Cập nhật:  GMT+7

Điệu tamya kết nối cộng đồng

Sau thời gian dài rơi vào quên lãng, những điệu dân vũ tamya của người Chu Ru bỗng hồi sinh mạnh mẽ. Người già dạy cho lũ trẻ, lũ trẻ lại kết nối, lan tỏa để những vũ điệu tamya arya, t’rumpô, păhgơnăng... mãi đong đưa, góp phần gắn kết cộng đồng các dân tộc trên cao nguyên.

Điệu tamya kết nối cộng đồngĐiệu tamya quyến rũ của người Chu Ru

Nghệ nhân Ma Bio, ở thôn Diom A, xã Lạc Xuân, huyện Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng, cho biết: “Tamya là múa. Còn arya, t’rumpô, păhgơnăng, dămtơra... là các vũ điệu. Đối với người Chu Ru, trong các sự kiện có tính cộng đồng, cộng cảm, không thể thiếu các điệu tamya trên nền nhạc của trống (sơgơr), đồng la (sar), rơkel (kèn bầu)... Đó là lễ thức quan trọng trong đời sống tâm linh, văn hóa cộng đồng người Chu Ru”.

Ánh trăng chênh chếch trên đỉnh núi thiêng K’Lơl. Lửa bập bùng, nhịp chiêng, điệu rơkel quấn quyện những đôi chân trần của các chàng trai, cô gái miền sơn cước trong men say đại ngàn. Ma Bio khơi điệu arya - điệu dân vũ mời khách thưởng thức rượu cần và nhảy múa. Đây là vũ điệu mang tính cộng đồng cao, thể hiện tình đoàn kết dân tộc và thường được sử dụng trong các lễ hội, kết giao, động tác khá đơn giản cho nên nhiều người đều có thể hòa nhịp. “Arya, vũ điệu mở đầu và kết thúc tùy thuộc vào không khí, thời gian của lễ hội, cuộc kết giao. Nói đơn giản, nhưng sự tinh tế nằm ở hình thái những ngón tay, ai tinh ý đều có thể nhận ra người nào múa đẹp”, Nai Luyến, học trò của nghệ nhân Ma Bio, thổ lộ.

Theo những người già trong buôn làng Diom A, ngày xưa, arya xuất hiện từ các lễ cúng bái. Sau đó, với những động tác múa mộc mạc và trở thành điệu múa dân gian, arya thường mở đầu cho các lễ hội văn hóa, lễ kết giao giữa các buôn làng và trong các cuộc vui. Ánh trăng nhạt dần. Nghệ nhân Ma Bio đánh chiêng, Ya Nam giữ nhịp sơgơr với tiết tấu chậm, làm nền cho vũ điệu arya. Dưới ánh trăng, các sơn nữ Chu Ru hóa thân vào điệu vũ, mềm mại, như sợi dây kết nối thiêng liêng giữa quá khứ, hiện tại và tương lai.

Với người Chu Ru, khi sơgơr, sar, rơkel tấu lên, là lúc thông điệp của những người con buôn làng đã được thần linh chấp thuận. Mối giao cảm giữa con người và các đấng vô hình được thiết lập qua từng khúc thức âm nhạc, điệu vũ, được cộng đồng quy định nghiêm ngặt về phương thức diễn tấu và diễn xướng. Nếu arya là vũ điệu phần lớn dành cho các cuộc vui, thì t’rumpô được coi là vũ điệu thiêng, chặt chẽ trong khúc thức, nhã nhặn trong nhịp điệu, mời thần.

Trong đời sống tín ngưỡng của người Chu Ru, họ thường thờ thần lúa, thần đình, thần đập nước, thần cây cổ thụ... và được cúng tế theo chu kỳ nhất định, do cộng đồng quy ước. Nhịp chiêng, nhịp trống vẫn quyện hòa, chậm rãi. Vít cong cần rượu, già làng Ya Thơng thổ lộ: “Chu Ru là cư dân trồng lúa nước, lễ hội chủ yếu là nghi lễ nông nghiệp, trải dài suốt chu kỳ canh tác cho nên rất nhiều lễ cúng liên quan, như cúng đầu mùa, gieo giống, mừng lúa trổ bông, mừng lúa chín, lễ rửa chân trâu... Thường sau những nghi thức tín ngưỡng là vũ điệu t’rumpô, kết nối thần linh”.

Lửa rừng bập bùng. Ngưng tấu rơkel, già Ya Thơng cho biết: “Người Chu Ru còn có vũ điệu dămtơra kết nối gái trai. Bởi thế, nên người Chu Ru cứ lớn lên là biết múa điệu này. Vũ điệu có tiết tấu nhạc đệm rộn ràng, cởi mở. Đây cũng là dịp để trai gái kết giao, con gái tìm người mình ưng ý để bắt chồng”.

Đêm tận hưởng niềm vui, âm nhạc, điệu vũ trong lễ hội đại đoàn kết toàn dân tộc, mọi người, không phân biệt Kinh, Thượng, già trẻ, gái trai, cùng ăn những món thần linh ban cho, sản vật nhờ thần linh mới có, được vít cong cần rượu nghiêng ngả đêm rừng, được chuyện trò, kết giao, múa hát... trong tiếng chiêng, tiếng trống, kèn bầu khoan nhặt đắm say. Khi ánh trăng khuất phía cuối buôn, lại tấu khúc păhgơnăng bịn rịn tiễn đưa khách.

Mỗi điệu chiêng, điệu vũ của người Chu Ru đều gửi gắm một thông điệp với thần linh, với rừng xanh, với cộng đồng... trong chính không gian thiêng của buôn làng, không gian văn hóa nuôi sống nó. Lòng người, hồn chiêng và những vũ điệu tamya mê hoặc, quyện hòa, thao thiết, thì thầm trong tiếng chiêng, điệu rơkel ngân dài tận đỉnh núi. Chính vì vậy, trong các sự kiện mang tính cộng đồng, cộng cảm, người Chu Ru đều sử dụng âm nhạc cồng chiêng, hoặc hợp âm chiêng, trống, rơkel... cùng các điệu vũ, từ nghi lễ cúng thần, đến cưới hỏi, tang ma.

Tamya được sinh ra trên chính nền âm nhạc cổ cùng tên với điệu vũ. Bởi vậy, trình diễn ngôn ngữ hình thể không thể thiếu nhịp chiêng và ngược lại, điệu chiêng ngân dài mà vắng dân vũ cũng sẽ lạc phách, thiếu sự khơi gợi. Chiêng, trống, kèn bầu và tamya phải quyện hòa, khi mải miết rong chơi trên đỉnh núi lớn, khi dặt dìu trong những vòng xoang, cùng vui ngày hội.

Theo nhandan.vn


Theo nhandan.vn

 {name} - {time}
{body}
 {name} - {time}
{body}

0 bình luận

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Xem thêm

Lan tỏa văn hóa dân tộc thiểu số Tây Nguyên

Lan tỏa văn hóa dân tộc thiểu số Tây Nguyên
2024-07-19 09:09:00

Qua 10 năm triển khai thực hiện Nghị quyết số 33-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát...

Đưa hát Xẩm đến gần hơn với thế hệ trẻ

Đưa hát Xẩm đến gần hơn với thế hệ trẻ
2023-09-26 10:47:00

Hoạt động mạnh mẽ, hiệu quả của các câu lạc bộ hát Xẩm trên địa bàn tỉnh Ninh Bình không chỉ góp phần giữ gìn, bảo tồn nghệ thuật truyền thống mà còn tích cực tham gia quảng...

Sức hút của Bảo tàng Dân tộc học

Sức hút của Bảo tàng Dân tộc học
2023-09-22 08:11:00

Bảo tàng Dân tộc học (phố Nguyễn Văn Huyên) được ví là nơi “đến hoài không chán” ở Hà Nội. Với hàng chục nghìn hiện vật, bảo tàng là nơi đem đến những điều mới lạ về phong tục,...

Người Chăm trên đất Phú Yên

Người Chăm trên đất Phú Yên
2023-09-21 08:48:00

Phú Yên hiện có gần 20.000 người dân tộc Chăm sinh sống chủ yếu ở các huyện Đồng Xuân, Sơn Hòa, Sông Hinh. Họ duy trì nhiều phong tục, tập quán của dân tộc mình trong nếp sống...

Bản Lùa giữ nghề truyền thống

Bản Lùa giữ nghề truyền thống
2023-09-20 15:50:00

Cách trung tâm xã Phổng Lập, huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La 2 km, bản Lùa có 82 hộ dân đồng bào dân tộc Thái. Những năm qua, bà con luôn lưu giữ nghề truyền thống mây tre đan đã...

Giữ gìn hương rừng, sắc núi

Giữ gìn hương rừng, sắc núi
2023-09-19 08:46:00

Tại TP. Đà Nẵng - một đô thị lớn ở khu vực miền Trung có cộng đồng DTTS quần tụ ngay sát ngoại thành. Đó là cộng đồng người Cơ Tu cư trú ở 3 thôn: Phú Túc (xã Hòa Phú), Giàn Bí...

Nghề dệt lanh trên cao nguyên đá Hà Giang

Nghề dệt lanh trên cao nguyên đá Hà Giang
2023-09-18 14:59:00

Đối với người Mông trên Cao nguyên đá Hà Giang, vải lanh là một biểu tượng văn hóa, giúp gắn kết con cháu với tổ tiên. Con gái Mông khi đến tuổi trưởng thành đều phải biết...

Giữ gìn và phát huy hát Then

Giữ gìn và phát huy hát Then
2023-09-16 10:05:00

Nhiều năm trở lại đây, người dân trên địa bàn xã Vũ Minh, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng đã thành lập Câu lạc bộ (CLB) Hát Then - đàn tính và hát dân ca Minh Thanh, góp phần...

Tin liên quan

Gợi ý

Tin địa phương

Xem thêm Thành phố Việt Trì

Thời tiết

POWERED BY
Việt Long