Đìu hiu chợ truyền thống

Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ cùng các loại hình bán lẻ hiện đại ngày càng đa dạng, tiện lợi đã tác động sâu sắc đến thói quen mua sắm của người dân. Nhu cầu đến chợ truyền thống giảm dần, thậm chí một số người dân gần như bỏ hẳn. Đây chính là nguyên nhân cốt lõi khiến chợ truyền thống rơi vào cảnh đìu hiu, vắng bóng khách hàng.

Từng là một trong những điểm mua sắm sầm uất bậc nhất, chợ Vĩnh Yên, phường Vĩnh Phúc luôn nhộn nhịp, tấp nập kẻ bán người mua, nhưng giờ đây lại khá trầm lắng, đìu hiu. Đã hơn 10 giờ sáng - khoảng thời gian cao điểm bán hàng, nhưng tiểu thương tại các gian hàng từ thời trang, mỹ phẩm, đồ gia dụng đến nhu yếu phẩm, lương thực thực phẩm... vẫn đang ngồi tán chuyện, lướt mạng xã hội.

Khi được hỏi về sức mua, ai nấy đều lắc đầu thở dài. Nhìn về dãy sạp hàng im lìm, bà Nguyễn Thị Ngọc - tổ trưởng tổ hàng vải quần áo chợ Vĩnh Yên, người đã có hơn 40 năm gắn bó với ngôi chợ này không giấu được sự xót xa khi nhớ về thời hoàng kim: “Hơn 10 năm trước, chợ Vĩnh Yên luôn là cái tên sầm uất nhất vùng, người mua kẻ bán tấp nập, đặc biệt là dịp cuối tuần không còn lối đi. Vậy mà từ khi được đầu tư khang trang, hiện đại hơn, sức mua lại sụt giảm nghiêm trọng”.

Thực tế phũ phàng này không chỉ là câu chuyện của riêng bà Ngọc. Doanh thu sụt giảm chạm đáy cùng nghịch lý “sáng dọn hàng ra, chiều lầm lũi dọn vào” đã trở thành tình cảnh chung của nhiều tiểu thương tại đây. Rõ ràng, một không gian kiến trúc mới khang trang vẫn chưa thể lội ngược dòng trước sự dịch chuyển trong thói quen tiêu dùng, khi các kênh mua sắm trực tuyến và hệ thống cửa hàng tiện lợi ngày càng chiếm ưu thế áp đảo.

Hàng loạt ki-ốt tại chợ Vĩnh Yên rơi vào cảnh cửa đóng then cài do kinh doanh thua lỗ.

Ông Lê Văn Tương - Phó trưởng Ban Quản lý dự án phường Vĩnh Phúc cho biết: Chợ Vĩnh Yên được xây mới và đưa vào vận hành từ năm 2018 với tổng diện tích sàn hơn 20.500m². Công trình được chia làm hai khu gồm chợ chính và chợ ướt (kinh doanh thực phẩm), quy hoạch kinh doanh cho 1.150 tiểu thương với kỳ vọng trở thành đòn bẩy thúc đẩy kinh tế của cả thành phố Vĩnh Yên cũ. Thế nhưng từ khi đi vào hoạt động đến nay, tình hình giao thương liên tục lao dốc. Thu không đủ bù chi phí buộc nhiều hộ kinh doanh phải đóng quầy rời chợ.

Từ một trung tâm thương mại sầm uất, hiện chợ chỉ còn khoảng 800 tiểu thương bám trụ. Hàng loạt ki-ốt tại khu chợ chính rơi vào cảnh cửa đóng then cài, bỏ hoang từ lâu. Khách ra vào chợ hiện nay chủ yếu tập trung ở khu chợ ướt để mua thực phẩm tươi sống và hoa quả tiêu dùng trong ngày.

Không riêng gì chợ Vĩnh Yên, nhiều chợ truyền thống khác trên địa bàn tỉnh cũng đang rơi vào tình cảnh đìu hiu, ế ẩm tương tự. Bà Hà Thị Giang, tiểu thương kinh doanh tại chợ Tam Hồng, xã Tam Hồng ngậm ngùi chia sẻ: Chợ bây giờ không còn cảnh “trăm người bán, vạn người mua” như trước. Sức mua sụt giảm mạnh, nhất là từ sau đại dịch COVID-19. Có lẽ người tiêu dùng đã quen với việc mua sắm trực tuyến, khiến chợ truyền thống ngày càng lép vế, thất thế.

Có rất nhiều nguyên nhân đẩy chợ truyền thống vào làn sóng suy thoái này. Bên cạnh sự trỗi dậy của các phương thức bán lẻ hiện đại, chợ truyền thống còn chịu áp lực từ sự xâm lấn của chợ cóc, chợ tự phát. Không chỉ bùng nổ trên không gian mạng, hệ thống bán lẻ thực phẩm và các chuỗi cửa hàng tiện lợi nay đã len lỏi vào tận các khu dân cư.

Sự bủa vây này khiến sức mua của nhiều mặt hàng tại chợ truyền thống giảm mạnh, trong đó các mặt hàng giày dép, quần áo, mỹ phẩm... chịu tác động nặng nề nhất. Để tìm thêm nguồn khách hàng và tự cứu mình, nhiều tiểu thương kinh doanh quần áo, giày dép, túi xách, mỹ phẩm, thực phẩm... buộc phải dựa vào các mạng xã hội như Facebook, Zalo để quảng bá và mở rộng kênh tiêu thụ.

Tuy nhiên, theo quan điểm của không ít người, chợ truyền thống vẫn sở hữu những ưu thế và tiện lợi riêng cho người mua nhờ giá cả phải chăng và phù hợp với tâm lý tiêu dùng của người Việt. Đây vẫn là kênh tiêu thụ nông sản, hàng hóa vùng miền hiệu quả, đồng thời mang sức sống trường tồn bởi chợ là hình ảnh quen thuộc, là nơi người dân luôn mong muốn tìm đến.

Để thu hút người tiêu dùng quay trở lại, các địa phương cần quan tâm quy hoạch, đầu tư và cải tạo chợ đúng mục đích, đúng vị trí. Song song đó, ban quản lý cần siết chặt công tác phòng cháy chữa cháy và an toàn thực phẩm để tạo môi trường kinh doanh an toàn, thu hút tiểu thương quay lại chợ. Đồng thời, việc kiểm soát nghiêm ngặt, truy xuất nguồn gốc hàng hóa sẽ là cơ sở cốt lõi để xây dựng không gian văn minh thương mại bền vững. Quan trọng nhất là phải có chính sách hợp lý đối với chợ truyền thống thì mới có thể nâng cao năng lực cạnh tranh trước các kênh phân phối, bán lẻ hàng hóa hiện đại ngày nay.

Trần Tỉnh