Hương vị Tết từ những phiên chợ quê

Giữa dòng chảy hiện đại, chợ Tết vẫn mang đến cảm giác gần gũi, ấm áp, nơi hội tụ sắc màu văn hóa, ẩm thực và nếp sinh hoạt đặc trưng của mỗi miền quê. Đó không chỉ là nơi mua bán, mà còn là không gian lưu giữ hồn quê, nơi không khí Tết đến, Xuân về hiện hữu rõ ràng, chân thực nhất.

Những bó lá dong xanh mướt được người dân cẩn thận chọn lựa để gói bánh chưng, góp phần giữ gìn hương vị Tết truyền thống.

Áp Tết, chợ Hợp Châu (xã Tam Đảo) như khoác lên mình tấm áo mới, rực rỡ và tràn đầy sức sống. Từ sáng sớm, dòng người đã tấp nập đổ về chợ, mang theo niềm háo hức chuẩn bị cho mùa Xuân mới. Các gian hàng san sát nhau, bày bán đủ mặt hàng, từ đào, quất, bánh mứt, thực phẩm đến những mặt hàng thiết yếu cho ngày Tết. Tiếng mời chào, tiếng cười nói rộn ràng hòa quyện, tạo nên bản hòa âm vui tươi đặc trưng của phiên chợ cuối năm.

Bên cạnh những mặt hàng quen thuộc, chợ quê ngày Tết còn hấp dẫn bởi các sản vật mang đậm dấu ấn “cây nhà lá vườn”. Nhiều người dân quanh vùng tranh thủ mang ra chợ bán mớ rau, con gà, buồng chuối, mẹt ổi, bó lá dong tự trồng. Mỗi món hàng đều thấm đượm công sức lao động và tình cảm chân chất của người nông dân. Không cầu kỳ, phô trương, những sản vật ấy được bày bán giản dị nhưng luôn thu hút người mua bởi sự tươi ngon, mộc mạc và chân thật.

Những sản phẩm “cây nhà lá vườn” được người dân mang ra chợ quê bày bán, phục vụ nhu cầu mua sắm dịp giáp Tết.

Nhanh tay sắp xếp lại mẹt hàng nhỏ, chị Lưu Thị Ba (xã Tam Đảo) niềm nở mời khách ghé xem hàng. Những món quê được chị bày biện gọn gàng, sạch sẽ, như gửi gắm vào đó cả sự tảo tần và chân chất của người làm ra. Chị Ba chia sẻ: “Dịp Tết, khi đi chợ sắm sửa cho gia đình là tôi lại tranh thủ mang theo những sản vật do nhà trồng, nhà nuôi để bán. Không nhiều nhặn gì, chủ yếu là tận dụng đồ sẵn có trong vườn; bán được thêm đồng nào hay đồng ấy, vừa có tiền mua sắm ngày Tết, vừa thấy vui vì công sức mình làm ra được mọi người ủng hộ.”

Đặc biệt, những ngày này, gian hàng bán lá dong, ống giang luôn nhộn nhịp hơn cả. Người mua tỉ mẩn lựa từng tàu lá, người bán ân cần giới thiệu, hướng dẫn cách chọn lá gói bánh. Dẫu nhịp sống hiện đại cuốn theo nhiều đổi thay, nhưng những tinh túy của làng quê vẫn lắng đọng qua từng phong tục, tập quán.

Tỉ mỉ lựa từng chiếc lá dong, lá chít xanh mướt, cô Lương Thị Sinh (xã Tam Đảo) vừa thoăn thoắt xếp lá vừa chia sẻ về tục gói bánh chưng gù - nét văn hóa truyền thống lâu đời của người Sán Dìu. Khác với bánh chưng vuông quen thuộc, bánh chưng gù có hình dáng nhỏ nhắn, phần lưng nhô lên như chiếc gùi, tượng trưng cho sự gánh vác, chịu thương, chịu khó của người phụ nữ Sán Dìu; đồng thời cũng gửi gắm ước mong của con cháu về một năm mới sung túc, đủ đầy.

Cô Sinh chia sẻ: “Tự tay gói bánh chưng không chỉ để tỏ lòng thành kính dâng lên tổ tiên, mà còn là dịp để các thành viên trong gia đình quây quần bên nhau. Sau một năm bộn bề với công việc, cuộc sống, những khoảnh khắc ấy thật sự rất ý nghĩa.”

Áp Tết, không khí tại chợ Duy Phiên, xã Hội Thịnh cũng rộn ràng không kém. Người mua, người bán gặp nhau bằng những nụ cười thân quen, những câu chào hỏi ấm áp. Dù cơ sở vật chất chưa rộng rãi, hiện đại như các chợ lớn, nhưng nơi đây chẳng thiếu thứ gì. Các gian hàng được bày biện giản dị, khi là tấm bạt trải đất, khi là chiếc kệ nhỏ, tạo nên vẻ đẹp dân dã rất riêng của chợ quê. Đặc biệt, những sản vật do chính người dân nuôi trồng, tự tay làm ra càng tô đậm thêm hồn quê mộc mạc, thân thương.

Chợ quê ngày Tết không chỉ là nơi mua bán, mà còn là nơi gặp gỡ, giao lưu của người dân, ai cũng vui vẻ trao nhau lời chào, thăm hỏi và chúc nhau năm mới vạn sự như ý. Là “điểm hẹn du Xuân” của nhiều người, những phiên chợ quê cũng là nơi nhắc nhở mọi người hướng về cội nguồn với những nét văn hóa truyền thống tốt đẹp.

Cuộc sống hiện đại mang đến nhiều đổi thay nhưng chợ quê ngày Tết vẫn giữ được dư vị riêng, trở thành nét đẹp truyền thống bền bỉ theo năm tháng. Với nhiều người con xa quê, dù đi đâu, làm gì, đến những ngày cuối năm vẫn mong mỏi được trở về, một lần đi chợ Tết quê nhà để cảm nhận trọn vẹn hương vị Xuân. Phiên chợ Tết còn là dịp để họ nhìn lại một năm lao động, để chuẩn bị tâm thế bước sang năm mới với nhiều hy vọng. Trong không khí náo nhiệt đó, những lời hỏi thăm, sẻ chia những câu chuyện của năm cũ, những dự định trong năm mới, tình làng, nghĩa xóm thêm gắn kết, bền chặt hơn.

Các bà, các mẹ lựa chọn những bông cúc vàng đẹp nhất để cắm trên bàn thờ tổ tiên ngày Tết.

và chọn những cành đào nhỏ xinh phù hợp túi tiền để trưng trong những ngày Tết.

Đi chợ Tết từ lâu đã trở thành thói quen, nét sinh hoạt văn hóa không thể thiếu của người dân Việt Nam. Dù cuộc sống ngày càng hiện đại, siêu thị, cửa hàng tiện lợi và phương thức mua sắm trực tuyến ngày càng phổ biến, nhưng chợ quê vẫn giữ được vị trí riêng trong đời sống người dân nông thôn. Chợ không chỉ đáp ứng nhu cầu mua sắm mà còn là nơi kết nối cộng đồng, nơi lưu giữ những giá trị văn hóa truyền thống.

Những phiên chợ quê nhộn nhịp ngày giáp Tết chính là minh chứng sinh động cho sức sống bền bỉ của văn hóa làng quê Việt Nam. Bởi đó không chỉ là nơi mua bán, trao đổi hàng hóa, mà còn là nơi gặp gỡ, thăm hỏi, chúc nhau năm mới bình an, may mắn; nơi để cảm nhận rõ nhất hương vị quê nhà những ngày giáp Tết.

Thuý Hường