Món ngon “gây thương nhớ”

Có dịp về Kim Bôi - điểm du lịch với cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, nền văn hóa đậm đà bản sắc, du khách đừng quên thưởng thức cơm lam Mường Động để cảm nhận trọn vẹn tinh hoa ẩm thực của người Mường. Những ống cơm lam thơm dẻo không chỉ hấp dẫn bởi hương vị mà còn chứa đựng tấm lòng tấm lòng mộc mạc, nồng hậu của người dân miền núi.

Đặc sản cơm lam Mường Động được sản xuất, đóng gói theo quy trình bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm.

Truyền thống làm cơm lam đã lưu truyền qua nhiều thế hệ, xuất phát từ nhu cầu nấu ăn tiện lợi khi ra đồng hay lên rừng của đồng bào miền núi. Cùng với thời gian, cơm lam trở thành món ăn gắn liền với đời sống tinh thần của người dân, có mặt trong các dịp lễ hội, cưới hỏi, ngày Tết, là món quà thiết khách quý phương xa.

Theo chia sẻ của các hộ sản xuất cơm lam ở khu Mớ Đá, xã Kim Bôi, nguyên liệu chính để làm món cơm lam là gạo nếp. Gạo được vo sạch, ngâm trước khi bỏ vào ống hóp - một loại cây thuộc họ tre trúc, rồi thêm nước, lấy nút lá chuối hoặc lá dong bịt kín và cuối cùng là nướng trên lửa.

Hiện nay, các hộ sản xuất cải tiến cách thức lam cơm, đưa vào lò nướng để làm với số lượng lớn hơn.

Quy trình cơm lam truyền thống hiện vẫn được các gia đình ở vùng Mường Động duy trì. Tuy nhiên, cách thức lam cơm có sự cải tiến. Để lam cơm với số lượng lớn, bà con bỏ cùng lúc nhiều ống vào lò nướng đốt bằng nguyên liệu than hoa. Ống lam được nút kín bằng lõi ngô giúp cơm chín đều, thơm ngon mà vẫn giữ nguyên giá trị dinh dưỡng và hương vị truyền thống.

Anh Bùi Đức Tiệp, khu Mớ Đá tiết lộ: "Bí quyết làm cơm lam chuẩn vị nằm ở khâu chọn nguyên liệu. Ống hóp tươi, non, bên trong chứa sẵn thứ nước lam tinh khiết; gạo lam cơm là nếp cái hoa vàng, hạt tròn mẩy, ngát hương thơm tự nhiên. Đặc biệt, vùng Mường Động sở hữu nguồn nước khoáng nóng tự nhiên quý giá, được bà con sử dụng trong quá trình lam cơm, tạo nên nét khác biệt riêng có cho đặc sản nơi đây.

Các gia đình sử dụng nguyên liệu gạo nếp cái hoa vàng để làm cơm lam.

Ngoài hương vị dẻo thơm tự nhiên, người dân Mường Động còn sáng tạo khi sử dụng các loại lá và củ quả trồng tại vườn nhà như lá dứa, lá cẩm, củ dền, nghệ... để tạo màu sắc bắt mắt cho cơm lam mà vẫn giữ được hương vị truyền thống. Cơm lam thường được ăn kèm muối vừng dân dã hoặc dùng cùng các món nướng như thịt xiên, cá nướng, gà nướng, mang đậm hương vị núi rừng.

Hiện nay, trên địa bàn xã có gần 100 hộ làm nghề sản xuất cơm lam, tập trung chủ yếu ở Khu du lịch suối khoáng Kim Bôi. Gắn liền với quá trình phát triển Khu du lịch, thứ cơm nướng trên đống lửa mà người dân bản địa thường mang thiết khách trở thành món ngon, lạ miệng, có mặt ở nhiều quán ăn, nhà hàng, khách sạn. Đông đảo du khách nếm thử cơm lam một lần lại muốn thưởng thức nhiều lần và đặt làm quà.

Khu du lịch Suối khoáng Kim Bôi tổ chức hoạt động trải nghiệm nhằm giới thiệu, quảng bá nghề sản xuất cơm lam truyền thống.

Cùng với đó, các hộ dân tích cực tham gia trưng bày, giới thiệu đặc sản cơm lam truyền thống tại các phiên chợ, hội chợ tiêu dùng hàng hóa trong và ngoài tỉnh. Một số cơ sở sản xuất được chọn làm điểm đến trải nghiệm văn hóa ẩm thực, tìm hiểu nghề cơm lam truyền thống phục vụ nhu cầu tham quan, mua sắm của du khách khi đến địa phương. Tại vùng Mường Động đã thành lập tổ hợp tác sản xuất cơm lam suối khoáng Kim Bôi chuyên cung cấp đặc sản cơm lam tới khắp mọi miền, tạo dựng được thương hiệu, đồng thời ngày càng mở rộng thị trường tiêu thụ.

Bùi Minh