Cực tăng trưởng mới sau hợp nhất

Sáu tháng đầu năm 2026, kinh tế tỉnh Phú Thọ đạt nhiều kết quả tích cực, không chỉ phản ánh sức bật của nền kinh tế mà còn cho thấy hiệu quả bước đầu của việc mở rộng không gian phát triển sau hợp nhất. Việc kết nối các nguồn lực trong một chỉnh thể thống nhất đang mở ra dư địa phát triển mới, từng bước hình thành các cực tăng trưởng có sức lan tỏa rộng hơn, tạo động lực cho phát triển nhanh và bền vững.

Cực tăng trưởng phía Tây phát huy lợi thế cảnh quan thiên nhiên, bản sắc văn hóa và tài nguyên sinh thái để phát triển theo hướng du lịch nghỉ dưỡng.

Kiến tạo không gian phát triển

Nếu trước đây, mỗi địa phương phát triển chủ yếu dựa trên lợi thế riêng và trong phạm vi của mình thì sau hợp nhất 3 tỉnh Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hòa Bình, tỉnh có điều kiện quy hoạch, tổ chức lại không gian kinh tế trên quy mô lớn hơn, khai thác và phát huy hiệu quả các lợi thế về công nghiệp, dịch vụ, nông nghiệp và du lịch trong một chiến lược phát triển thống nhất để nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, tạo động lực cho tăng trưởng.

Theo đó, hệ thống khu công nghiệp phía Đông Nam, trung tâm hành chính và dịch vụ Việt Trì cùng vùng sinh thái phía Tây không còn phát triển theo những “ốc đảo” riêng biệt mà đang từng bước trở thành các mắt xích trong chuỗi liên kết kinh tế của toàn tỉnh. Sự liên kết này tạo điều kiện để các nguồn lực về đầu tư, lao động, hạ tầng và thị trường được phân bổ hợp lý, phát huy hiệu quả cao hơn, đồng thời mở ra dư địa phát triển và hình thành các động lực tăng trưởng mới cho từng khu vực. Kết quả kinh tế sáu tháng đầu năm là minh chứng rõ nét cho hướng đi trên. Sản xuất công nghiệp tiếp tục giữ vai trò động lực tăng trưởng với chỉ số IIP tăng khoảng 25,7%, trong đó ngành chế biến, chế tạo tiếp tục bứt phá. Thu hút đầu tư đạt kết quả nổi bật khi tổng vốn FDI đạt khoảng 1,77 tỷ USD, vượt kế hoạch năm và gấp gần 5 lần so với cùng kỳ. Môi trường đầu tư, kinh doanh tiếp tục được cải thiện thông qua việc triển khai các cơ chế “Luồng xanh”, “Luồng xanh 24 giờ”, chương trình “Cà phê doanh nhân” và nhiều giải pháp đồng hành cùng doanh nghiệp.

Cùng với đó, hệ thống kết cấu hạ tầng tiếp tục được ưu tiên đầu tư. Nhiều dự án giao thông trọng điểm kết nối các khu vực trong tỉnh được đẩy nhanh tiến độ; các khu công nghiệp mới được chấp thuận chủ trương đầu tư; mạng lưới cụm công nghiệp tiếp tục mở rộng, tạo điều kiện thu hút thêm các dự án sản xuất quy mô lớn. Đây là nền tảng quan trọng để không gian phát triển của tỉnh không ngừng được mở rộng theo hướng liên kết, thay vì phát triển cục bộ như trước.

Công ty TNHH Solum Vina (KCN Bá Thiện II) là doanh nghiệp FDI hoạt động hiệu quả trong lĩnh vực sản xuất linh kiện điện tử, thiết bị truyền thông.

Một điểm sáng khác của bức tranh kinh tế là sự phát triển mạnh mẽ của khu vực doanh nghiệp. Sáu tháng đầu năm, toàn tỉnh có 2.800 doanh nghiệp thành lập mới, tổng vốn đăng ký khoảng 30 nghìn tỷ đồng, đồng thời có thêm 665 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động. Điều này phản ánh niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp vào môi trường đầu tư của tỉnh cũng như triển vọng phát triển trong không gian kinh tế mới sau hợp nhất.

Từ góc độ quy hoạch phát triển, tỉnh Phú Thọ đang từng bước chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa vào một trung tâm sang cấu trúc đa cực. Mỗi khu vực phát huy lợi thế riêng nhưng không tách rời mà bổ trợ cho nhau thông qua hệ thống hạ tầng giao thông, logistics và chuỗi cung ứng. Chính sự liên kết này tạo nên khả năng lan tỏa của tăng trưởng, giúp các địa phương cùng hưởng lợi từ sự phát triển chung thay vì cạnh tranh đơn lẻ trong thu hút đầu tư.

Việc hình thành các cực tăng trưởng cũng phù hợp với định hướng phát triển dài hạn của tỉnh, khi không chỉ chú trọng mở rộng quy mô công nghiệp mà còn hướng tới phát triển đồng bộ dịch vụ, đô thị, logistics, nông nghiệp chất lượng cao và kinh tế xanh. Đây là tiền đề để Phú Thọ nâng cao sức cạnh tranh, phát huy lợi thế của tỉnh hợp nhất và từng bước khẳng định vai trò là trung tâm phát triển của Vùng Trung du và miền núi phía Bắc.

Ba cực tăng trưởng định hình diện mạo kinh tế mới

Trước tiên là cực tăng trưởng công nghiệp công nghệ cao phía Đông Nam với hạt nhân là Bình Xuyên, Phúc Yên và Tam Dương. Đây là khu vực tập trung hệ thống khu công nghiệp hiện đại, có lợi thế kết nối trực tiếp với vùng Thủ đô, sân bay quốc tế Nội Bài và các tuyến cao tốc huyết mạch. Sau hợp nhất, lợi thế ấy càng được phát huy khi không chỉ là trung tâm sản xuất công nghiệp mà còn trở thành đầu mối liên kết với các vùng nguyên liệu, dịch vụ và logistics của toàn tỉnh. Đây cũng là khu vực đóng góp quan trọng vào kết quả thu hút đầu tư của tỉnh trong những tháng đầu năm. Sáu tháng đầu năm 2026, Phú Thọ thu hút khoảng 1,77 tỷ USD vốn FDI, gấp gần 5 lần cùng kỳ năm trước, trong khi kim ngạch xuất khẩu ước đạt khoảng 22,04 tỷ USD. Những con số này cho thấy khu vực công nghiệp tiếp tục là động lực tăng trưởng chủ lực, đồng thời khẳng định sức hấp dẫn của môi trường đầu tư sau hợp nhất.

Trong khi đó, cực tăng trưởng khu vực Việt Trì, Phù Ninh, Lâm Thao đang từng bước khẳng định vai trò là trung tâm công nghiệp, dịch vụ và đổi mới sáng tạo của tỉnh. Không chỉ là trung tâm chính trị, hành chính, giáo dục và y tế, khu vực này còn tập trung nhiều khu công nghiệp lớn như Thụy Vân, Phú Hà, Cẩm Khê cùng hệ thống cụm công nghiệp đang tiếp tục được mở rộng. Không chỉ tạo ra giá trị gia tăng lớn hơn, cực tăng trưởng này còn thúc đẩy quá trình đô thị hóa, hình thành các khu đô thị mới, trung tâm thương mại và các dịch vụ phục vụ người lao động. Từ đó, không gian phát triển không còn giới hạn trong phạm vi từng khu công nghiệp mà lan tỏa sang nhiều lĩnh vực khác của nền kinh tế.

Cực tăng trưởng phía Đông Nam của tỉnh tập trung hệ thống khu công nghiệp hiện đại, có lợi thế kết nối trực tiếp với vùng Thủ đô, sân bay quốc tế Nội Bài và các tuyến cao tốc huyết mạch.

Ở phía Tây, một cực tăng trưởng khác cũng đang dần hình thành trên nền tảng kinh tế xanh. Với lợi thế về cảnh quan thiên nhiên, bản sắc văn hóa và tài nguyên sinh thái, khu vực Hòa Bình cũ đang phát triển theo hướng du lịch nghỉ dưỡng, nông nghiệp chất lượng cao, kinh tế lâm nghiệp và năng lượng tái tạo. Những kết quả đạt được trong sáu tháng đầu năm phần nào phản ánh hiệu quả của sự kết nối đó khi toàn tỉnh đón khoảng 10,54 triệu lượt khách du lịch, doanh thu du lịch đạt khoảng 10,76 nghìn tỷ đồng. Du lịch không chỉ trở thành ngành kinh tế quan trọng của khu vực phía Tây mà còn tạo động lực phát triển cho thương mại, dịch vụ, nông nghiệp và bảo tồn văn hóa truyền thống.

Điều tạo nên khác biệt của Phú Thọ sau hợp nhất không chỉ nằm ở sự hình thành của từng cực tăng trưởng mà ở khả năng liên kết giữa các cực đó. Hàng hóa từ các khu công nghiệp phía Đông Nam có thể nhanh chóng kết nối với hệ thống logistics, cảng cạn ICD Vĩnh Phúc và Sân bay quốc tế Nội Bài để xuất khẩu. Ngược lại, nguồn nhân lực, nguyên liệu, dịch vụ hỗ trợ từ khu vực trung tâm và phía Tây cũng được lưu chuyển thuận lợi hơn thông qua mạng lưới giao thông ngày càng hoàn thiện. Sự liên kết ấy đang tạo nên một chuỗi giá trị thống nhất, trong đó công nghiệp tạo động lực tăng trưởng, dịch vụ nâng cao giá trị gia tăng, còn kinh tế xanh góp phần cân bằng và phát triển bền vững. Đây cũng là hướng phát triển phù hợp với xu thế của nhiều địa phương và quốc gia trên thế giới, khi tăng trưởng không còn dựa vào một trung tâm duy nhất mà hình thành từ mạng lưới các cực phát triển có khả năng hỗ trợ và lan tỏa lẫn nhau.

Khi các cực tăng trưởng tiếp tục được đầu tư bằng hạ tầng hiện đại, nguồn nhân lực chất lượng cao và môi trường đầu tư thông thoáng, Phú Thọ sẽ không chỉ mở rộng không gian phát triển mà còn tạo dựng những động lực tăng trưởng bền vững, từng bước khẳng định vị thế là trung tâm phát triển năng động của vùng Trung du và miền núi phía Bắc.

Quang Nam