Ngoại giao văn hóa - sức mạnh mềm tạo đột phá - Kỳ 2: “Sứ giả” văn hóa - Nhịp cầu kết nối Đất Tổ với thế giới

Ngoại giao văn hóa đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Từ nền tảng di sản Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, Hát Xoan cùng các hoạt động giao lưu, hợp tác quốc tế và kết nối kiều bào, Phú Thọ từng bước hình thành mạng lưới “sứ giả văn hóa", góp phần lan tỏa bản sắc Việt Nam và nâng cao vị thế địa phương trong hội nhập.

Các nghệ sĩ Hàn Quốc và Việt Nam trải nghiệm “Không gian văn hóa Hàn Quốc” tại Trường Đại học Hùng Vương.

Sức mạnh quyền lực mềm từ văn hóa

Trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng, Phú Thọ xác định di sản không chỉ là giá trị văn hóa mà còn là cầu nối trong quan hệ đối ngoại. Các đoàn khách quốc tế đến tỉnh đều được trải nghiệm tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng, các điểm Hát Xoan gốc như: Miếu Lãi Lèn, đình Thét, đình An Thái, đình Hùng Lô. Điểm quan trọng không nằm ở hoạt động tham quan, mà ở cách thức “trải nghiệm hóa ngoại giao”. Trong không gian đó, đối tác quốc tế tiếp cận văn hóa không qua diễn giải mà qua cảm nhận trực tiếp, từ đó hình thành sự đồng cảm văn hóa ở mức độ sâu sắc về nhận thức và cảm xúc. Đây chính là cơ chế tạo dựng mạng lưới “sứ giả văn hóa", khi di sản được chuyển hóa thành chất liệu ngoại giao mềm, qua đó tác động đến nhận thức và củng cố niềm tin trong quan hệ đối ngoại.

Đến nay, cách làm này góp phần mở rộng quan hệ hữu nghị giữa Phú Thọ với 22 địa phương nước ngoài. Di sản cũng được lồng ghép trong các hoạt động ngoại giao kinh tế thông qua các diễn đàn như “Gặp gỡ Việt Nam - Hàn Quốc”, “Gặp gỡ Nhật Bản”, “Diễn đàn hợp tác địa phương Việt - Nhật”, “Kết nối Thái Lan tại Phú Thọ” và các hội chợ thương mại quốc tế tại Anh, Nhật Bản, Peru. Ở không gian này, “sứ giả văn hóa” không còn là khái niệm trừu tượng, mà được cụ thể hóa bằng sản phẩm du lịch đặc trưng. Từ những bộ quà tặng OCOP, sản phẩm thủ công, trà xanh trung du, vật phẩm mang hình tượng trống đồng, Hát Xoan... được xây dựng như một hệ thống “ngôn ngữ thương mại văn hóa”, vừa mang giá trị kinh tế vừa giới thiệu hình ảnh, văn hóa và con người Đất Tổ đến bạn bè quốc tế.

Trong tiến trình mở rộng không gian ngoại giao văn hóa, nghệ thuật đã trở thành cầu nối quan trọng trong đối ngoại Nhân dân. Tiêu biểu là Triển lãm mỹ thuật giao lưu quốc tế Việt Nam - Hàn Quốc “Dòng chảy văn hóa” tổ chức tại Trường Đại học Hùng Vương nhân dịp Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng và Tuần Văn hóa - Du lịch Đất Tổ năm 2026. Đây là kỳ triển lãm có quy mô lớn nhất trong chuỗi hoạt động giao lưu giữa hai nước từ năm 2012, quy tụ 118 tác phẩm của 107 họa sĩ Việt Nam và Hàn Quốc. Không chỉ là không gian sáng tạo nghệ thuật, triển lãm còn đưa các nghệ sĩ Hàn Quốc trực tiếp trải nghiệm di sản Đền Hùng, góp phần tăng cường sự hiểu biết, tin cậy và tình hữu nghị giữa Nhân dân hai nước.

Bên cạnh đó, quan hệ hợp tác giữa Phú Thọ và tỉnh Chungcheongbuk (Hàn Quốc) được duy trì thông qua chương trình trao đổi cán bộ, công chức hằng năm. Cán bộ hai địa phương có cơ hội học tập ngôn ngữ, tìm hiểu văn hóa, phương thức quản lý và môi trường làm việc của nhau. Sau thời gian công tác, họ trở thành những cầu nối thúc đẩy hợp tác trên nhiều lĩnh vực như đầu tư, giáo dục, du lịch và giao lưu Nhân dân, đồng thời lan tỏa hình ảnh quê hương tới bạn bè quốc tế.

Hình thành hệ sinh thái “sứ giả văn hóa”

Nếu di sản là nền tảng thì con người là lực lượng trực tiếp lan tỏa các giá trị văn hóa của Đất Tổ. Trong đó, cộng đồng kiều bào và khối giáo dục đại học đang trở thành hai trụ cột quan trọng của ngoại giao văn hóa Phú Thọ. Đối với kiều bào, các hoạt động về nguồn không chỉ mang ý nghĩa tinh thần mà còn tạo ra cơ chế tái kết nối bản sắc. Khi trở về Đền Hùng trong dịp Giỗ Tổ, nhiều thế hệ kiều bào, đặc biệt là thế hệ thứ hai, thứ ba được đặt trong không gian văn hóa nguyên gốc. Đây là quá trình “kích hoạt ký ức văn hóa”, giúp hình thành lại nhận diện bản sắc, từ đó kiều bào thành lực lượng lan tỏa văn hóa Việt Nam trong môi trường quốc tế.

Song song với đó, các nền tảng số và cuộc thi trực tuyến về di sản Hùng Vương - Hát Xoan đã mở rộng không gian, vượt qua rào cản về địa lý. Đây là bước chuyển từ ngoại giao truyền thống sang ngoại giao số, nơi cộng đồng kiều bào trở thành mạng lưới “sứ giả tự vận hành”, dựa trên sự gắn kết tự nhiên với văn hóa nguồn cội.

Đồng hành với địa phương, Trường Đại học Hùng Vương đã đưa hợp tác quốc tế trở thành một trong những nhiệm vụ trọng tâm, gắn với nâng cao chất lượng đào tạo và thúc đẩy giao lưu văn hóa. TS. Đỗ Khắc Thanh - Hiệu trưởng nhà trường cho biết: Trong chiến lược phát triển chung của nhà trường, hợp tác quốc tế và trao đổi sinh viên không còn là hoạt động phụ trợ mà đã trở thành nội dung cốt lõi, gắn liền với nhiệm vụ nâng cao chất lượng đào tạo và thúc đẩy giao lưu văn hóa quốc tế, tạo ra một thế hệ “sứ giả” trẻ tuổi đầy tự tin trên giảng đường quốc tế. Giai đoạn 2021 - 2025, nhà trường ký kết 6 thỏa thuận hợp tác với các đối tác đến từ Đan Mạch, Đức, Hoa Kỳ, Israel, Trung Quốc và Đài Loan (Trung Quốc); tổ chức 12 chương trình đào tạo, trao đổi quốc tế với 372 lượt sinh viên tham gia học tập, thực tập ở nước ngoài. Ở chiều ngược lại, Trường Đại học Hùng Vương cũng trở thành điểm đến của 245 lưu học sinh đến từ Lào, Trung Quốc và Hàn Quốc. Chương trình đào tạo tiếng Việt kết hợp trải nghiệm văn hóa góp phần vun đắp tình hữu nghị, đặc biệt là mối quan hệ đoàn kết Việt Nam - Lào.

Một điểm nhấn khác là Chương trình giao lưu văn hóa và ngôn ngữ giữa sinh viên Trường Đại học Hùng Vương với đoàn sinh viên tình nguyện thuộc Hiệp hội châu Á - Thái Bình Dương Hàn Quốc (PAS) diễn ra đầu năm 2026. Các hoạt động thiện nguyện, tham quan di sản, trải nghiệm làng nghề và giao lưu ẩm thực đã tạo môi trường để sinh viên hai nước hiểu biết, gắn kết và quảng bá hình ảnh văn hóa của mỗi quốc gia. Đánh giá về chương trình này, ông Won Dae Hee - Trưởng đoàn giao lưu của Hiệp hội PAS đã dành những lời khen ngợi trân trọng nhất cho sự đón tiếp chu đáo, chuyên nghiệp của nhà trường cũng như sự tự tin, thân thiện của sinh viên Việt Nam...

Từ di sản ngàn năm, cộng đồng kiều bào đến thế hệ sinh viên trẻ, Phú Thọ đang từng bước xây dựng hệ sinh thái ngoại giao văn hóa đa tầng, trong đó, mỗi người dân, cán bộ, nghệ sĩ, doanh nhân hay sinh viên đều có thể trở thành “sứ giả văn hóa”. Chính mạng lưới ấy đang góp phần đưa hình ảnh Đất Tổ vươn xa, tăng cường tình hữu nghị, mở rộng hợp tác quốc tế và tạo thêm động lực cho phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ hội nhập.

(Còn nữa)

Hương Lan - Anh Thơ - Hồng Nhung