Đổi mới để vươn xa cùng OCOP

Hiện nay, người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến sức khỏe và các sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên, nhiều cơ sở sản xuất trên địa bàn tỉnh đã mạnh dạn đầu tư phát triển các sản phẩm dược liệu theo hướng ứng dụng khoa học công nghệ. Một trong những mô hình tiêu biểu là Cơ sở sản xuất Đông trùng hạ thảo Nam Dương (khu 3, phường Vân Phú) - nơi đang từng bước khẳng định hiệu quả của việc kết hợp giữa công nghệ hiện đại với tư duy đổi mới trong phát triển sản phẩm OCOP.

Sản phẩm Đông trùng hạ thảo Nam Dương được tuyển chọn nghiêm ngặt trước khi đưa ra thị trường tiêu thụ.

Từng có thời gian làm việc tại một cơ sở nuôi trồng Đông trùng hạ thảo ở tỉnh Lai Châu, anh Phạm Văn Tuấn (sinh năm 1981) - Chủ Cơ sở sản xuất Đông trùng hạ thảo Nam Dương có cơ hội tiếp cận các mô hình nuôi cấy vi sinh và sản xuất dược liệu công nghệ cao. Qua quá trình tìm hiểu, anh nhận thấy Đông trùng hạ thảo, loại dược liệu quý được y học cổ truyền đánh giá cao có thể nuôi trồng tại địa phương nếu làm chủ được quy trình kỹ thuật và ứng dụng hiệu quả các tiến bộ khoa học công nghệ.

Năm 2020, anh Tuấn bắt đầu xây dựng mô hình nuôi cấy Đông trùng hạ thảo với tổng vốn đầu tư khoảng 2 tỷ đồng để xây dựng nhà xưởng, lắp đặt hệ thống máy móc và các thiết bị phục vụ sản xuất. Tuy nhiên, điều kiện khí hậu ở Phú Thọ khác biệt so với các địa phương vùng núi có nhiệt độ thấp nên quá trình nuôi cấy gặp nhiều trở ngại. Không ít lần nấm bị chết hàng loạt, ảnh hưởng đến tiến độ sản xuất và hiệu quả đầu tư.

Anh Phạm Văn Tuấn chia sẻ: Đông trùng hạ thảo là loại dược liệu quý nhưng rất khó nuôi trồng vì yêu cầu điều kiện nhiệt độ và độ ẩm nghiêm ngặt. Những năm 2020 - 2021, khi bắt đầu nuôi cấy tại Phú Thọ, tôi gặp rất nhiều khó khăn. Để khắc phục, tôi thường xuyên đến Học viện Nông nghiệp Việt Nam và Trường Đại học Lâm nghiệp học hỏi kinh nghiệm, đồng thời nghiên cứu, điều chỉnh quy trình kỹ thuật cho phù hợp với điều kiện thực tế.

Sau nhiều lần thử nghiệm, quy trình nuôi cấy dần được hoàn thiện, tạo ra sản phẩm có màu sắc, hương vị và hàm lượng hoạt chất đạt yêu cầu. Không dừng lại ở việc sản xuất thành công, anh Tuấn tiếp tục nghiên cứu đa dạng hóa sản phẩm nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng phong phú của thị trường. Từ sản phẩm ban đầu là Đông trùng hạ thảo sấy khô, cơ sở đã phát triển thêm Đông trùng hạ thảo tươi và trà Đông trùng hạ thảo cà gai leo. Hai sản phẩm này lần lượt được công nhận đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao vào các năm 2022, 2024. Đồng thời, anh Tuấn thành lập thêm Hợp tác xã Nông nghiệp công nghệ cao Nam Dương ở khu 7, xã Yên Kỳ.

Dòng sản phẩm Đông trùng hạ thảo Nam Dương.

Việc mở rộng thị trường, đa dạng hóa sản phẩm thể hiện hướng đi phù hợp với nhu cầu của người tiêu dùng. Sản phẩm sấy khô thuận tiện cho việc bảo quản lâu dài; Đông trùng hạ thảo tươi đáp ứng nhóm khách hàng ưu tiên giá trị dinh dưỡng; trong khi trà Đông trùng hạ thảo cà gai leo là sự kết hợp giữa dược liệu quý với cây dược liệu bản địa, phù hợp xu hướng tiêu dùng tiện lợi và thân thiện với môi trường.

Theo anh Tuấn, việc phát triển sản phẩm mới không chỉ đơn thuần là mở rộng danh mục sản phẩm mà là cả quá trình nghiên cứu, kiểm định chất lượng và hoàn thiện quy trình sản xuất. “Trong lĩnh vực dược liệu, yếu tố quyết định không chỉ là mẫu mã hay bao bì mà quan trọng nhất là hàm lượng hoạt chất và độ an toàn của sản phẩm. Mỗi dòng sản phẩm đều được thử nghiệm trong thời gian dài để bảo đảm chất lượng ổn định trước khi đưa vào sản xuất đại trà”, anh Tuấn cho biết.

Một trong những điểm nổi bật của cơ sở là việc mạnh dạn ứng dụng công nghệ số trong quản lý sản xuất. Cơ sở đã triển khai phần mềm quản lý kết hợp tem truy xuất nguồn gốc bằng mã QR. Bên cạnh đó, cơ sở còn đầu tư hệ thống điện năng lượng mặt trời và hệ thống tưới mái tự động nhằm giảm chi phí sản xuất, chủ động nguồn điện và hạn chế rủi ro khi xảy ra sự cố mất điện, góp phần ổn định điều kiện nuôi cấy. Không dừng lại ở những kết quả đã đạt được, Cơ sở sản xuất Đông trùng hạ thảo Nam Dương đang tiếp tục đầu tư hoàn thiện hệ thống phòng nuôi cấy, nâng cấp dây chuyền sản xuất và đóng gói theo các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, hướng tới xây dựng sản phẩm OCOP 4 sao.

Hành trình của Cơ sở sản xuất Đông trùng hạ thảo Nam Dương cho thấy, khi khoa học công nghệ trở thành nền tảng phát triển, các sản phẩm nông nghiệp, dược liệu địa phương không chỉ nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị mà còn từng bước khẳng định chỗ đứng trên thị trường. Đây cũng là hướng đi phù hợp để các chủ thể OCOP của tỉnh nâng cao năng lực cạnh tranh, xây dựng thương hiệu bền vững, góp phần phát triển kinh tế nông thôn trong giai đoạn mới.

Huy Thắng