Đặc sắc lễ hội Đình Băng

Diễn ra trong 2 ngày 23 - 24/2 (mùng 7 - 8 tháng Giêng), Lễ hội Đình Băng (xã Ngọc Sơn) thu hút hàng nghìn người dân và du khách thập phương đến dâng hương. Sự kết hợp hài hòa giữa phần lễ trang trọng và phần hội sôi nổi đã tạo nên dấu ấn đẹp, góp phần tôn vinh giá trị văn hóa, lịch sử, tinh thần của địa phương.

Chương trình văn nghệ đặc sắc chào mừng Lễ hội Đình Băng.

Các nghi lễ độc đáo

Theo truyền thuyết dân gian và lời kể của các bậc cao niên, Đình Băng thờ thần núi Ba Vì Tản Viên, Quốc Mẫu Hoàng Bà, Vua Ả, Vua Út, Vua Cun, Vua Hai, Kem, Cai. Lễ hội có nhiều nghi lễ độc đáo thể hiện rõ mối quan hệ của người Mường xưa với tự nhiên. Trong đó, “Bốc lôi” là nghi lễ độc đáo nhất của lễ hội, nhằm điều đình với thần sét không đánh xuống nơi con người, vật nuôi sinh sống, không tổn hại đến đời sống sinh hoạt của Nhân dân.

Nhân dân đến dâng hương tại Đình Băng.

Theo nhà nghiên cứu văn hóa dân gian, nghệ nhân ưu tú Bùi Huy Vọng (xã Lạc Sơn), mục đích tổ chức lễ hội nhằm mong muốn cuộc sống hòa bình với thiên nhiên, tránh các tai họa do thiên tai. Nghi lễ “Bốc lôi” thể hiện tín ngưỡng dân gian và niềm tin trong sáng với các vị thần linh được thờ trong đền có thể giúp dân lành thực hiện được những ước mơ trong cuộc sống và bảo vệ họ khỏi tai họa thiên nhiên, thú dữ...

Người dân nhận lộc mía lấy may.

Tại làng Băng, diễn ra cùng lúc với nghi lễ “Bốc lôi” là các nghi lễ “Bừa vịt”, “Vá đất, vá long mạch”. Vào ngày này, dân làng chuẩn bị sẵn cái bừa làm bằng gỗ cây Lồng ông (loại cây gỗ chuyên để làm bừa), cũng có ách, dây chão, một con vịt được cho vào rọ.

Chủ tế là người cầm bừa vừa đi vừa cúng khấn, tay cầm roi cây dâu đánh vào vịt, đánh ra hai bên, người đi trước kéo bừa phải là người thuộc họ trên (Đinh, Quách...) hoặc tuổi cao, tuổi Thìn, tuổi Dần đi trước tay cầm dây chão bừa, tay kia xách rọ vịt đi khắp nơi trong làng. Nghi lễ có ý nghĩa tẩy uế, tống táng rác rưởi, dịch bệnh ra khỏi đất mường; cầu yên lành cho đất đai trong Mường.

Sắc bùa chiêng Mường thể hiện tình cảm hiếu khách của người dân chào đón du khách về dự lễ hội.

Vùng cao Ngọc Sơn còn được biết với tên gọi vùng Mường Khụ. Vào mùa mưa, nơi đây thường phải chịu nhiều ảnh hưởng của thiên tai, bão lũ, hiện tượng sét đánh, mưa lớn gây sạt lở đất. Người xưa cho rằng, dây đất đã bị đứt vì thế phải tìm cách nối lại. Công việc này được tiến hành trong lễ hội Đình Băng bằng nghi thức “Vá đất, vá long mạch”. Tại khu vực đất bị xói lở, sau khi cầu cúng thần linh, ông Tlượng (người điều hành khấn trình nghi lễ) tiến hành nghi lễ vá đất, vá long mạch. Đồ vá đất gồm có cành cây dâu tượng trưng cho xương đất, nước cây vang tượng trưng cho máu đất. Sau khi làm lễ xong, những vật này được chôn xuống nơi đất bị xói lở, coi như đất đã được vá lại.

Trong khuôn khổ lễ hội Đình Băng còn có các nghi lễ đặc sắc như: Rước kiệu chay đất – chay mường, mát trường chay, tẩy trần cầu mát lành...

Sôi nổi phần hội

Đến với lễ hội Đình Băng, du khách và người dân không chỉ được chứng kiến, trải nghiệm những nghi lễ độc đáo, trang nghiêm mà còn được hòa vào không khí ngày hội sôi động, vui tươi, tạo tình cảm gắn kết cộng đồng.

Du khách và Nhân dân cùng tham gia trò chơi dân gian sôi nổi.

Sôi nổi nhất là các hoạt động biểu diễn văn hóa văn nghệ, trình tấu sắc bùa chiêng Mường, hội thi chiêng giữa các mường trong vùng và phường bát âm tấu nhạc; thi hát dân ca Mường, thường rang - bộ mẹng, diễn xướng truyện thơ Nàng Nga - Hai Mối, hay Hồ Liêu - Út Lót; trò chơi dân gian đánh mảng, “đè khà” (vật dân tộc Mường), đánh cù quay, bắn nỏ, bóng chuyền... Bên cạnh đó, du khách và Nhân dân có dịp tham quan không gian giới thiệu các sản phẩm văn hóa ẩm thực vùng cao.

Thi hát thường rang - bộ mẹng dân tộc Mường.

Các vận động viên thử tài bắn nỏ.

Phụ nữ say sưa chơi trò chơi đánh mảng.

Vào buổi trưa, Đình Băng mở bữa cơm lộc. Trong mâm cơm, ai cao tuổi thì ngồi trên cùng ăn uống vui vẻ, đoàn kết. Còn lại bữa cơm được sắp ngay trên bãi cỏ hay xung quanh đình, mọi người đến dự hội không kể người trong làng, ngoài mường ai nấy đều tham dự ăn uống vui vẻ.

Khi lễ hội Đình Băng kết thúc, cờ hội được hạ xuống, làng Băng tổ chức văn hóa rượu cần giã bạn. Lễ hội đã mãn, nhiều người còn lưu luyến mãi không thôi. Khi ra về, ai nấy đều cảm thấy nhẹ nhõm với một tâm lý đã được giải toả mọi nỗi lo toan cùng những niềm vui, hy vọng một năm mới tốt lành, an khang thịnh vượng.

Bùi Minh