Một nỗi đau – vạn niềm tự hào

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng những dòng tên khắc trên bia đá và những tờ giấy báo tử úa vàng vẫn lặng thầm kể cho thế hệ hôm nay nghe về một thời hoa lửa. Ở đó, có những người mẹ nuốt nước mắt vào trong, có những chàng trai trẻ gửi lại thanh xuân nơi chiến trường để Tổ quốc được nở hoa độc lập. Nỗi đau thương mất mát của mỗi gia đình giờ đây đã kết tinh thành vạn niềm tự hào thiêng liêng của cả một dân tộc.

Chiến dịch “500 ngày đêm” thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đang được đẩy mạnh, thắp lên niềm hy vọng cho hàng vạn gia đình sẽ sớm được đón các anh hùng liệt sĩ trở về trong vòng tay ấm áp của quê hương.

Ký ức dưới ánh đèn dầu

Trong miền ký ức tuổi thơ tôi, những đêm trăng sáng bình yên nơi làng quê thanh vắng luôn gắn liền với hình bóng bà nội. Ngày ấy, xóm Đồng Xọm (xã Vân Trục, huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc trước đây, nay là thôn Song Vân, xã Lập Thạch, tỉnh Phú Thọ) quê tôi chưa có điện, thế giới của những đứa trẻ chúng tôi thu bé lại quanh ánh đèn dầu hiu hắt, nhịp quạt mo đều đặn của bà và chiếc radio cũ kỹ ngân lên những làn điệu dân ca, tiếng hát chèo, câu tuồng cổ. Trong không gian thanh bình ấy, những đứa trẻ như chúng tôi chỉ được biết đến những trang sử bi tráng của dân tộc qua lời kể của bà.

Đó là những năm tháng kháng chiến chống Pháp trường kỳ, là nỗi ám ảnh của nạn đói lịch sử năm 1945, là những lần chạy càn mờ mịt khói súng. Cứ sau mỗi lần giặc đốt phá, ông bà lại kiên cường dựng lại nếp nhà trên chính đống tro tàn. Giữa đạn bom và những nhọc nhằn của thời cuộc, ông bà vẫn nuôi dưỡng một niềm tin mãnh liệt vào sự sống. Niềm tin ấy được thể hiện trong chính tên gọi mà ông bà đặt cho bảy người con của mình, lần lượt là: Xuân, Hồi, Hương, Thơm, Ngát, Ngọc, Ngà. Những người con sinh ra trong giai đoạn gian lao vất vả ấy đều được nuôi dưỡng trưởng thành, vừa góp sức xây dựng miền Bắc xã hội chủ nghĩa, vừa trực tiếp cầm súng ở hai đầu Tổ quốc bảo vệ giang sơn.

Giọt nước mắt của người mẹ liệt sĩ

Ông bà nội tôi có năm người con trai thì ba người trực tiếp ra trận. Bác Hương nhập ngũ năm 1966 rồi hy sinh trong “mùa hè đỏ lửa” năm 1972; bố tôi khoác áo lính năm 1968, trọn vẹn mười năm cống hiến mới phục viên; rồi người chú út lại tiếp bước hành quân lên biên giới phía Bắc. Cả một đời tiễn những người con ra trận, bà nội tôi đã rèn cho mình sự can trường đến nghẹn lòng. Suốt một năm, nước mắt người mẹ già dường như chảy ngược vào trong, chỉ trào ra vào ngày giỗ theo giấy báo tử của bác Hương.

Tôi vẫn nhớ như in cảnh tượng ấy. Trong nhà, bố tôi thắp nén nhang trầm; ngoài sân, bà tự tay hóa những xấp vàng mã. Giữa làn khói mỏng tang, dòng nước mắt chảy dài trên khuôn mặt già nua, khắc khổ. Tiếng nấc của bà lọt thỏm trong gió nhưng xé lòng người ở lại: “Hương ơi, con ở đâu về đây với mẹ. Mẹ thương con lắm con ơi. Con hy sinh vì đất vì nước. Mẹ nhớ con lắm, Hương ơi...”

Bác Hương, người thanh niên đẹp trai nhất nhà, hiền hậu và hiếu thảo, từng mang những bó củi, khóm sắn vượt núi đồi về cho gia đình sau mỗi buổi tan trường, đã ra đi mãi mãi khi mới 26 tuổi đời và chưa từng yêu ai. Tuổi trẻ của bác, cùng với hàng vạn thanh niên ưu tú thời bấy giờ đã hóa thân thành mùa xuân của Tổ quốc. Tờ giấy báo tử với dòng chữ: “Trường hợp hy sinh: bị bom B52 oanh tạc” là minh chứng đau xót nhất cho sự khốc liệt của chiến tranh, cũng là minh chứng cho tinh thần không cúi đầu của những người con nước Việt.

Hóa thân vào dáng hình xứ sở

Trong suốt những năm tháng tuổi thơ, di ảnh người lính trẻ úa màu thời gian luôn được đặt trang trọng trên bàn thờ. Tôi sinh ra sau khi bác Hương hy sinh được 8 năm, nhưng sợi dây máu mủ chưa bao giờ đứt đoạn. Tôi từng một lần được gặp bác trong mơ - một người lính trẻ mang quân phục thời chiến mỉm cười về thăm nhà, ân cần hỏi han rồi lặng lẽ khuất bóng. Dường như linh hồn các bác, các anh vẫn chưa bao giờ rời đi, vẫn bên cạnh che chở cho non sông đất nước, cho gia đình.

Giờ đây, khi có dịp theo chân các đoàn lãnh đạo tỉnh đi viếng nghĩa trang liệt sĩ ở dọc dài đất nước, bước đi giữa những hàng bia mộ thẳng tắp, lòng tôi luôn dâng lên một luồng cảm xúc mãnh liệt. Đó là niềm tự hào dâng đầy trong huyết quản khi biết rằng, máu thịt của người bác ruột mình cùng hàng triệu Anh hùng liệt sĩ khác đã hòa quyện vào hồn thiêng sông núi, làm nên một Việt Nam độc lập, tự do, kiên cường.

Nỗi day dứt lớn nhất, cũng là ước mơ mòn mỏi của ông bà nội tôi cho đến lúc nhắm mắt xuôi tay, là chưa thể tìm được hình hài của người con bé bỏng để đưa về đất mẹ. Nhưng niềm hy vọng ấy đang được thắp lên mạnh mẽ hơn bao giờ hết nhờ sự tri ân sâu sắc của Đảng và Nhà nước qua chiến dịch nhân văn và quyết liệt: “500 ngày đêm hành trình trả lại tên cho các anh”.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng những vết thương mà nó để lại vẫn hiện hữu trong từng nếp nhà, trong cả những nỗi đau chưa thể gọi tên. Nhưng vượt lên trên những giọt nước mắt là hàng vạn niềm tự hào chói lọi. Thế hệ hôm nay - những người đang thụ hưởng trái ngọt của hòa bình xin nguyện khắc cốt ghi tâm công lao của các bậc tiền nhân. Mong các Anh hùng liệt sĩ, trong đó có bác tôi, liệt sĩ Trần Kim Hương an nghỉ nơi vĩnh hằng. Và mong sao, trên hành trình thiêng liêng 500 ngày đêm tìm lại tên anh, gia đình chúng tôi cũng như hàng vạn gia đình khác sẽ sớm được đón các Anh hùng liệt sĩ trở về trong vòng tay ấm áp của quê hương!

Ngọc Anh