Khi chuyển đổi số là công cụ giải bài toán sinh kế

Nhận diện rõ những lực cản từ địa hình chia cắt, quy mô dân số và địa giới hành chính thay đổi sau sáp nhập, Đảng ủy xã Vân Sơn đã chọn chuyển đổi số (CĐS) làm đòn bẩy đột phá. Từ một xã vùng cao đặc biệt khó khăn, Vân Sơn đang từng bước chuyển mình, biến công nghệ số thành động lực phát huy bản sắc văn hóa Mường, mở ra sinh kế bền vững cho người dân.

Một góc xã Vân Sơn nhìn từ trên cao.

Được hình thành trên cơ sở sáp nhập ba xã Vân Sơn, Quyết Chiến và Ngổ Luông, xã Vân Sơn hiện nay có diện tích tự nhiên hơn 120km2, dân số trên 9.100 người, trong đó đồng bào dân tộc Mường chiếm trên 99%.

Nằm ở độ cao trung bình trên 1.000 mét so với mực nước biển, Vân Sơn được thiên nhiên ban tặng khí hậu ôn hòa quanh năm, độ che phủ rừng đạt khoảng 80% cùng hệ thống danh thắng nguyên sơ như thác Thung, bãi Pặng, động Nam Sơn, quần thể cây Nghiến di sản... Tiềm năng phát triển du lịch sinh thái, kinh tế xanh tuy lớn, song do địa hình chia cắt, hạ tầng giao thông hạn chế, trụ sở làm việc phân tán tại các địa điểm hành chính cũ đã tạo ra áp lực lớn lên công tác quản lý nhà nước.

Trước bối cảnh khối lượng công việc tăng lên đáng kể trong khi đội ngũ cán bộ chuyên môn còn thiếu, Ban Thường vụ Đảng ủy xã Vân Sơn xác định CĐS là công cụ hữu hiệu nhất để rút ngắn khoảng cách địa lý, nâng cao hiệu lực quản trị ở cơ sở. Để cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và chỉ đạo trực tiếp của đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Phú Thọ về xây dựng “Hệ thống quản trị, điều hành dựa trên dữ liệu” khi làm việc tại xã, xã đã triển khai đồng bộ công tác cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số, đồng thời dồn lực thực hiện chiến dịch cao điểm “45 ngày đêm tháo gỡ điểm nghẽn CĐS”.

Đồng chí Nguyễn Duy Tư - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Vân Sơn cho biết: Chúng tôi xác định CĐS không chỉ dừng lại ở cải cách hành chính mà phải trở thành công cụ giải quyết bài toán sinh kế, biến giá trị bản địa thành nguồn lực phát triển kinh tế, từng bước xây dựng du lịch cộng đồng theo hướng bền vững.

Đến nay, 100% văn bản giữa các cơ quan được xử lý trên môi trường mạng; toàn bộ cán bộ, công chức sử dụng chữ ký số và hộp thư điện tử công vụ; hơn 210 dịch vụ công trực tuyến được cung cấp tại Trung tâm Phục vụ hành chính công. Gần 3.000 hồ sơ được tiếp nhận, giải quyết với tỷ lệ đúng và trước hạn đạt trên 99,9%. Những kết quả này không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý mà còn rút ngắn khoảng cách giữa chính quyền với người dân ở một địa bàn miền núi rộng lớn.

Tuy nhiên, theo đồng chí Nguyễn Duy Tư - Bí thư Đảng ủy xã, mục tiêu lớn hơn của xã là đưa CĐS đi vào đời sống, tạo động lực phát triển kinh tế. Muốn làm được điều đó, xã bắt đầu từ thay đổi tư duy của đội ngũ cán bộ. “Không chờ đủ điều kiện mới làm, hãy dùng tư duy mới để tạo ra điều kiện” - đồng chí Nguyễn Duy Tư chia sẻ.

Với phương châm ấy, cán bộ, đảng viên trực tiếp xuống từng xóm, từng hộ dân để hướng dẫn sử dụng điện thoại thông minh, mạng xã hội, đồng thời tuyên truyền để người dân hiểu rằng mỗi người đều có thể trở thành một “đại sứ” quảng bá hình ảnh của quê hương.

Những hình ảnh về thác Thung, bãi Pặng, động Nam Sơn, rừng nguyên sinh, văn hóa Mường, các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng... được chính cán bộ và người dân ghi hình, đăng tải trên các nền tảng số. Xã cũng chủ động kết nối với các nhà sáng tạo nội dung, doanh nghiệp lữ hành và các câu lạc bộ du lịch nhằm lan tỏa hình ảnh Vân Sơn đến đông đảo du khách.

Bí thư Đảng ủy xã Vân Sơn lội suối giới thiệu về địa phương.

Sự thay đổi trong tư duy đã nhanh chóng tạo hiệu ứng tích cực. Ngay sau các đợt truyền thông và hướng dẫn trực tiếp, đã có 5 hộ dân đăng ký đầu tư xây dựng mô hình homestay để đón khách. Nhiều hộ chủ động cải tạo nhà ở, chỉnh trang cảnh quan, học cách làm du lịch cộng đồng và quảng bá dịch vụ trên mạng xã hội.

Bí thư Đảng ủy xã Vân Sơn Nguyễn Duy Tư làm truyền thông để quảng bá du lịch cho địa phương.

Hiệu quả bước đầu cũng được thể hiện rõ qua lượng khách đến địa phương. Chỉ tính từ đầu tháng 6 đến nay, Vân Sơn đón khoảng 12.000 lượt khách. Du lịch phát triển kéo theo nhu cầu tiêu thụ các sản phẩm nông nghiệp địa phương, tạo thêm việc làm và nguồn thu cho nhiều hộ dân.

Nhờ sự lan tỏa của mạng xã hội, những thác nước nguyên sơ ở Vân Sơn được nhiều du khách trong và ngoài tỉnh biết đến.

Theo Bí thư Đảng ủy xã, CĐS đã vượt ra ngoài phạm vi cải cách hành chính để trở thành công cụ trực tiếp giải quyết bài toán sinh kế. Khi hình ảnh Vân Sơn được lan tỏa rộng rãi trên không gian mạng, những lợi thế vốn có của địa phương từng bước được chuyển hóa thành giá trị kinh tế.

Bên cạnh những quả ngọt đầu mùa, thực tế một năm vận hành mô hình mới tại Vân Sơn vẫn còn những nút thắt cần tháo gỡ. Địa bàn rộng, dân cư phân tán, hạ tầng số và hạ tầng giao thông kết nối du lịch của xã chưa đáp ứng kịp tốc độ phát triển. Việc số hóa hồ sơ chuyên ngành, kết nối liên thông dữ liệu giữa các hệ thống vẫn gặp khó do thiếu các hướng dẫn chuyên ngành thống nhất từ cấp trên.

Để đưa Vân Sơn bứt phá, hoàn thành mục tiêu trở thành Khu du lịch cấp tỉnh vào năm 2030 theo Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ xã lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030, địa phương đang kiến nghị Trung ương và tỉnh tiếp tục quan tâm đầu tư hạ tầng số, hạ tầng giao thông, đào tạo kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ cơ sở, đồng thời sớm hoàn thiện các nền tảng dữ liệu dùng chung phục vụ quản lý và phát triển kinh tế - xã hội.

Được mệnh danh là “Nóc nhà xứ Mường”, Vân Sơn có nhiều tiềm năng phát triển du lịch sinh thái vùng cao.

Từ một xã vùng cao còn nhiều khó khăn, Vân Sơn đang từng bước cho thấy hướng đi phù hợp khi gắn CĐS với những nhu cầu thiết thực của người dân. Từ những video quảng bá trên mạng xã hội, những homestay đầu tiên được hình thành đến lượng khách du lịch ngày càng tăng, công nghệ số đã trở thành cầu nối đưa cảnh sắc thiên nhiên, bản sắc văn hóa Mường đến gần hơn với du khách.

Câu chuyện bứt phá của xã vùng cao Vân Sơn đã để lại bài học kinh nghiệm sâu sắc: CĐS chỉ thực sự thành công khi gắn chặt với phát triển kinh tế - xã hội và giải quyết những vấn đề thực tiễn của người dân. Với một bộ máy tinh gọn, tư duy đổi mới và sự đồng thuận cao của đồng bào dân tộc Mường, hành trình CĐS của Vân Sơn chắc chắn sẽ còn tiến xa, trở thành mô hình điểm cho các xã miền núi sau sáp nhập trên địa bàn tỉnh.

Đinh Vũ