Doanh nghiệp nhỏ và vừa trước cơ hội hội nhập

Phía sau cánh cửa hội nhập là những quy định ngày càng khắt khe về chất lượng, công nghệ, quản trị, môi trường và trách nhiệm xã hội. Với doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) Phú Thọ, hội nhập vì thế không còn là lựa chọn, mà đã trở thành con đường để tự nâng mình lên, tăng sức cạnh tranh và khẳng định vị thế.

Đan xen cơ hội và thách thức

Phú Thọ đang có những điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp trong nước tiếp cận cơ hội đầu tư. Sau khi hợp nhất, không gian phát triển của tỉnh được mở rộng, hệ thống khu công nghiệp, giao thông, logistics và thị trường được kết nối tốt hơn. Cùng với đó, dòng vốn FDI tiếp tục tăng, kéo theo nhu cầu về nguyên liệu, linh kiện, công nghiệp hỗ trợ, logistics, bao bì và nhiều loại hình dịch vụ khác.

7 tháng đầu năm 2026, Phú Thọ thu hút hơn 1,9 tỷ USD vốn FDI, cao gấp khoảng 2,6 lần so với cùng kỳ và vượt 18,9% kế hoạch năm. Vốn đầu tư trong nước đạt 35,8 nghìn tỷ đồng. Kim ngạch xuất khẩu ước đạt 31,53 tỷ USD, tăng 39,7% so với cùng kỳ.

Nhưng điều đáng nói hơn những con số về vốn và xuất khẩu là cơ hội hình thành mạng lưới doanh nghiệp cung ứng ngay tại địa phương.

Theo định hướng phát triển của tỉnh, thu hút đầu tư không chỉ nhằm gia tăng quy mô vốn mà còn hướng tới nâng cao chất lượng dòng vốn, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp trong tỉnh với doanh nghiệp nước ngoài để tham gia chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị toàn cầu. Đây là cơ hội đặc biệt đối với khu vực DNNVV, vốn chiếm tỷ trọng lớn trong cộng đồng doanh nghiệp của tỉnh.

Chủ động đầu tư trang thiết bị hiện đại, đón đầu các công nghệ mới là giải pháp thiết thực mà Công ty Cổ phần Công nghiệp Á Mỹ áp dụng trong xu thế hội nhập toàn cầu.

Ông Trần Tuấn Đại - Phó Chủ tịch HĐQT, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Công nghiệp Á Mỹ (KCN Tam Dương) chia sẻ: “Trước đây, doanh nghiệp chúng tôi chủ yếu quan tâm đến việc làm sao có đơn hàng, giao hàng đúng thời gian và giữ được giá cạnh tranh. Nhưng khi làm việc với các doanh nghiệp FDI, yêu cầu hoàn toàn khác. Họ quan tâm rất sâu đến hệ thống quản lý chất lượng, khả năng truy xuất từng công đoạn, tỷ lệ sản phẩm lỗi, năng lực giao hàng và phương án xử lý khi có sự cố. Có những tiêu chí nếu doanh nghiệp chưa chuẩn bị từ trước thì gần như không có cơ hội bước vào chuỗi cung ứng”.

Theo ông, cơ hội hợp tác với doanh nghiệp FDI đang rộng mở, nhưng để biến cơ hội thành hợp đồng, doanh nghiệp phải đầu tư trước cho công nghệ, con người và hệ thống quản trị. “Không thể chờ đến khi có đơn hàng mới mua máy móc, tuyển người hay xây dựng hệ thống quản lý. Nhà cung ứng phải chứng minh được năng lực của mình ngay từ lần đầu tiếp xúc”, ông Đại nhấn mạnh.

Câu chuyện ấy cho thấy khác biệt căn bản của hội nhập trong giai đoạn mới. Cơ hội không còn ở đâu xa mà đang hiện hữu ngay trong những khu công nghiệp, nhà máy và chuỗi sản xuất trên địa bàn. Nhưng để nắm bắt, doanh nghiệp phải đủ sức bước vào cuộc chơi.

Theo các chuyên gia kinh tế, cơ hội càng lớn thì yêu cầu càng cao. Đây là điều doanh nghiệp nhỏ và vừa phải nhìn nhận rõ nhất.

Tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu không đơn giản là có sản phẩm để bán. Các tập đoàn lớn quan tâm đến khả năng duy trì chất lượng ổn định, giao hàng đúng hạn, kiểm soát chi phí, truy xuất nguồn gốc, bảo đảm an toàn, tiêu chuẩn môi trường, quản trị rủi ro và khả năng cải tiến sản phẩm.

Đối với các thị trường xuất khẩu, hàng hóa cũng không còn chỉ được đánh giá bằng giá bán. Các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn môi trường, phát thải carbon, trách nhiệm xã hội và phát triển bền vững ngày càng trở thành điều kiện quan trọng để sản phẩm có thể đi xa.

Sản phẩm xúc xích của Công ty TNHH Thương mại dịch vụ KAD Việt Nam (phường Phúc Yên) được đông đảo khách hàng trên cả nước ưa chuộng.

Ông Nguyễn Quốc Tú - Giám đốc điều hành Công ty TNHH Thương mại dịch vụ KAD Việt Nam, phường Phúc Yên cho biết: “Thị trường quốc tế rất rộng, nhưng để đưa được sản phẩm vào đó không đơn giản. Khách hàng luôn cần biết sản phẩm được sản xuất từ đâu, nguyên liệu có truy xuất được không, quy trình sản xuất thế nào, kiểm soát dư lượng ra sao, bao bì có đáp ứng yêu cầu không, doanh nghiệp xử lý chất thải như thế nào. Những yêu cầu ấy buộc chúng tôi phải thay đổi cả cách tổ chức sản xuất chứ không chỉ thay đổi mẫu mã”.

Điều đó cho thấy thách thức lớn nhất hiện nay không chỉ là tìm kiếm đơn hàng, mà là nâng cấp chính mình để giữ được đơn hàng.

Ông Nguyễn Văn Hùng - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh nhận định: “Điểm yếu phổ biến của DNNVV không hẳn nằm ở ý tưởng kinh doanh mà ở năng lực quản trị khi doanh nghiệp bắt đầu lớn lên. Khi đơn hàng tăng, thị trường mở rộng, yêu cầu về vốn, nhân lực, chất lượng, pháp lý, tài chính và quản trị rủi ro cũng tăng theo. Nếu vẫn điều hành theo phương thức cũ thì rất khó đáp ứng yêu cầu của các đối tác quốc tế”.

Theo ông, hội nhập đang tạo ra một cuộc sàng lọc tự nhiên. Doanh nghiệp nào chịu đầu tư cho công nghệ, chuẩn hóa quản trị và xây dựng đội ngũ sẽ có cơ hội đi xa; những doanh nghiệp chỉ dựa vào lợi thế giá rẻ hoặc quan hệ khách hàng truyền thống sẽ ngày càng khó cạnh tranh.

Nhận định này cũng đặt ra một yêu cầu căn bản: doanh nghiệp phải chuyển từ tư duy “bán cái mình có” sang “sản xuất cái thị trường cần”, từ cạnh tranh bằng giá sang cạnh tranh bằng chất lượng, công nghệ, tốc độ và độ tin cậy.

Tự nâng mình để bước vào chuỗi giá trị

Hội nhập đang mở ra cơ hội nhưng không thể mở cửa thay doanh nghiệp. Để bước vào chuỗi giá trị toàn cầu, DNNVV phải bắt đầu bằng quá trình tự đổi mới.

Trước hết là công nghệ. Không phải doanh nghiệp nào cũng cần đầu tư những dây chuyền đắt tiền, nhưng phải xác định được công nghệ nào phù hợp với sản phẩm, thị trường và quy mô của mình. Chuyển đổi số cũng không thể dừng ở việc sử dụng phần mềm quản lý hay bán hàng trực tuyến mà phải đi vào quản trị sản xuất, kiểm soát chất lượng, quản lý chuỗi cung ứng và dữ liệu.

Tiếp đó là quản trị. Khi bước vào chuỗi cung ứng toàn cầu, doanh nghiệp không thể vận hành chủ yếu dựa vào kinh nghiệm cá nhân của chủ doanh nghiệp. Cần hình thành hệ thống quản trị minh bạch, quy trình sản xuất rõ ràng, kiểm soát chất lượng chặt chẽ, quản trị tài chính và rủi ro bài bản.

Cùng với đó là nguồn nhân lực. Doanh nghiệp muốn đi xa phải đầu tư cho đội ngũ kỹ thuật, quản trị chất lượng, ngoại ngữ, thương mại quốc tế và kỹ năng số. Đào tạo nhân lực vì thế không còn đơn thuần là chi phí mà phải được nhìn nhận như một khoản đầu tư cho năng lực cạnh tranh.

Một yêu cầu khác ngày càng rõ là xanh hóa sản xuất. Những tiêu chuẩn về môi trường, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải, kinh tế tuần hoàn và trách nhiệm xã hội đang dần trở thành một phần của “hộ chiếu” để doanh nghiệp bước vào thị trường quốc tế.

Ông KC Chen - Phó Tổng Giám đốc cấp cao Công ty TNHH Compal Việt Nam (KCN Bá Thiện) chia sẻ: Khi lựa chọn nhà cung ứng Việt Nam, chúng tôi không đặt nặng việc doanh nghiệp lớn hay nhỏ. Điều quan trọng là doanh nghiệp có đáp ứng được yêu cầu hay không. Một doanh nghiệp nhỏ nhưng có công nghệ phù hợp, hệ thống quản lý chất lượng tốt, giao hàng ổn định và khả năng cải tiến sản phẩm hoàn toàn có thể trở thành nhà cung ứng.

Phú Thọ đang từng bước tạo dựng môi trường thuận lợi hơn để doanh nghiệp phát triển. Tỉnh tiếp tục cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, duy trì chương trình “Cà phê doanh nhân”, các tổ công tác hỗ trợ doanh nghiệp và cơ chế “Luồng xanh” trong giải quyết thủ tục hành chính.

Cùng với đó, tỉnh đã xác định những hướng đi cụ thể nhằm phát triển kinh tế tư nhân, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; trong đó có đề án hỗ trợ kết nối, liên kết hợp tác giữa doanh nghiệp của tỉnh với doanh nghiệp nước ngoài để tham gia chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị toàn cầu. Những chính sách ấy tạo ra bệ đỡ cần thiết. Nhưng bước đi quyết định vẫn nằm ở doanh nghiệp.

7 tháng đầu năm, số doanh nghiệp đăng ký thành lập mới tiếp tục tăng 13,4% so với cùng kỳ; tổng vốn đăng ký tăng 40%; có 730 doanh nghiệp trở lại hoạt động, tăng 6% so với cùng kỳ năm 2025. Những con số này cho thấy sức sống của khu vực doanh nghiệp đang được khơi dậy.

Điều quan trọng trong chặng đường tiếp theo là làm sao để ngày càng nhiều doanh nghiệp trong số đó không chỉ tồn tại mà còn phát triển; không chỉ sản xuất mà đổi mới; không chỉ tham gia thị trường mà từng bước tham gia vào những công đoạn có giá trị gia tăng cao hơn.

Vì vậy, hội nhập không còn là câu chuyện của ngày mai. Đó là yêu cầu của hôm nay, là con đường để doanh nghiệp nhỏ và vừa tự nâng cao năng lực, đổi mới công nghệ, chuyên nghiệp hóa quản trị, nâng chuẩn sản phẩm và xây dựng thương hiệu.

Khi ngày càng nhiều doanh nghiệp Phú Thọ có thể đáp ứng những tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế, khi doanh nghiệp trong tỉnh trở thành nhà cung ứng của những tập đoàn lớn, khi tỷ lệ giá trị gia tăng tạo ra tại địa phương ngày càng cao trong mỗi sản phẩm xuất khẩu, khi ấy hội nhập mới thực sự chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh.

Quang Nam