Sắp xếp trường lớp - bước đi cần thiết trong đổi mới quản trị giáo dục

Thực hiện chủ trương sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở giáo dục công lập, các địa phương trên địa bàn tỉnh Phú Thọ đang khẩn trương hoàn tất sáp nhập các trường học trước thềm năm học 2026-2027 theo hướng tinh gọn, phù hợp với quy mô dân số và điều kiện thực tế của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, hiệu quả đầu tư và năng lực quản trị.

Phú Thọ hiện có 1.865 cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên và giáo dục nghề nghiệp. Hệ thống giáo dục quy mô lớn đặt ra yêu cầu về sử dụng hiệu quả nguồn lực, tối ưu chi ngân sách và nâng cao hiệu quả quản lý. Bên cạnh đó, việc có nhiều cơ sở giáo dục quy mô nhỏ, đầu mối phân tán dẫn đến những khó khăn nhất định trong công tác điều hành và tổ chức hoạt động, nguồn lực đầu tư dễ bị dàn trải, cơ sở vật chất ở một số điểm trường chưa được khai thác hiệu quả.

Trước thực trạng trên, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 277/KH-UBND về sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp và trường chuyên biệt công lập trên địa bàn tỉnh. Mục tiêu là tinh gọn đầu mối quản lý, tái cấu trúc mạng lưới giáo dục theo hướng hiện đại, hiệu quả, lấy người học làm trung tâm, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Xã Xuân Lãng dự kiến sẽ giảm 81,25% số trường học hiện có.

Theo kế hoạch, các địa phương phải hoàn thành việc sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở giáo dục công lập trước ngày 30/8/2026, hoàn thành các điều kiện để mô hình mới đi vào vận hành từ ngày 1/9/2026, chuẩn bị cho năm học 2026-2027. Thực hiện chủ trương này, chính quyền các địa phương đang tích cực thực hiện phương án sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông công lập, bảo đảm mỗi xã, phường có tối thiểu một cơ sở giáo dục mầm non và một cơ sở giáo dục phổ thông có đủ cấp tiểu học và THCS.

Quá trình sắp xếp không chỉ đơn thuần giảm số lượng trường mà đặt trọng tâm vào tái cấu trúc mạng lưới giáo dục. Các yếu tố như quy mô học sinh, phân bố dân cư, điều kiện địa lý, cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên, hiệu quả sử dụng ngân sách và khả năng tiếp cận giáo dục của học sinh được xem xét một cách tổng thể.

Ông Vũ Duy Tín, Trưởng Phòng Văn hóa – Xã hội xã Xuân Lãng cho biết: “Xã đang hoàn thiện báo cáo về phương án sắp xếp các trường mầm non, tiểu học và THCS trên địa bàn để trình UBND tỉnh xem xét. Theo phương án, xã tổ chức lại toàn bộ 16 cơ sở giáo dục công lập hiện có để hình thành 3 trường theo cấp học gồm: 1 trường mầm non, 1 trường tiểu học, 1 trường THCS. Sau sắp xếp, mỗi trường mới được tổ chức theo mô hình trường chính - phân hiệu, trong đó Hiệu trưởng chịu trách nhiệm quản trị chung, các Phó Hiệu trưởng được bố trí phụ trách từng phân hiệu theo yêu cầu thực tế.

Mô hình hướng tới việc giảm tầng nấc quản lý, hạn chế sự trùng lặp về chức danh, bộ phận hành chính và tăng tính thống nhất trong điều hành. Việc phân bổ giáo viên, thiết bị, cơ sở vật chất và các nguồn lực chuyên môn giữa trường chính với các phân hiệu có thể được thực hiện linh hoạt, qua đó khắc phục tình trạng nơi thừa, nơi thiếu”.

Ban Giám hiệu Trường THCS Phú Xuân, xã Xuân Lãng thông tin về phương án sắp xếp, tổ chức lại cơ sở giáo dục đến giáo viên.

Trong quản trị giáo dục, mạng lưới trường lớp phù hợp là một trong những yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả sử dụng nguồn lực. Khi số lượng đầu mối được tổ chức hợp lý, nguồn lực đầu tư cho cơ sở vật chất, thiết bị dạy học và đội ngũ giáo viên được tập trung. Việc hình thành những trường có quy mô phù hợp có thể khắc phục tình trạng chênh lệch về quy mô giữa các cơ sở giáo dục, đồng thời hạn chế tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ.

Quy mô trường lớp được mở rộng, tạo điều kiện để các trường tổ chức tốt hơn các hoạt động giáo dục. Ảnh: Tiết học Tin học tại Trường THPT Chuyên Vĩnh Phúc.

Tại Trường Tiểu học Hồ Sơn, xã Tam Đảo, chủ trương sắp xếp mạng lưới trường lớp nhận được sự đồng thuận của tập thể cán bộ, giáo viên. Theo thầy giáo Trần Tuấn Đạt - Hiệu trưởng nhà trường, việc thực hiện chủ trương này có thể khắc phục một số hạn chế của hệ thống giáo dục hiện nay, trong đó có việc tinh gọn mạng lưới trường lớp, giải quyết tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ. Khi quy mô trường lớp được mở rộng hợp lý, nhà trường cũng có thêm điều kiện để tổ chức tốt hơn các hoạt động giáo dục.

Từ góc độ đội ngũ nhà giáo, sự thay đổi về tổ chức cũng đặt ra yêu cầu bố trí nhân sự phù hợp, bảo đảm quyền lợi và tạo tâm lý yên tâm công tác. Cô giáo Nguyễn Thị Hiền - Trường Mầm non Thượng Trưng, xã Thổ Tang chia sẻ: “Việc sáp nhập nếu được thực hiện hợp lý sẽ giúp quy mô trường lớp được mở rộng, qua đó có thêm điều kiện nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ. Tôi cũng mong muốn giáo viên được sắp xếp hợp lý để yên tâm công tác, cống hiến cho sự nghiệp giáo dục”.

Việc sắp xếp, tổ chức lại mạng lưới trường lớp là một bước đi quan trọng trong quá trình tái cấu trúc hệ thống giáo dục. Nếu được thực hiện đúng hướng, đây sẽ là bước đi quan trọng để hình thành mạng lưới cơ sở giáo dục tinh gọn, hiệu quả, thích ứng với những thay đổi về dân cư và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tạo nền tảng để tập trung nguồn lực cho mục tiêu xây dựng môi trường học tập tốt hơn, nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển bền vững.

Thu Hoài