Lan tỏa thông điệp văn minh số từ một cuộc thi

Từ những tình huống tưởng chừng “chỉ có trên mạng”, nhiều câu chuyện chân thực, giàu cảm xúc đã được học sinh các trường THPT trên địa bàn tỉnh thể hiện sinh động qua các tiểu phẩm video. Cuộc thi “Tuyên truyền giáo dục pháp luật về an ninh mạng, văn hóa giao tiếp, ứng xử trên môi trường mạng năm 2026” do Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) tổ chức đã tạo dấu ấn rõ nét và có sức lan tỏa trong cộng đồng học sinh.

Không chỉ là một sân chơi mang tính phong trào, cuộc thi được tổ chức nhằm nâng cao nhận thức pháp luật về an ninh mạng, định hướng hành vi ứng xử văn hóa, góp phần xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh cho học sinh. Trong bối cảnh nhiều vụ việc liên quan đến bạo lực mạng, lừa đảo trực tuyến, phát tán thông tin sai lệch... diễn biến phức tạp, việc đưa nội dung này vào hoạt động trải nghiệm sáng tạo là hướng đi phù hợp, hiệu quả.

Điểm đáng chú ý là cách tiếp cận của cuộc thi không mang tính áp đặt, khô cứng mà khuyến khích học sinh chủ động tìm hiểu, xây dựng kịch bản, thể hiện thông điệp qua hình thức video, tiểu phẩm. Qua đó, học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn “hóa thân” vào các tình huống thực tế, từ đó nhận diện đúng - sai, hình thành kỹ năng ứng xử phù hợp trên không gian mạng.

Trích cảnh quay trong video tiểu phẩm “Đăng cho vui, đau cho ai?” của nhóm học sinh Trường THPT Liên Bảo.

Cuộc thi đã thu hút 100 tác phẩm dự thi đến từ 100 trường THPT trên địa bàn tỉnh. Kết quả chung cuộc, Ban Tổ chức đã trao 22 giải thưởng gồm: 2 giải Nhất, 3 giải Nhì, 5 giải Ba, 12 giải Khuyến khích cùng 3 giải Bình chọn. Hầu hết các tác phẩm đoạt giải đều lựa chọn cách tiếp cận gần gũi, khai thác những vấn đề nóng trong đời sống học sinh hiện nay như bạo lực mạng, áp lực “like - share”, lừa đảo trực tuyến, hay những hệ lụy từ việc phát ngôn thiếu kiểm soát.

Ở nhóm giải Nhất, hai tác phẩm “Đăng cho vui, đau cho ai?” (Trường THPT Liên Bảo) và “Cyber Shield - Lá chắn số” (Trường THPT Nguyễn Thái Học) cho thấy sự đầu tư công phu từ kịch bản chặt chẽ đến cách truyền tải thông điệp rõ ràng. Nếu tác phẩm của Trường THPT Liên Bảo tập trung vào hậu quả của việc đăng tải thông tin thiếu suy nghĩ ảnh hưởng đến tình bạn thân, thì “Cyber Shield - Lá chắn số” lại khai thác góc nhìn phòng ngừa, trang bị kỹ năng bảo vệ bản thân trên không gian mạng.

Tiểu phẩm “Thế giới ảo, tổn thương thật” của nhóm học sinh Trường THPT Vĩnh Yên để lại nhiều ấn tượng sâu sắc.

Ở nhóm giải Nhì, bên cạnh các tác phẩm “Người bạn phía sau màn hình” (THPT Cao Phong) hay “Cú click chuột sai lầm” (Trường PTDTNT THPT Hòa Bình), tiểu phẩm “Thế giới ảo, tổn thương thật” của nhóm học sinh Trường THPT Vĩnh Yên để lại nhiều ấn tượng sâu sắc. Không sử dụng những tình tiết quá kịch tính, tiểu phẩm lựa chọn cách kể chuyện giản dị nhưng giàu sức gợi.

Nội dung tiểu phẩm xoay quanh một học sinh vô tình trở thành nạn nhân của những bình luận ác ý trên mạng xã hội. Từ một dòng trạng thái, một bức ảnh bị chế giễu, nhân vật chính đã phản ứng với hành vi thiếu suy nghĩ ấy và dẫn tới bạo lực học đường. Nhóm bạn quay lại cảnh bạo lực và đăng lên mạng, gây hậu quả nghiêm trọng. Điểm mạnh của tác phẩm không chỉ nằm ở cốt truyện gần gũi mà còn ở cách xử lý tình huống có chiều sâu. Nhóm học sinh đã khéo léo lồng ghép thông điệp: Phía sau mỗi “tài khoản ảo” là con người thật, với cảm xúc thật. Những lời nói tưởng như vô hại trên mạng có thể trở thành “vết thương” khó lành ngoài đời thực.

Điểm chung của các tác phẩm đều hướng tới mục tiêu nâng cao nhận thức, giúp học sinh hiểu đúng và hành động đúng khi tham gia môi trường số. Thay vì những khẩu hiệu khô cứng, các em đã “kể chuyện” bằng chính trải nghiệm và góc nhìn của mình, từ đó tạo sự đồng cảm và thuyết phục người xem.

Thông qua quá trình xây dựng, hoàn thiện sản phẩm, học sinh được trực tiếp tham gia vào quá trình “học đi đôi với hành”: từ tìm hiểu quy định pháp luật, phân tích tình huống đến xây dựng kịch bản, thể hiện thông điệp. Đây chính là điểm khác biệt căn bản so với các hình thức tuyên truyền truyền thống. Bên cạnh đó, việc tổ chức vòng bình chọn trên các nền tảng số cũng góp phần mở rộng phạm vi tác động. Nhiều tác phẩm đạt tỷ lệ tương tác cao, thu hút sự quan tâm của học sinh, phụ huynh và cộng đồng, qua đó nâng cao hiệu quả truyền thông.

Cuộc thi “Tuyên truyền giáo dục pháp luật về an ninh mạng, văn hóa giao tiếp, ứng xử trên môi trường mạng năm 2026” khép lại, nhưng những câu chuyện được kể vẫn tiếp tục sống trong đời sống học đường. Đó cũng chính là giá trị bền vững mà hoạt động này mang lại, góp phần hình thành thế hệ học sinh không chỉ giỏi kiến thức mà còn có trách nhiệm, văn minh trong không gian số - một yêu cầu tất yếu trong thời đại chuyển đổi số hiện nay.

Hồng Nhung