Phú Thọ: Từ vùng trung du đến chuỗi cung ứng toàn cầu

Từ một tỉnh trung du với xuất phát điểm thấp, hạ tầng công nghiệp còn hạn chế và sức hút đầu tư khiêm tốn, Phú Thọ đã từng bước tạo dựng môi trường đầu tư thông thoáng, phát triển hệ thống khu công nghiệp hiện đại và kiên định theo đuổi chiến lược thu hút FDI chất lượng cao. Đến nay, sự hiện diện của nhiều tập đoàn đa quốc gia cùng việc hình thành các cụm liên kết sản xuất ô tô, xe máy, điện tử, bán dẫn... đã đưa vùng đất trung du từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Nguồn vốn FDI thu hút vào tỉnh thời gian gần đây tập trung vào các dự án điện tử, linh kiện, công nghệ cao.

Điểm đến của dòng vốn FDI chất lượng cao

Vài thập kỷ trước, Phú Thọ được biết đến là một tỉnh trung du với nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, công nghiệp quy mô nhỏ và giá trị gia tăng thấp. Hệ thống hạ tầng kỹ thuật chưa đồng bộ, các khu công nghiệp còn ít, nguồn nhân lực chất lượng cao khan hiếm khiến địa phương khó cạnh tranh với các trung tâm công nghiệp lớn ở phía Bắc như Hà Nội, Bắc Ninh hay Hải Phòng.

Bước ngoặt bắt đầu từ việc tỉnh kiên trì theo đuổi mục tiêu lấy công nghiệp làm động lực tăng trưởng. Hàng loạt khu công nghiệp được quy hoạch, mở rộng; giao thông kết nối với Hà Nội, sân bay Nội Bài và các cảng biển phía Bắc từng bước hoàn thiện. Song song với đầu tư hạ tầng là những nỗ lực cải cách thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ, đồng hành cùng doanh nghiệp ngay từ khâu khảo sát địa điểm, tháo gỡ khó khăn đến triển khai dự án.

Đặc biệt, sau khi hợp nhất ba tỉnh Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình, không gian phát triển của tỉnh được mở rộng, tạo lợi thế rõ rệt về quỹ đất, nguồn lao động, hạ tầng và liên kết sản xuất. Đây cũng là nền tảng để tỉnh định hình chiến lược thu hút các dự án công nghệ cao, công nghiệp chế biến, chế tạo và công nghiệp hỗ trợ thay vì ưu tiên các dự án sử dụng nhiều lao động.

Kết quả thể hiện khá rõ trong bức tranh kinh tế 6 tháng đầu năm 2026. Theo thống kê, GRDP tăng 10,18%, đưa Phú Thọ vào nhóm 7 địa phương tăng trưởng cao nhất cả nước và đứng đầu khu vực Trung du và miền núi phía Bắc. Động lực chính vẫn đến từ khu vực công nghiệp - xây dựng với mức tăng gần 15%, riêng ngành công nghiệp tăng gần 16%.

Cùng với tăng trưởng sản xuất, dòng vốn đầu tư nước ngoài cũng lập kỷ lục mới. Chỉ trong nửa năm, tỉnh thu hút gần 1,8 tỷ USD vốn FDI, gấp gần 5 lần cùng kỳ năm trước và hoàn thành mục tiêu cả năm. Đáng chú ý, phần lớn nguồn vốn này tập trung vào các dự án điện tử, linh kiện, công nghệ cao.

Hiện nay, Phú Thọ không chỉ có những dự án mới mà còn ghi nhận xu hướng các nhà đầu tư hiện hữu tiếp tục mở rộng quy mô. Việc BYD tăng vốn, Meiko triển khai thêm dự án, hay JNTC Vina, Jahwa Electronics liên tục mở rộng sản xuất cho thấy môi trường đầu tư của tỉnh đang tạo được niềm tin đối với các tập đoàn quốc tế.

Toàn tỉnh có 15 dự án FDI quy mô vốn trên 200 triệu USD. Dù chỉ chiếm khoảng 1,5% số dự án còn hiệu lực nhưng nhóm này nắm giữ hơn 60% tổng vốn FDI đăng ký và đóng vai trò dẫn dắt nhiều chuỗi sản xuất công nghiệp của địa phương. Sự hiện diện của các tập đoàn đa quốc gia không chỉ mang lại nguồn vốn mà còn kéo theo công nghệ, phương thức quản trị hiện đại, mạng lưới khách hàng toàn cầu và cơ hội tham gia chuỗi giá trị quốc tế cho doanh nghiệp trong nước.

Những mắt xích mới trong chuỗi cung ứng toàn cầu

Sau hợp nhất, trên địa bàn tỉnh đã hình thành hai cụm công nghiệp có tính liên kết cao, gồm cụm ô tô - xe máy - cơ khí tại khu vực Vĩnh Phúc; cụm điện tử - linh kiện - bán dẫn phát triển mạnh ở khu vực Phú Thọ và đang mở rộng sang khu vực Hòa Bình.

Trong lĩnh vực ô tô, xe máy, khu vực Vĩnh Phúc từ nhiều năm nay đã là địa điểm sản xuất của Honda, Toyota, Piaggio cùng hàng chục doanh nghiệp cung ứng cấp một như VPIC1, Nissin, Exedy... Từ các doanh nghiệp đầu chuỗi này đã hình thành mạng lưới hàng trăm nhà cung cấp linh kiện, cơ khí chính xác, khuôn mẫu, nhựa kỹ thuật và dịch vụ logistics. Đáng chú ý, riêng chuỗi sản xuất xe máy của Honda đạt tỷ lệ nội địa hóa khoảng 95%, trở thành một trong những mô hình phát triển công nghiệp hỗ trợ thành công nhất của cả nước.

Trong khi đó, lĩnh vực điện tử là điểm sáng mới của Phú Thọ những năm gần đây. Chỉ trong thời gian ngắn, hàng loạt dự án quy mô lớn như JNTC Vina, BYD, Jahwa Electronics hay Meiko đã đưa địa phương trở thành trung tâm sản xuất linh kiện điện tử của vùng trung du.

Các nhà máy tại Phú Thọ hiện sản xuất bảng mạch in nhiều lớp (PCB), camera điện thoại, module điện tử, linh kiện cho thiết bị thông minh... Phần lớn sản phẩm được xuất khẩu hoặc cung cấp cho các nhà máy lắp ráp của các tập đoàn công nghệ lớn trong khu vực. Điều đó cho thấy, nhiều sản phẩm mang dấu ấn “Made in Phú Thọ” đã trở thành một phần trong chuỗi cung ứng của ngành điện tử toàn cầu.

Theo đánh giá của Sở Tài chính, FDI công nghiệp trên địa bàn đang có ba đặc điểm nổi bật: Quy mô dự án ngày càng lớn, được dẫn dắt bởi các tập đoàn đa quốc gia; các chuỗi cung ứng đã hình thành tương đối rõ ở cả hai lĩnh vực ô tô - xe máy và điện tử; tỷ lệ tái đầu tư rất cao khi khoảng 86% vốn FDI giai đoạn 2024-2025 là vốn tăng thêm, phản ánh niềm tin của doanh nghiệp đối với môi trường đầu tư của tỉnh.

Công ty TNHH Đầu tư thương mại Tiến Ngân đầu tư mở rộng sản xuất, tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Sự phát triển của các chuỗi sản xuất cũng tạo lực đẩy cho hoạt động xuất khẩu. 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu của tỉnh đạt trên 22 tỷ USD, trong đó nhóm hàng công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm khoảng 90%. Không chỉ điện tử, cơ khí hay linh kiện ô tô, nhiều sản phẩm nông nghiệp như bưởi, cam, mía cấp đông cũng đã có mặt tại các thị trường khó tính như EU, Hàn Quốc và Vương quốc Anh.

Từ một địa phương chủ yếu sản xuất nông nghiệp, Phú Thọ đang từng bước chuyển mình thành trung tâm công nghiệp của vùng. Quan trọng hơn, tỉnh không dừng lại với việc thu hút các dự án đơn lẻ mà đang hình thành những chuỗi sản xuất có tính liên kết, nơi doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước cùng tham gia vào một hệ sinh thái chung. Đó cũng là nền tảng để Phú Thọ tiến xa hơn trên bản đồ công nghiệp Việt Nam, từng bước khẳng định vị thế của một mắt xích trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ngọc Tuấn