Dân vận khéo - thúc đẩy chuyển đổi số từ cơ sở

Chuyển đổi số chỉ thực sự thành công khi người dân hiểu, tin tưởng và chủ động tham gia. Với tinh thần “lấy người dân làm trung tâm”, thời gian qua, tỉnh Phú Thọ đã triển khai nhiều mô hình dân vận sáng tạo, đưa công nghệ số đến từng khu dân cư, từng hộ gia đình, đẩy mạnh phong trào “Bình dân học vụ số”. Từ những tổ công nghệ số cộng đồng, lớp học kỹ năng số đến mô hình “Gia đình số”, “Đại sứ số”, “Điểm sinh hoạt cộng đồng thông minh”... đã góp phần thu hẹp khoảng cách số, hình thành công dân số ngay từ cơ sở.

Người dân phường Hòa Bình được hướng dẫn sử dụng các tiện ích trên nền tảng số.

Đưa kỹ năng số đến từng người dân

Điểm nổi bật trong công tác dân vận về chuyển đổi số ở Phú Thọ là cách làm gần dân, sát dân và lấy người dân làm chủ thể của quá trình chuyển đổi. Thay vì chỉ tuyên truyền theo hình thức truyền thống, nhiều địa phương đã xây dựng các mô hình để cán bộ, đoàn viên, hội viên trực tiếp đến từng hộ gia đình hướng dẫn người dân sử dụng các nền tảng số.

Một trong những mô hình được nhiều địa phương triển khai hiệu quả là Tổ công nghệ số cộng đồng. Với phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người”, các thành viên của tổ trực tiếp hỗ trợ người dân cài đặt VNeID, sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, bảo đảm cả người cao tuổi, người ít tiếp xúc với công nghệ cũng có thể sử dụng thành thạo các ứng dụng số. Mô hình đang được nhân rộng tại nhiều địa phương như Bao La, Mai Hạ, Yên Thủy, Pà Cò...

Tại xã Thổ Tang, mô hình “Xã hội số kiểu mẫu” đã mang lại kết quả ấn tượng khi 95% người dân từ 18 tuổi trở lên được tiếp cận kỹ năng số, 85% gia đình có ít nhất một người biết thanh toán không dùng tiền mặt và tỷ lệ sử dụng VNeID đạt 92%. Hàng nghìn lượt người dân đã được hỗ trợ cài đặt, sử dụng các ứng dụng số ngay tại khu dân cư. Còn tại xã Chân Mộng, mô hình “Khu dân cư số gắn với Đề án 06 và phong trào Bình dân học vụ số” không chỉ xây dựng các nhóm Zalo điều hành mà còn số hóa tài sản công tại nhà văn hóa, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý ở cơ sở.

Không chỉ chính quyền, MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội cũng phát huy vai trò nòng cốt trong phổ cập kỹ năng số. Hội Nông dân xây dựng mô hình “Tổ Nông dân số” tại xã Văn Miếu, hướng dẫn hội viên sử dụng VNeID, App Nông dân Việt Nam, thanh toán điện tử, bán hàng trên mạng xã hội và thương mại điện tử. Qua đó, người nông dân từng bước chuyển từ sản xuất truyền thống sang kinh doanh trên nền tảng số.

Hội Liên hiệp Phụ nữ nhiều địa phương triển khai “Chi hội phụ nữ số”, “Tổ phụ nữ số”, “MC AI - trợ lý tuyên truyền”, từng bước đổi mới nội dung sinh hoạt hội theo hướng không giấy tờ, tăng cường trao đổi qua môi trường mạng, đồng thời hỗ trợ hội viên tiếp cận công nghệ mới.

Lực lượng đoàn viên thanh niên tiếp tục khẳng định vai trò xung kích với hàng loạt mô hình như “Đại sứ số”, “Mạng lưới Đại sứ số”, “Câu lạc bộ trí tuệ nhân tạo trẻ”, “Thanh niên chung tay phổ cập kỹ năng số” hay công trình “Cây khát vọng tuổi trẻ Vĩnh Tường” ứng dụng mã QR để lan tỏa các giá trị truyền thống. Từ những mô hình này, đoàn viên không chỉ học công nghệ mà còn trở thành “người thầy” hướng dẫn kỹ năng số cho người dân.

Ở nhiều địa phương, mô hình “Gia đình số” được triển khai với mục tiêu mỗi gia đình có ít nhất một thành viên thành thạo kỹ năng số để hỗ trợ các thành viên còn lại. Đây được xem là cách làm hiệu quả nhằm đưa chuyển đổi số đi vào từng gia đình thay vì chỉ dừng ở cơ quan hay trường học.

Từ dân vận số đến xây dựng xã hội số

Xã Xuân Lãng thực hiện mô hình Trợ lý ảo hỗ trợ Nhân dân trong việc khai thác thông tin khi làm các dịch vụ công trực tuyến.

Không chỉ phổ cập kỹ năng, nhiều mô hình đã hướng tới việc khai thác công nghệ số phục vụ phát triển kinh tế, văn hóa và nâng cao chất lượng quản trị. Ngay như xã Minh Đài đã triển khai mô hình “Lão nông công nghệ”, giúp nông dân ứng dụng công nghệ vào sản xuất thông minh, quản lý tưới tiêu, tiêu thụ sản phẩm trên nền tảng số; xã Thượng Cốc số hóa dữ liệu văn hóa dân tộc Mường, quảng bá du lịch cộng đồng trên môi trường mạng, tạo thêm sinh kế cho người dân; xã Hy Cương xây dựng “Điểm sinh hoạt cộng đồng thông minh”, nơi người dân được hướng dẫn sử dụng dịch vụ công trực tuyến, tra cứu thông tin và nâng cao kỹ năng sử dụng Internet an toàn.

Trong khi đó, ở phường Hòa Bình duy trì nhiều mô hình như “Dân vận số”, “An sinh số”, “Hòm thư số”, “Giải quyết thủ tục hành chính tại nhà”, góp phần đưa các dịch vụ công đến gần người dân hơn, nhất là các đối tượng yếu thế. Chủ tịch Ủy ban MTTQ phường Hòa Bình Đinh Thị Thu Hiền chia sẻ: Phường Hòa Bình đã lựa chọn tổ dân phố số 8 triển khai thí điểm mô hình “Dân vận số”. Trọng tâm của mô hình là xây dựng “Góc công dân số” đặt tại nhà văn hóa cộng đồng. Tại đây, người dân có thể truy cập, tra cứu thông tin thông qua hệ thống mã QR được niêm yết công khai, gồm: Mã QR hòm thư số (tiếp nhận ý kiến, kiến nghị), mã QR thanh toán các khoản đóng góp không dùng tiền mặt và bảng tra cứu các thủ tục hành chính. Đây là hoạt động thiết thực nhằm thực hiện phong trào “Bình dân học vụ số”, giúp người dân tiếp cận gần hơn với công nghệ thông tin.

Khi mỗi người dân biết sử dụng công nghệ số, mỗi gia đình trở thành một “gia đình số”, mỗi khu dân cư hình thành “cộng đồng số”... sẽ góp phần hình thành một xã hội số toàn diện, tạo động lực phát triển bền vững.

Phương Thanh