Giáo dục Đất Tổ trên hành trình đổi mới

Kỳ 2: Vai trò người thầy và quản trị nhà trường

Trong tiến trình đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, Phú Thọ xác định vai trò người thầy và quản trị nhà trường là hai yếu tố cốt lõi quyết định chất lượng giáo dục. Sự chuyển động từ dạy học truyền thống sang phát triển năng lực, từ quản lý hành chính đơn thuần sang quản trị dựa trên dữ liệu đang tạo nên một diện mạo mới cho ngành Giáo dục: Nơi người thầy giữ vai trò trung tâm nâng cao chất lượng, còn quản trị nhà trường tạo môi trường để kiến tạo sự đột phá.

Nêu cao vai trò chủ thể của người thầy

Đổi mới giáo dục tại Đất Tổ đang đặt ra những yêu cầu khắt khe hơn bao giờ hết đối với đội ngũ nhà giáo. Không còn dừng lại ở việc bồi dưỡng chuyên môn định kỳ, ngành Giáo dục tỉnh đã triển khai sâu rộng các chương trình tập huấn theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh.

Trường Tiểu học Tân Phượng, xã Chí Đám ứng dụng công nghệ số trong giảng dạy và học tập.

Các nhà trường đã đa dạng hóa hình thức dạy học để phù hợp với đối tượng và tình hình thực tế tại địa phương; nhiều sáng kiến, giải pháp tổ chức dạy học hiệu quả được triển khai như: Dạy học dự án, dạy học giải quyết vấn đề, dạy học trải nghiệm/thực địa, dạy học theo nhóm và dạy học trực tuyến/kết hợp (Blended learning).

Trong các hình thức tổ chức dạy học này, việc triển khai ứng dụng dạy học trên nền tảng số có ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI trong thời gian vừa qua được quan tâm và triển khai có hiệu quả trên địa bàn tỉnh.

Từ tháng 11/2025 đến nay đã có 3.628 giáo viên ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI, kho học liệu số dùng chung để tạo bài giảng, triển khai công cụ giao bài tập, theo dõi, giám sát và đánh giá kết quả, tiến độ học tập của 59.658 học sinh, bảo đảm tính cá biệt hóa theo phẩm chất, năng lực của từng học sinh góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.

Trong bối cảnh công nghệ AI, người thầy giữ vai trò chủ thể trong việc định hướng và khai thác công cụ hỗ trợ một cách triệt để trong giảng dạy. Thay vì chỉ truyền thụ thụ động, thầy cô sẽ là người hướng học sinh biết tự tư duy, tự nghiên cứu và phát triển kỹ năng chủ động.

Cô giáo Trần Thị Thùy (Trường THPT Chuyên Vĩnh Phúc) chia sẻ: Người thầy không chỉ là người truyền đạt kiến thức mà còn là người truyền cảm hứng, khơi dậy đam mê học tập và khám phá văn hóa cho học sinh. Mỗi giờ lên lớp, tôi muốn học sinh được chủ động tư duy, phản biện, được sáng tạo và cảm thấy mỗi tiết học là một trải nghiệm thú vị.

Thành tích của học trò dưới sự dẫn dắt của cô giáo Thùy rất ấn tượng: 27 học sinh đạt giải học sinh giỏi Quốc gia, hàng trăm giải cấp tỉnh, nhiều học sinh đạt IELTS 8.0-8.5, SAT top 1% thế giới. Đặc biệt, năm 2024, học sinh của cô đạt Thủ khoa khối D toàn quốc và Thủ khoa tốt nghiệp tỉnh Vĩnh Phúc (cũ).

Cô giáo Nguyễn Thị Hồng Thái - Trường THPT Chuyên Hùng Vương, phường Việt Trì tận tình hướng dẫn học sinh trong giờ Tin học.

Trong khi đó, cô giáo Vũ Thị Hạnh (Trường THPT Chuyên Hùng Vương), người không chỉ gieo tri thức mà còn dìu dắt học sinh có hoàn cảnh đặc biệt vươn tầm quốc tế, hay Tiến sĩ Nguyễn Thị Hồng Thái (Trường THPT Chuyên Hùng Vương) cũng là người thầy luôn truyền cảm hứng. Dưới sự dẫn dắt của các cô, nhiều học sinh đạt giải quốc gia, quốc tế, góp phần khẳng định vị thế giáo dục mũi nhọn của tỉnh.

Tuy nhiên, nhìn thẳng vào sự thật, sự phân hóa chất lượng giữa các đơn vị vẫn là bài toán cần lời giải. Vì vậy, mỗi giáo viên phải coi chất lượng giảng dạy là nhiệm vụ hàng đầu, phải chịu trách nhiệm trực tiếp. Không chỉ dạy đúng chương trình mà phải theo sát từng đối tượng, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng dạy học theo lối cũ hay “khoán trắng” kết quả cho học sinh.

Bên cạnh đó, vai trò của người đứng đầu phải luôn được khẳng định. Thực tiễn chứng minh, ở những đơn vị mà hiệu trưởng nắm chắc chương trình, “sát việc” đến từng lớp học, từng môn học, chất lượng giáo dục luôn có sự chuyển biến rõ rệt.

Ngược lại, những nơi lãnh đạo có năng lực điều hành chưa đồng đều, thiếu giải pháp phân hóa học sinh hoặc chưa phát huy được vai trò của tổ chuyên môn thì sự đổi mới chỉ dừng lại ở bề nổi. Hiệu trưởng phải là người chịu trách nhiệm toàn diện, sử dụng dữ liệu kiểm tra nội bộ để điều chỉnh phương pháp dạy học kịp thời, loại bỏ tư duy quản lý hành chính xơ cứng.

Quản trị nhà trường kiến tạo tương lai bền vững

Song song với việc nâng cao năng lực đội ngũ, công tác quản trị nhà trường hiện đại dựa trên nền tảng số đang được Phú Thọ đẩy mạnh nhằm tiến tới mục tiêu “đúng - đủ - sạch - sống” trong dữ liệu giáo dục. Chuyển đổi số không chỉ là công cụ hỗ trợ dạy học mà đã trở thành thước đo hiệu quả quản trị, cho phép theo dõi chất lượng đào tạo theo thời gian thực.

Mục tiêu của chuyển đổi số trong giáo dục không chỉ là hiện đại hóa phương tiện dạy học mà quan trọng hơn là xây dựng hệ thống quản trị giáo dục dựa trên dữ liệu, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý, đổi mới phương pháp dạy học và từng bước nâng cao chất lượng giáo dục. Khi quản lý được thực hiện trên môi trường số, dữ liệu được cập nhật theo thời gian thực, thì việc điều hành của ngành và của các nhà trường cũng kịp thời, chính xác hơn.

Thầy giáo Nguyễn Thiều Uyên - Hiệu trưởng Trường THCS Vân Cơ, phường Nông Trang chia sẻ: Việc nhập và chuẩn hóa dữ liệu không chỉ đòi hỏi hạ tầng máy tính, đường truyền Internet ổn định mà còn yêu cầu cán bộ, giáo viên có kỹ năng số tốt, nắm vững các quy trình và tiêu chuẩn dữ liệu. Nhà trường luôn bảo đảm tiến độ và tính chính xác của dữ liệu ngành.

Thực tiễn cho thấy, công tác quản trị nhà trường giữ vai trò nền tảng trong phát triển giáo dục. Những cơ sở giáo dục xây dựng được hệ thống quản trị khoa học, minh bạch, dựa trên dữ liệu sẽ thích ứng nhanh với đổi mới và duy trì chất lượng ổn định.

Trường THPT Minh Hòa, xã Minh Hòa ứng dụng các phần mềm chuyên dụng như SMAS, CSDL ngành giúp giảm tải đáng kể công việc hành chính.

Mô hình tại Trường THPT Minh Hòa, xã Minh Hòa là một ví dụ điển hình cho tư duy quản trị đồng bộ. Bằng việc ứng dụng các phần mềm quản lí nhà trường, nền tảng quản trị giáo dục thông minh trong quản lí và triển khai tổ chức dạy - học đã giảm tải đáng kể áp lực hành chính, tăng tính chính xác trong thống kê, báo cáo. Nổi bật là việc triển khai đồng bộ hồ sơ điện tử cho học sinh toàn trường và sổ điểm điện tử đã giúp phụ huynh theo dõi sát sao lộ trình rèn luyện của con em một cách minh bạch, kịp thời.

Thầy giáo Trịnh Việt Phương - Hiệu trưởng nhà trường khẳng định: Việc chủ động nâng cấp hạ tầng công nghệ và kỹ năng số cho giáo viên là yếu tố then chốt để đảm bảo an toàn dữ liệu và tối ưu hóa hiệu quả giảng dạy.

Sự tận tâm của người thầy kết hợp với các mô hình dạy học hiện đại như nghiên cứu bài học, dạy học dự án và tích hợp liên môn đang biến mỗi giờ giảng thành một không gian trải nghiệm sáng tạo. Giáo dục Phú Thọ đang hoàn thiện bước chuyển quan trọng: Lấy người học làm trung tâm, lấy sự tiến bộ của học sinh làm thước đo và lấy quản trị hiện đại làm nền tảng. Đội ngũ nhà giáo tận tâm, năng động chính là hạt nhân cốt lõi, bảo đảm cho mọi quyết sách đổi mới đi vào thực tế và đưa giáo dục Đất Tổ vươn lên tầm cao mới.

(Tiếp theo kỳ 3: Khẳng định vị thế giáo dục Đất Tổ trong kỷ nguyên mới)

Hương Giang - Hạnh Thuý