Mùng 1 Tết cha, mùng 2 Tết mẹ, mùng 3 Tết thầy

Câu nói “Mùng 1 Tết cha, mùng 2 Tết mẹ, mùng 3 Tết thầy” không chỉ là lời nhắc nhở về thứ tự chúc Tết, mà hàm chứa những giá trị văn hóa sâu sắc của dân tộc Việt Nam về đạo hiếu, tình thân và truyền thống tôn sư trọng đạo. Trong dòng chảy hiện đại, nét đẹp ấy vẫn được gìn giữ, trở thành điểm tựa tinh thần để mỗi người hướng về cội nguồn và nuôi dưỡng lòng biết ơn khi bước sang năm mới.

Theo quan niệm xưa, mùng 1 là ngày khởi đầu năm mới, mang ý nghĩa mở đầu cho mọi điều tốt đẹp. “Mùng 1 Tết cha” nhắc mỗi người hướng về cội nguồn, cúng bái tổ tiên, thăm hỏi gia đình bên nội và bày tỏ lòng hiếu kính với cha, mẹ. Dù đang sinh sống và làm việc tại Hà Nội, hơn chục năm nay, cứ đến dịp Tết Nguyên đán, gia đình anh chị Hiền - Mạnh lại đưa các con trở về xã Thanh Ba để sum vầy cùng gia đình. Anh Mạnh chia sẻ: “Cả năm làm việc xa, con cháu ít có dịp gần gũi ông bà, họ hàng, vì thế tôi vẫn giữ thói quen về quê ăn Tết, để các con biết đến nguồn cội, học được lễ nghĩa, sự tri ân đối với ông bà, cha mẹ. Sau ngày mùng 1 thăm họ hàng bên nội, sáng mùng 2, gia đình tôi lại thu xếp về Thanh Sơn chúc Tết bên ngoại”.

Những ngày Tết, đại gia đình sum họp quây quần bên nhau ấm áp tình thân.

Trong xã hội truyền thống, nhiều người con gái sau khi lập gia đình phải sống xa nhà mẹ đẻ. Tết vì thế trở thành dịp đặc biệt để họ trở về, mang theo quà bánh và niềm vui đầu năm. Đó là ngày của những cuộc sum họp, của bữa cơm đầy ắp tiếng cười, của những câu chuyện được kể lại sau một năm xa cách. Ở đó, Tết không chỉ là nghi lễ mà còn là sự gắn kết, nhắc nhở mỗi người về mái nhà và vòng tay yêu thương. Tết cũng chính là dịp để những sợi dây ấy được bền chặt hơn. Thấu hiểu điều đó, anh Mạnh sắp xếp lịch trình đón Tết của gia đình khoa học để cha mẹ hai bên đều cảm nhận được sự sum họp trong những ngày Tết Nguyên đán.

Gia đình anh chị Hằng - Minh (xã Tam Dương) cũng duy trì nếp sinh hoạt ấy. Do sống cùng mẹ chồng, ngày mùng 1, cả nhà đi chúc Tết họ hàng bên nội; sang mùng 2, anh Minh đưa vợ con về nhà ngoại ở xã Vĩnh Thành chúc Tết. Anh Minh cho biết: “Tết là dịp đoàn viên, ai cũng mong con cháu sum họp. Tôi cố gắng cân bằng thời gian để thăm hỏi hai bên, đồng thời giúp các con hiểu lễ nghĩa, biết quan tâm và thể hiện tình cảm với người thân”.

Ông bà mừng tuổi đầu năm với mong muốn một năm hạnh phúc, sức khỏe may mắn cho cả gia đình.

Nếu “Tết cha”, “Tết mẹ” gắn với truyền thống gia đình, thì “Tết thầy” lại là nét đẹp riêng có trong văn hóa Việt, thể hiện truyền thống “tôn sư, trọng đạo”. Ngày nay, nét đẹp truyền thống “tôn sư trọng đạo” vẫn được lưu giữ, tuy nhiên, việc thăm thầy, cô giáo không nhất thiết diễn ra đúng mùng 3 mà linh hoạt hơn, có thể vào mùng 4, mùng 5 hoặc sau Tết, phù hợp điều kiện mỗi người. Tuy vậy, tinh thần tri ân vẫn được gìn giữ.

Mùa Xuân năm nay của thầy giáo Bùi Văn Duy, giáo viên Trường THPT Thanh Thủy, có thêm niềm vui khi đón học trò cũ Lê Thị Thúy Quỳnh (lớp 12A9, khóa 2011 - 2014) đến thăm, chúc Tết. Món quà đầu năm do chính tay học trò viết và đóng khung trang trọng đã mang lại nhiều xúc động cho người thầy. Thầy Duy chia sẻ: “ Tôi dạy học ở Thanh Thủy, nhưng quê ở Thanh Hóa, sau khi lập gia đình, nhà tôi sinh sống gần nhà em Quỳnh. Sau khi tốt nghiệp, ra trường đi học rồi đi làm, duyên số Quỳnh lại về làm dâu ở Thanh Hóa. Nhiều năm hai thầy trò vẫn giữ liên lạc, nhưng do công việc nên ít có thời gian gặp gỡ. Năm nay, tôi khá bất ngờ khi Quỳnh về thăm và tặng món quà rất ý nghĩa. Hạnh phúc của người làm thầy đôi khi đến từ những điều đơn giản nhất trong cuộc sống”.

Món quà đầu năm của học trò cũ mang đến niềm vui, hạnh phúc cho thầy giáo Bùi Văn Duy.

Trong nhịp sống hiện đại, việc chúc Tết không còn tuân theo trật tự cố định. Có người chỉ về nhà được một ngày, có người làm việc xuyên Tết, có người gửi lời chúc qua điện thoại hay mạng xã hội. Nhưng giá trị cốt lõi của câu nói xưa không nằm ở thứ tự ngày tháng, mà ở tinh thần tri ân.

Ba ngày đầu năm - ba bước trở về với nguồn cội, với tình thân và với người đã dạy ta nên người. Đó cũng là hành trình tinh thần để mỗi người bắt đầu năm mới bằng lòng biết ơn - khởi điểm của mọi điều tốt đẹp.

Thu Hà