Hành trình đón dòng vốn FDI thế hệ mới - Kỳ 5: Từ thu hút FDI đến phát triển hệ sinh thái FDI

Từ Nghị quyết số 50-NQ/TW đến Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, tư duy thu hút FDI đã chuyển từ “chạy theo số lượng” sang chọn lọc chất lượng, công nghệ và tính tự chủ. Bám sát định hướng, sau Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030, tỉnh Phú Thọ đang xây dựng hệ sinh thái FDI toàn diện nhờ khai thác không gian phát triển mới, hoàn thiện hạ tầng và nâng cao nguồn lực nội địa. Tỉnh hướng tới không chỉ thu hút mà còn giữ chân dòng vốn, lan tỏa năng lực nội sinh cho nền kinh tế.

Chủ tịch UBND tỉnh Trần Duy Đông và đoàn công tác kiểm tra tiến độ xây dựng Khu công nghiệp Sông Lô II (xã Sông Lô).

Cụ thể hóa tư duy FDI mới vào thực tiễn

Ở giai đoạn đầu, thu hút FDI chủ yếu hướng tới mở rộng quy mô vốn, hình thành các khu, cụm công nghiệp, tạo việc làm và bổ sung năng lực sản xuất cho nền kinh tế. Đây là bước đi cần thiết để tạo nền tảng công nghiệp và xây dựng môi trường đầu tư. Bước chuyển quan trọng đến từ Nghị quyết số 50-NQ/TW của Bộ Chính trị, khi yêu cầu đối với thu hút FDI được đặt ở mức cao hơn. Theo đó, FDI được định hướng theo hướng chọn lọc, ưu tiên công nghệ cao, quản trị hiện đại, dự án thân thiện với môi trường và có khả năng lan tỏa công nghệ, tạo giá trị trong nước.

Tinh thần này được Phú Thọ từng bước cụ thể hóa trong định hướng phát triển các khu, cụm công nghiệp. Theo đó, các khu công nghiệp Phú Hà, Thụy Vân, Cẩm Khê, Nam Bình Xuyên, Yên Quang, Lương Sơn... không chỉ là không gian tiếp nhận dự án mà đang được định vị là nền tảng để hình thành các chuỗi sản xuất, cung ứng mới. Sự hiện diện ngày càng rõ của các tập đoàn FDI trong lĩnh vực điện tử, cơ khí, chế tạo cho thấy kết quả của quá trình tích lũy về hạ tầng, môi trường đầu tư và năng lực quản lý.

Nếu Nghị quyết số 50-NQ/TW đặt nền móng cho yêu cầu nâng cao chất lượng hợp tác đầu tư, thì Nghị quyết số 10-NQ/TW tiếp tục mở rộng tầm nhìn về vai trò của FDI. Không chỉ là nguồn vốn bổ sung cho tăng trưởng mà còn là kênh chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và thúc đẩy quản trị hiện đại. Đây chính là trọng tâm mà Phú Thọ tập trung thực hiện. Thay vì chỉ xem FDI là giải pháp gia tăng vốn đăng ký hay kim ngạch xuất khẩu đơn thuần, tỉnh đang chủ động kiến tạo một hệ sinh thái công nghiệp hoàn chỉnh để đón dòng vốn FDI thế hệ mới, góp phần mang lại giá trị gia tăng, đưa kinh tế địa phương bứt phá với mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Quan trọng hơn, thông qua dòng vốn chất lượng cao này, các công nghệ tiên tiến sẽ được chuyển giao, giúp doanh nghiệp nội địa nâng cao năng lực và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Cùng với đó, lực lượng lao động địa phương sẽ từng bước được nâng tầm, tạo nên đội ngũ nhân lực có kỹ thuật và chuyên môn cao, đáp ứng tốt yêu cầu của nền kinh tế hiện đại.

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 được triển khai trong bối cảnh đặc biệt: Tỉnh bước vào giai đoạn phát triển mới sau hợp nhất, mở ra không gian kinh tế rộng lớn hơn, quy mô thị trường mở rộng và hệ thống công nghiệp có tính bổ trợ rõ nét. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Tỉnh ủy đã xây dựng chương trình hành động với hệ thống chỉ tiêu, đề án đồng bộ... Trong cấu trúc này, chiến lược FDI được xác định là hạt nhân, gắn liền với phát triển công nghiệp công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, logistics và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Đặc biệt, đề án định hướng thu hút FDI thế hệ mới đã cụ thể hóa bước tiến quan trọng, không chỉ đặt FDI trong mối liên hệ chặt chẽ với các Nghị quyết số 50-NQ/TW, số 57-NQ/TW, số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị, mà còn định hình mô hình “Hai dòng vốn - Một hệ sinh thái” giữa FDI và DDI.

Từ các chủ trương của Trung ương đến cách Phú Thọ tổ chức lại không gian công nghiệp, hạ tầng, nhân lực và xúc tiến đầu tư, một logic phát triển rõ nét đang hình thành: FDI phải gắn liền với hệ sinh thái kinh tế địa phương. Khi dòng vốn ngoại kết nối chặt chẽ với doanh nghiệp trong nước, công nghệ và chuỗi cung ứng, việc thu hút FDI mới thực sự chuyển hóa thành nội lực phát triển bền vững.

Từ “thu hút dòng vốn” đến “tạo dựng giá trị”

Lựa chọn ngành thu hút FDI phải gắn với khả năng hình thành chuỗi giá trị và nâng cao năng lực sản xuất trong nước, thay vì chỉ nhìn vào quy mô vốn. Các lĩnh vực như điện tử, bán dẫn, ô tô - xe điện, logistics cần được ưu tiên trên cơ sở khả năng kéo theo doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, sản xuất linh kiện và dịch vụ kỹ thuật. Đây là bước chuyển từ thu hút từng dự án sang phát triển cả hệ sinh thái.

Các KCN không chỉ có hạ tầng kỹ thuật đủ mà cần tích hợp hạ tầng số, năng lượng xanh, xử lý môi trường, logistics, dịch vụ kỹ thuật, đào tạo nhân lực và từng bước hình thành các trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D). Cùng với đó, nhà đầu tư hạ tầng phải chuyển từ vai trò cung cấp mặt bằng sang chủ động kiến tạo hệ sinh thái, lựa chọn nhà đầu tư thứ cấp phù hợp và kết nối các doanh nghiệp trong cùng chuỗi. Đồng chí Bùi Hồng Đô - Giám đốc Trung tâm Xúc tiến đầu tư và Hỗ trợ doanh nghiệp tỉnh cho biết: Phú Thọ đang đổi mới toàn diện công tác xúc tiến và hợp tác đầu tư theo hướng thực chất, đi vào chiều sâu. Tỉnh tập trung xác định rõ những ngành, công đoạn then chốt và các đối tác chiến lược nhằm bổ sung hoàn thiện các chuỗi sản xuất hiện hữu. Cùng với ưu tiên lựa chọn các nhà đầu tư hạ tầng uy tín và dự án công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn, tỉnh đẩy mạnh xúc tiến tại chỗ, tăng cường đối thoại, chủ động tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp.

Ở góc độ này, thu hút dự án mới và đồng hành, giữ chân nhà đầu tư hiện hữu là hai mặt của một chiến lược thống nhất. Một doanh nghiệp FDI hoạt động hiệu quả, liên tục mở rộng quy mô, phát triển trung tâm R&D hay gia tăng tỷ lệ sử dụng nhà cung ứng nội địa chính là đại sứ đầu tư thuyết phục nhất cho môi trường kinh doanh của tỉnh. Con số hơn 1,9 tỷ USD vốn FDI thu hút trong 7 tháng năm 2026 (cao gấp khoảng 2,6 lần so với cùng kỳ và vượt 18,9% kế hoạch năm 2026) là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của cách làm mới. Tuy nhiên, kết quả này không phải là đích đến cuối cùng. Điều quan trọng hơn là khả năng hấp thụ dòng vốn của nền kinh tế, mức độ liên kết với doanh nghiệp trong nước và giá trị gia tăng thực sự giữ lại cho địa phương. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Khắc Hiếu khẳng định: Phú Thọ luôn chào đón các doanh nghiệp, nhà đầu tư. Tỉnh không chỉ xem các nhà đầu tư là đối tác chiến lược, lâu dài, tin cậy mà khi lựa chọn Phú Thọ làm bến đỗ, các nhà đầu tư chính là những “Công dân của tỉnh". Thành công, sự thịnh vượng của đối tác đầu tư là thành công, niềm tự hào của chính quyền và Nhân dân tỉnh Phú Thọ.

Tinh thần Nghị quyết số 10-NQ/TW đặt ra yêu cầu phát triển khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài theo hướng hiệu quả, cạnh tranh, liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp trong nước và góp phần nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế. Với Phú Thọ, điều đó đòi hỏi phải đi bằng hai hướng song hành: Thu hút FDI chất lượng cao và nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong nước.

Khi doanh nghiệp trong nước đủ năng lực trở thành nhà cung ứng; người lao động chuyển dần từ công việc giản đơn sang các vị trí kỹ thuật; doanh nghiệp FDI tăng liên kết, chuyển giao công nghệ và sử dụng nhiều hơn sản phẩm, dịch vụ trong nước thì giá trị của FDI mới thực sự lan tỏa. Đó cũng là lúc chủ trương của Đảng được chuyển hóa thành những kết quả có thể đo đếm trong đời sống kinh tế.

Hành trình đón dòng vốn FDI thế hệ mới của Phú Thọ phản ánh bước trưởng thành toàn diện trong tư duy phát triển kinh tế. Bằng việc đặt doanh nghiệp FDI vào vị trí trung tâm của hệ sinh thái công nghiệp và kết nối chặt chẽ với nguồn lực nội địa, Phú Thọ dần biến dòng vốn ngoại thành sức mạnh nội sinh bền vững. Chọn đúng hướng đi, đúng đối tác và không gian phát triển chính là “chìa khóa” để địa phương khẳng định vị thế một điểm đến chiến lược, biến tiềm năng thành động lực bứt phá dài hạn trong giai đoạn mới.

Ngọc Tuấn - Lệ Oanh