Nông nghiệp Phú Thọ: Đổi mới tư duy, nâng tầm giá trị

Nông nghiệp Phú Thọ đang chuyển dịch sâu từ sản xuất truyền thống sang mô hình hiện đại. Việc kết nối đồng bộ giữa tiềm năng thổ nhưỡng, công nghệ số và tinh thần đổi mới sáng tạo đã biến nông sản thành động lực phát triển bền vững, nâng cao thu nhập và hiện thực hóa khát vọng làm giàu của người dân Đất Tổ.

Hợp tác xã rau, củ, quả sạch Mạnh Liên (xã Tam Nông) áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến giúp đảm bảo nguồn cung rau sạch, chất lượng cao cho thị trường.

Kỳ 1: Từ “trông trời, trông đất” đến tư duy kinh tế nông nghiệp

Bao đời nay, người nông dân gắn bó với ruộng đồng, dựa vào đất đai và mùa vụ để duy trì cuộc sống. Nhưng trên nhiều vùng quê Phú Thọ hôm nay, nếp nghĩ và cách làm trong sản xuất nông nghiệp đang từng bước thay đổi. Người dân không chỉ quan tâm đến năng suất mà chú trọng hơn chất lượng, thị trường, thương hiệu, đầu ra và hiệu quả lâu dài. Từ sản xuất những gì mình có, nhiều người đã chủ động tìm hiểu nhu cầu thị trường, lựa chọn sản phẩm phù hợp, tổ chức sản xuất theo chuỗi và từng bước nâng cao giá trị nông sản. Đó chính là bước chuyển từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp.

Từ sản phẩm quê đến chuỗi giá trị

Điểm đáng chú ý trong quá trình chuyển đổi không chỉ là sự đa dạng của nông sản mà còn ở cách người dân nhìn nhận lại giá trị của những thứ sản vật quen thuộc.

Bà Đinh Thị Huệ, thôn Tân Lập, xã Minh Đài chia sẻ: “Trước đây, những sản vật quen thuộc của quê hương như chè, mật ong hoa rừng, chấm chéo, thịt trâu khô, gà muối..., bà con chúng tôi chủ yếu làm theo kinh nghiệm gia truyền, tự cung tự cấp hoặc bán số lượng ít ở một số chợ trong vùng. Từ khi tham gia Chương trình OCOP, nếp nghĩ, cách làm của người dân đã thay đổi hoàn toàn. Từ khâu chọn nguyên liệu, chế biến đảm bảo an toàn thực phẩm đến làm bao bì, nhãn mác, tem truy xuất nguồn gốc đều được đưa vào quy trình rất bài bản. Nhờ đó, sản phẩm quê mình không chỉ giữ được hương vị truyền thống mà còn tự tin vươn ra các thị trường lớn”.

Toàn xã Minh Đài hiện có 7 sản phẩm OCOP đạt 3 sao. Đằng sau những ngôi sao trên bao bì là quá trình người sản xuất từng bước làm quen với những yêu cầu của thị trường, từ lựa chọn nguyên liệu, kiểm soát quy trình chế biến, bảo đảm an toàn thực phẩm đến thiết kế bao bì, nhãn mác và truy xuất nguồn gốc.

Đồng chí Hoàng Anh Nghĩa - Chủ tịch UBND xã Minh Đài cho biết: Địa phương hướng tới hình thành các chuỗi sản xuất hàng hóa ổn định với sự tham gia của người dân, hợp tác xã, tổ hợp tác và doanh nghiệp.

Liên kết từ vùng nguyên liệu, sản xuất, chế biến đến tiêu thụ sẽ từng bước khắc phục tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, giúp các chủ thể chủ động hơn về sản lượng, chất lượng và đáp ứng tốt hơn nhu cầu thị trường.

Khi sản phẩm có đầu ra ổn định, giá trị không chỉ nằm ở khâu chế biến, tiêu thụ mà còn lan tỏa trở lại vùng nguyên liệu. Nhu cầu về chè, mật ong, thịt và các loại nông sản phụ trợ tăng lên, đồng thời tạo thêm việc làm ở các khâu thu hái, sơ chế, chế biến, đóng gói. Đó cũng là bước chuyển từ cách làm “được bao nhiêu bán bấy nhiêu” sang tư duy tổ chức sản xuất theo nhu cầu thị trường.

Nâng tầm giá trị thương hiệu chè Hoài Trung với các sản phẩm đóng hộp quà tặng sang trọng

Câu chuyện của Công ty TNHH Chè Hoài Trung là một minh chứng rõ nét cho xu thế này. Hơn 20 năm trước, cơ sở xuất phát từ quy mô nhỏ, chủ yếu chế biến chè đen bằng phương pháp thủ công. Đến nay, doanh nghiệp đã vươn mình sở hữu nhà máy hiện đại rộng khoảng 6.000m2, liên kết vùng nguyên liệu tập trung hơn 100ha và đạt sản lượng chế biến hàng nghìn tấn mỗi năm.

Điều đáng ghi nhận là sự thay đổi diễn ra từ chính những nương chè. Đội ngũ cán bộ kỹ thuật của công ty trực tiếp hướng dẫn người dân kỹ thuật chăm sóc, bón phân vi sinh, thời điểm bấm búp đạt chuẩn; từng bước thay đổi phương thức canh tác để đáp ứng yêu cầu nguyên liệu đầu vào.

Người trồng chè có đầu ra và giá cả ổn định, trong khi doanh nghiệp chủ động được nguồn nhiên liệu chất lượng.

Tháng 5/2023, sản phẩm Chè đinh cao cấp Hoài Trung xuất sắc được công nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia. Để làm ra 1kg chè đinh khô thành phẩm đạt chuẩn, cần 7-8kg búp chè tươi nguyên liệu.

Từ vùng nguyên liệu đến xưởng máy, mọi công đoạn đều được kiểm soát nghiêm ngặt bằng quy trình khoa học, công nghệ hiện đại, tuân thủ chặt chẽ các quy định an toàn vệ sinh thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.

Giá trị cây chè vì thế không chỉ được tính bằng sản lượng thu hái mà còn nằm ở chất lượng nguyên liệu, công nghệ chế biến, thương hiệu và khả năng tiếp cận thị trường.

Đổi cách làm, đón thị trường

Bằng sự cần cù, sáng tạo, Honeco đã cho ra đời nhiều sản phẩm mật ong được thị trường trong và ngoài nước ưa chuộng.

Nếu những đồi chè xanh ở Chí Tiên cho thấy sức mạnh kỳ diệu của liên kết chuỗi, thì câu chuyện từ những đàn ong Tam Đảo lại mở ra một hướng đi đầy triển vọng: Gia tăng giá trị nông sản bằng khoa học, công nghệ và chế biến sâu.

Từ nghề nuôi ong truyền thống, Công ty Cổ phần Ong Tam Đảo (Honeco) đã đầu tư nghiên cứu, ứng dụng thành tựu khoa học - công nghệ tiên tiến vào phát triển dòng sản phẩm mới và mở rộng thị trường tiêu thụ. Đến nay, doanh nghiệp sở hữu 14 sản phẩm đạt chuẩn OCOP 4 sao và 4 sản phẩm đã hoàn thiện hồ sơ đề xuất công nhận 5 sao.

Từ đầu năm 2026 đến nay, Honeco đã cung ứng ra thị trường hơn 467 nghìn sản phẩm, tương đương gần 330 tấn mật ong thành phẩm các loại; trong đó xuất khẩu thành công gần 30 tấn sang các thị trường nổi tiếng khó tính như Singapore, Hàn Quốc và Nhật Bản.

Từ một sản phẩm tự nhiên quen thuộc, mật ong đã được đưa vào quy trình nghiên cứu, chế biến sâu, đóng gói hiện đại và xây dựng thương hiệu quốc gia để tự tin chiếm lĩnh thị trường trong nước và quốc tế.

Hành trình bứt phá đó đòi hỏi khắt khe hơn rất nhiều so với phương thức sản xuất truyền thống. Đó là khát vọng chuẩn hóa tiêu chuẩn, làm chủ công nghệ, nhạy bén thị trường và năng lực quản trị sản xuất hiện đại.

Chị Lê Thị Nga - Tổng Giám đốc Honeco chia sẻ: Doanh nghiệp chủ động kết nối, hợp tác chuyên sâu với các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực thực phẩm, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ tiên tiến vào sản xuất.

Năm 2017, doanh nghiệp chính thức ký hợp đồng thực hiện dự án cấp nhà nước “Nghiên cứu hoàn thiện công nghệ sản xuất các sản phẩm mới từ mật ong và hoa quả” với Bộ Khoa học và Công nghệ; đồng thời tiếp nhận chuyển giao công nghệ hiện đại từ Viện Công nghiệp Thực phẩm (Bộ Công Thương).

Chính từ bước ngoặt này, nhiều dòng sản phẩm chế biến sâu cao cấp đã ra đời, qua đó góp phần gia tăng giá trị cho giọt mật ong và các loại nông sản phụ trợ của địa phương.

Nhìn từ thực tiễn Minh Đài, Chí Tiên, Tam Đảo, có thể khẳng định: OCOP đang trở thành một “bài tập thực tế” đầy tính chủ động đối với người làm nông nghiệp. Muốn sản phẩm được chứng nhận, phải bắt buộc thay đổi. Muốn bán được hàng hóa với giá trị cao, phải thay đổi. Và muốn tự tin bước chân vào những thị trường cao cấp, phải thay đổi toàn diện.

Theo định hướng chiến lược của tỉnh Phú Thọ, Chương trình OCOP không dừng lại ở việc nâng hạng sao trên giấy tờ, mà hướng tới hình thành các vùng sản xuất hàng hóa lớn, phát triển chuỗi giá trị và xây dựng thị trường tiêu thụ bền vững, qua đó gia tăng thu nhập thực tế cho người dân.

Hội Nông dân tỉnh cũng đẩy mạnh các hoạt động đồng hành, hỗ trợ hội viên xây dựng thương hiệu, bảo hộ nhãn hiệu, quảng bá sản phẩm; khuyến khích liên kết thành lập các hợp tác xã, tổ hợp tác, doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Từ chỗ chỉ quan tâm đến mùa vụ, người nông dân tỉnh Phú Thọ đã bắt đầu quan tâm đến tín hiệu thị trường, chất lượng chuẩn hóa, sức mạnh thương hiệu và sự gắn kết cộng đồng. Đó là nền tảng để nông nghiệp Phú Thọ chuyển từ “làm ra sản phẩm” sang “tạo ra giá trị”, từng bước hình thành tư duy kinh tế nông nghiệp trong mỗi vùng quê.

>>> Kỳ 2: OCOP - “hộ chiếu” đưa nông sản Đất Tổ vươn xa

Hương Giang - Hạnh Thúy