Khi đồng vốn mở đường tăng trưởng

Không chỉ là những con số giải ngân, đầu tư công đang được Phú Thọ kỳ vọng trở thành một trong những lực đẩy quan trọng để hoàn thiện hạ tầng, mở rộng không gian phát triển và dẫn dắt các nguồn lực xã hội. Trong mục tiêu tăng trưởng 2 con số năm 2026, chất lượng, tiến độ giải ngân vì thế không còn là câu chuyện của từng dự án, mà gắn trực tiếp với năng lực tạo ra những động lực tăng trưởng mới của tỉnh.

Cầu Hòa Sơn trên tuyến cao tốc Hòa Bình - Mộc Châu, công trình giao thông trọng điểm đang được đẩy nhanh tiến độ, góp phần mở rộng không gian phát triển của tỉnh.

Trong hoạt động đầu tư công, vốn ngân sách giải ngân chỉ được coi là điểm khởi đầu. Giá trị lớn hơn của đồng vốn nằm ở những gì nó tạo ra sau đó, một tuyến giao thông mới, một hạ tầng khu công nghiệp hoàn chỉnh, một không gian đô thị được mở rộng, một vùng sản xuất được kết nối và rộng hơn là khả năng kéo các dòng vốn xã hội vào quá trình phát triển.

Năm 2026, Phú Thọ được giao kế hoạch đầu tư công với tổng số vốn gần 27 nghìn tỷ đồng. Đây là nguồn lực đáng kể dành cho đầu tư phát triển, nhưng cũng đặt ra áp lực cao về tổ chức thực hiện. Đến ngày 21/8, tỉnh đã giải ngân 8.617,5 tỷ đồng, đạt 46,7% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao. Như vậy, phía trước vẫn còn một khối lượng vốn rất lớn cần được đưa vào nền kinh tế trong những tháng cuối năm. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào tỷ lệ phần trăm giải ngân sẽ khó thấy hết ý nghĩa của câu chuyện. Một dự án chậm giải ngân không chỉ có nghĩa ngân sách chưa được đưa vào nền kinh tế, mà phía sau đó có thể là một công trình chưa hoàn thành, một mặt bằng chưa được bàn giao, một khu công nghiệp chưa thể tiếp nhận thêm dự án. Ngược lại, khi dự án được triển khai đúng tiến độ, vốn bắt đầu hoạt động, nhà thầu có việc làm, người lao động có thu nhập, vật liệu và dịch vụ được tiêu thụ, quan trọng hơn là một tài sản hạ tầng mới được hình thành và tạo ra giá trị trong nhiều năm.

Từ thực tế triển khai các dự án, ông Nguyễn Từ Linh - Giám đốc Ban Quản lý dự án khu vực Vĩnh Phúc cho rằng: "Điều quan trọng nhất hiện nay là phải biến kế hoạch vốn thành khối lượng công việc thực tế trên công trường. Với các dự án đầu tư công, chậm ở khâu nào thì tiến độ giải ngân và hiệu quả đầu tư đều bị ảnh hưởng. Vì vậy, chúng tôi phải bám sát từng dự án, từng mốc tiến độ, phối hợp với các địa phương để tháo gỡ vướng mắc về mặt bằng, thủ tục và tổ chức thi công. Mục tiêu không chỉ là giải ngân hết vốn mà phải hoàn thành công trình đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng để đưa vào khai thác sớm, tạo hiệu quả kinh tế - xã hội”.

Nhìn rộng hơn, đây chính là điểm khác biệt giữa giải ngân và tạo tăng trưởng. Đồng vốn đầu tư công chỉ thực sự phát huy tác dụng khi nó tạo ra một năng lực mới cho nền kinh tế. Một tuyến đường phải rút ngắn thời gian vận chuyển; một cây cầu phải mở rộng khả năng kết nối; một khu công nghiệp phải có đủ hạ tầng để sẵn sàng tiếp đón nhà đầu tư; một dự án đô thị phải tạo thêm không gian cho thương mại, dịch vụ. Khi đó, giá trị của công trình không chỉ nằm ở nguồn vốn đã đầu tư, mà được chuyển hóa thành động lực và dư địa phát triển mới.

Khu công nghiệp Sông Lô 1 được đầu tư hạ tầng bài bản, thu hút nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước đến thuê đất để phát triển sản xuất kinh doanh.

Trong phát triển kinh tế, hạ tầng luôn có tính chất “đi trước một bước”. Doanh nghiệp khó mở rộng sản xuất nếu giao thông kết nối chưa thuận lợi; nhà đầu tư khó triển khai dự án nhanh nếu mặt bằng chưa sạch, điện, nước, xử lý môi trường chưa đồng bộ. Một vùng sản xuất cũng khó hình thành chuỗi giá trị nếu thiếu kết nối với thị trường. Bởi vậy, đầu tư công có vai trò kiến tạo hạ tầng nền tảng, mở rộng không gian và tạo điều kiện để các hoạt động kinh tế phát triển. Điều này càng có ý nghĩa với Phú Thọ trong bối cảnh không gian phát triển của tỉnh được mở rộng sau hợp nhất.

Phú Thọ hiện có dư địa phát triển công nghiệp rất lớn, với hàng trăm dự án đầu tư trong nước và FDI. Song, một trong những “điểm nghẽn” vẫn là mặt bằng và hạ tầng. Đến tháng 7/2026, gần 3.000ha đất tại các khu công nghiệp vẫn chưa hoàn thành bồi thường để bàn giao cho nhà đầu tư. Điều đó cho thấy tiềm năng thu hút đầu tư chỉ trở thành năng lực tăng trưởng khi hạ tầng và mặt bằng thực sự sẵn sàng.

Từ góc nhìn doanh nghiệp, ông Trịnh Văn Quang - Giám đốc điều hành Công ty Cổ phần Vina-CPK (Khu công nghiệp Bá Thiện 2) cho biết: Hạ tầng giao thông và hạ tầng khu công nghiệp có tác động trực tiếp đến hiệu quả sản xuất, kinh doanh. Doanh nghiệp quan tâm rất cụ thể đến hạ tầng. Đường giao thông thuận lợi giúp giảm thời gian và chi phí vận chuyển; hạ tầng điện, nước, xử lý môi trường ổn định giúp doanh nghiệp yên tâm duy trì sản xuất. Khi hạ tầng được đầu tư đồng bộ, doanh nghiệp không chỉ hoạt động thuận lợi hơn mà còn có cơ sở để tính toán mở rộng đầu tư. Đó cũng là yếu tố giúp địa phương tăng sức hấp dẫn các nhà đầu tư mới”.

Tập trung đẩy nhanh tiến độ cải tạo, nâng cấp một số tuyến đường nội đô phường Việt Trì góp phần thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công.

Đây chính là điểm giao nhau giữa đầu tư công và đầu tư tư nhân. Từ một đồng vốn công, nhiều đồng vốn xã hội có thể được kích hoạt. Thực tế 8 tháng đầu năm, Phú Thọ thu hút hơn 2,3 tỷ USD vốn FDI, cao gấp khoảng 2,6 lần cùng kỳ năm 2025; vốn đầu tư trong nước (DDI) đạt 54,2 nghìn tỷ đồng. Đó là hiệu ứng “đòn bẩy” mà đầu tư công cần hướng tới.

Nhưng để đồng vốn thực sự tạo được hiệu ứng ấy, câu chuyện không chỉ nằm ở quy mô nguồn vốn mà còn ở cách lựa chọn và phân bổ. Trong điều kiện nguồn lực luôn có giới hạn thì vấn đề không phải đầu tư được bao nhiêu dự án, mà đồng vốn nào có thể tạo ra hiệu quả phát triển lớn nhất. Phú Thọ đang định hướng giảm đầu tư dàn trải, tập trung cho các công trình trọng điểm, có tính liên kết vùng, tạo động lực và sức lan tỏa. Đây là hướng đi cần thiết khi tỉnh đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026 và hướng tới duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong những năm tiếp theo.

Theo ông Lê Văn Lộc - Phó Giám đốc Sở Tài chính, đầu tư công cần được nhìn trong mối quan hệ với toàn bộ nền kinh tế, chứ không chỉ bằng tỷ lệ giải ngân của từng dự án. “Mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn là yêu cầu quan trọng, nhưng hiệu quả cuối cùng phải được đo bằng khả năng tạo ra năng lực phát triển. Dự án nào tháo gỡ được “điểm nghẽn” về hạ tầng, mở rộng không gian sản xuất, kết nối các vùng kinh tế, tạo điều kiện thu hút đầu tư tư nhân và nâng cao chất lượng đời sống người dân thì cần được ưu tiên nguồn lực. Đồng vốn công phải thực sự đóng vai trò dẫn dắt, tạo nền tảng để các nguồn lực xã hội cùng tham gia”, ông Lộc nhận định.

Mục tiêu tăng trưởng 11% năm 2026 khiến yêu cầu đối với đầu tư công không chỉ là “giải ngân nhanh”, mà còn phải “đầu tư đúng và tạo hiệu quả thực". Tăng trưởng không chỉ được tạo nên bằng những con số giải ngân, mà phải được chuyển hóa thành năng lực sản xuất mới, không gian kinh tế mới và dòng vốn mới. Vì vậy, cùng với đẩy nhanh giải ngân, cần lựa chọn đúng dự án, tháo gỡ đúng điểm nghẽn và tổ chức thực hiện đủ nhanh, đủ quyết liệt để biến nguồn lực đầu tư thành động lực tăng trưởng.

Quang Nam