách, triển khai các nhiệm vụ khoa học và công nghệ, thúc đẩy chuyển đổi số trong doanh nghiệp, HTX. Hơn 90% doanh nghiệp, HTX được ngành chức năng thống kê đã sử dụng nền tảng số trong quản lý, điều hành, sản xuất, kinh doanh.

Năm 2026, định hướng này tiếp tục được đẩy mạnh. Tỉnh xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành động lực mới cho tăng trưởng; lấy doanh nghiệp làm trung tâm, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, hoạt động nghiên cứu và phát triển, đào tạo nhân lực chất lượng cao.

Đặc biệt, trong 8 tháng năm 2026, kinh tế số ước chiếm gần 23% GRDP. Tỉnh đang hướng tới 3 trụ cột phát triển gồm công nghiệp công nghệ cao, điện tử và sản xuất thông minh; văn hóa, di sản và du lịch; nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững, trong đó dữ liệu, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được xác định là yếu tố kết nối.

Những kết quả tăng trưởng của nền kinh tế không thể quy hoàn toàn cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, các con số cho thấy công nghệ đang ngày càng hiện diện sâu hơn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và cấu trúc của nền kinh tế.

Vấn đề phía trước là tiếp tục đưa công nghệ đến gần hơn với doanh nghiệp nhỏ, HTX và các cơ sở sản xuất; lựa chọn những giải pháp phù hợp với từng ngành, từng quy mô; đồng thời nhân rộng những mô hình đã chứng minh được hiệu quả.

Bởi xét cho cùng, giá trị của khoa học, công nghệ không nằm ở việc công nghệ hiện đại đến đâu, mà ở chỗ nó giúp doanh nghiệp sản xuất tốt hơn, HTX làm ăn hiệu quả hơn và sản phẩm Phú Thọ cạnh tranh tốt hơn trên thị trường.

Khi mỗi dây chuyền được vận hành hiệu quả hơn, mỗi vùng sản xuất được quản lý khoa học hơn, mỗi sản phẩm có thêm một lớp giá trị từ dữ liệu, tiêu chuẩn và công nghệ, những thay đổi ấy sẽ cộng hưởng thành năng suất mới của nền kinh tế. Đó chính là lúc công nghệ không chỉ đi cùng tăng trưởng, mà thực sự tiếp sức cho tăng trưởng.

Quang Nam