Ngoại giao văn hóa - sức mạnh mềm tạo đột phá - Kỳ 3: Động lực đưa Phú Thọ “cất cánh”

Có nhận định cho rằng: “Một địa phương muốn đi xa không chỉ cần hạ tầng hiện đại hay môi trường đầu tư hấp dẫn, mà còn cần một bản sắc đủ mạnh để được thế giới biết đến, ghi nhớ và lựa chọn”. Với lợi thế vùng Đất Tổ cội nguồn dân tộc Việt Nam, Phú Thọ đang từng bước chuyển hóa những giá trị văn hóa thành nguồn lực phát triển, đưa văn hóa trở thành cầu nối giữa đối ngoại với kinh tế, giữa truyền thống với hội nhập, góp phần mở ra không gian phát triển mới cho địa phương "cất cánh”.

Đồng chí Trần Duy Đông - Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh và các đại biểu thăm các gian hàng tại hội nghị “Kết nối Thái Lan tại Phú Thọ năm 2026”.

Văn hóa mở đường cho hội nhập kinh tế quốc tế

Văn hóa trước đây chủ yếu được nhìn nhận ở góc độ bảo tồn di sản thì nay, tư duy phát triển đã có nhiều thay đổi. Văn hóa không còn là lĩnh vực đứng ngoài phát triển kinh tế mà từng bước trở thành nguồn lực nội sinh, góp phần quảng bá hình ảnh địa phương, thu hút đầu tư, phát triển du lịch và mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế. Đây cũng là định hướng xuyên suốt trong Chiến lược Ngoại giao văn hóa của tỉnh đến năm 2030, trong đó xác định gắn kết chặt chẽ ngoại giao văn hóa với thông tin đối ngoại, xúc tiến đầu tư, thương mại, du lịch và hội nhập quốc tế nhằm tạo động lực mới cho phát triển kinh tế - xã hội.

Những năm gần đây, cùng với việc duy trì và mở rộng quan hệ hợp tác với nhiều địa phương, tổ chức quốc tế, Phú Thọ đã chủ động đưa các yếu tố văn hóa trở thành điểm nhấn trong các hoạt động đối ngoại. Mỗi chương trình đón tiếp đoàn khách quốc tế không chỉ đơn thuần là cuộc làm việc, ký kết hợp tác mà còn được lồng ghép trải nghiệm văn hóa Đất Tổ thông qua nghi lễ dâng hương các Vua Hùng, nghe Hát Xoan, giới thiệu ẩm thực truyền thống, sản phẩm OCOP và các làng nghề đặc trưng. Cách làm này đã góp phần tạo dựng niềm tin, tăng cường sự hiểu biết và gắn kết giữa Phú Thọ với các đối tác quốc tế.

Hiệu quả của ngoại giao văn hóa không chỉ được đo bằng số lượng sự kiện đối ngoại hay các chương trình giao lưu được tổ chức, mà còn được phản ánh qua những chuyển biến tích cực trong phát triển kinh tế - xã hội. 6 tháng đầu năm 2026, GRDP của tỉnh ước tăng 10-10,5%, vượt mục tiêu Chính phủ giao; thu ngân sách đạt khoảng 34,1 nghìn tỷ đồng, tăng 16,5% so với cùng kỳ năm trước.

Các hoạt động xúc tiến đầu tư được tổ chức đa dạng cả trong và ngoài nước, thu hút sự quan tâm của nhiều tập đoàn lớn như: Sumitomo, Toyota, Balcom (Nhật Bản), Amata, TCC (Thái Lan), YCH (Singapore),... Tỉnh công bố danh mục 175 dự án trọng điểm kêu gọi đầu tư giai đoạn 2026 - 2030, triển khai cơ chế “Luồng xanh 24 giờ” và “Luồng xanh 50%” trong giải quyết thủ tục hành chính, tạo môi trường đầu tư thông thoáng, minh bạch. Những kết quả này cho thấy đối ngoại, trong đó có ngoại giao văn hóa, đang góp phần quan trọng tạo dựng hình ảnh tỉnh Phú Thọ năng động, thân thiện và đáng tin cậy trong mắt các nhà đầu tư. Kết quả, 6 tháng đầu năm 2026, tổng vốn FDI thu hút đạt khoảng 1,77 tỷ USD, tăng gấp 4,86 lần so với cùng kỳ và vượt kế hoạch năm; vốn đầu tư trong nước đạt trên 18,7 nghìn tỷ đồng. Toàn tỉnh có 2.800 doanh nghiệp thành lập mới và 665 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động.

Nếu đầu tư là “thước đo” niềm tin của doanh nghiệp thì du lịch chính là lĩnh vực phản ánh rõ nhất sức lan tỏa của văn hóa. 6 tháng đầu năm 2026, Phú Thọ đón hơn 10,5 triệu lượt khách, tăng 13,3% so với cùng kỳ, doanh thu du lịch đạt gần 10,8 nghìn tỷ đồng. Sau khi mở rộng không gian phát triển, tỉnh sở hữu hệ thống tài nguyên văn hóa phong phú hơn với hàng nghìn di tích lịch sử, lễ hội, làng nghề, nghệ thuật dân gian của nhiều vùng văn hóa. Đây là điều kiện thuận lợi để xây dựng những sản phẩm du lịch mang tính liên kết, tạo nên những hành trình trải nghiệm đa dạng, thúc đẩy mở rộng cơ hội hợp tác quốc tế trong lĩnh vực du lịch, dịch vụ và công nghiệp văn hóa.

Đoàn kiều bào tiêu biểu đến từ 20 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng tại Khu Di tích lịch sử Đền Hùng.

Đột phá tư duy, nâng tầm ngoại giao văn hóa

Phát biểu tại Hội nghị quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 06-NQ/TW của Bộ Chính trị về triển khai đường lối đối ngoại Đại hội XIV của Đảng diễn ra tại Nhà Quốc hội vào sáng 11/6 vừa qua, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Biến ngoại giao văn hóa, ngoại giao di sản thành nguồn lực nội sinh đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội đất nước và ở từng địa phương”.

Bám sát sự chỉ đạo của Trung ương, căn cứ vào thực tế của tỉnh, xác định điều quan trọng nhất không chỉ là tăng thêm nguồn lực mà là đổi mới tư duy. Ngoại giao văn hóa được nhìn nhận là một bộ phận hữu cơ trong chiến lược phát triển của tỉnh, gắn chặt với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch du lịch, xúc tiến đầu tư và chuyển đổi số. Mọi hoạt động đối ngoại đều phải mang theo “thương hiệu văn hóa Đất Tổ”. Mọi hoạt động văn hóa đều cần hướng tới mục tiêu mở rộng hợp tác và tạo ra giá trị phát triển. Chiến lược ngoại giao văn hóa của tỉnh đến năm 2030 đã xác định nhiệm vụ tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ, đẩy mạnh thông tin đối ngoại, quảng bá hình ảnh Phú Thọ bằng nhiều hình thức và nhiều ngôn ngữ; kết hợp chặt chẽ ngoại giao văn hóa với xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch. Thực tế, tỉnh đang có nhiều điều kiện thuận lợi để hiện thực hóa mục tiêu này. 6 tháng đầu năm 2026, quy mô kinh tế số của tỉnh đạt 22,71% GRDP, đứng thứ 3 cả nước. 100% khu công nghiệp và đô thị trung tâm được phủ sóng 5G. Tỷ lệ phủ sóng 5G đạt 61% dân số. Hạ tầng số ngày càng hoàn thiện là nền tảng quan trọng để xây dựng cơ sở dữ liệu số về di sản, phát triển bảo tàng số, bản đồ du lịch thông minh, các nền tảng quảng bá đa phương tiện và những sản phẩm trải nghiệm văn hóa trên môi trường số.

Đồng chí Nguyễn Đắc Thuỷ - Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Ngoại vụ cho biết: Giai đoạn tới, ngoại giao văn hóa cũng cần được gắn chặt hơn với ngoại giao kinh tế. Mỗi hội nghị xúc tiến đầu tư, mỗi chuyến công tác nước ngoài hay cuộc gặp gỡ đối tác quốc tế không chỉ là cơ hội giới thiệu môi trường đầu tư mà còn là dịp quảng bá giá trị văn hóa, con người và bản sắc của vùng Đất Tổ. Ngược lại, mỗi sự kiện văn hóa lớn của tỉnh cần trở thành diễn đàn xúc tiến đầu tư, kết nối doanh nghiệp, giới thiệu sản phẩm đặc trưng và mở rộng hợp tác quốc tế. Khi văn hóa và kinh tế đồng hành, giá trị của ngoại giao văn hóa sẽ không chỉ dừng ở hình ảnh mà còn được đo bằng những dự án đầu tư, lượng khách du lịch, thị trường xuất khẩu và những cơ hội hợp tác mới.

Trước yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới cũng đặt ra không ít thách thức đối với công tác ngoại giao văn hóa. Việc chuyển hóa các giá trị di sản thành sản phẩm văn hóa, du lịch có sức cạnh tranh quốc tế chưa đồng đều. Một số giá trị văn hóa đặc sắc chưa được khai thác tương xứng với tiềm năng. Đội ngũ cán bộ cần tiếp tục được đào tạo, bồi dưỡng. Công tác số hóa di sản cần đẩy mạnh hơn nữa để đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên số.

Thời gian tới, tỉnh tiếp tục mở rộng quan hệ hợp tác với các địa phương, tổ chức quốc tế, phát huy vai trò của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài trong quảng bá văn hóa và kết nối đầu tư; đồng thời chú trọng đào tạo đội ngũ cán bộ đối ngoại có trình độ chuyên môn, ngoại ngữ và kỹ năng truyền thông hiện đại bởi con người vẫn là yếu tố quyết định để chuyển hóa những lợi thế sẵn có thành sức mạnh cạnh tranh trong thời kỳ hội nhập.

Vấn đề đặt ra hiện nay không chỉ là Phú Thọ có bao nhiêu di sản, mà là làm thế nào để mỗi di sản trở thành một nguồn lực phát triển, mỗi hoạt động đối ngoại tạo ra giá trị kinh tế - xã hội, mỗi người dân trở thành một “đại sứ văn hóa” của vùng Đất Tổ. Đó cũng là con đường để văn hóa đồng hành cùng kinh tế, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, góp phần đưa Phú Thọ vươn lên mạnh mẽ, khẳng định vị thế là trung tâm văn hóa cội nguồn của dân tộc trong tiến trình hội nhập và phát triển đất nước.

Hương Lan - Anh Thơ - Hồng Nhung