Tư duy ấu trĩ

Trước chuyến thăm chính thức Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, tổ chức Human Rights Watch (HRW) công bố thư ngỏ, kêu gọi Chính phủ Nhật Bản gây sức ép với Việt Nam về vấn đề nhân quyền. Ngay sau đó, tổ chức khủng bố Việt Tân đăng tải video clip với tiêu đề “HRW kêu gọi Nhật Bản gây sức ép lên chính quyền T.ô L.âm về nhân quyền”, tiếp tục lặp lại những luận điệu xuyên tạc, sai lệch về tình hình Việt Nam.

Đáng chú ý, HRW còn đề nghị Nhật Bản sử dụng sức mạnh ngoại giao và kinh tế để buộc Việt Nam phóng thích những người mà tổ chức này gọi là “tù nhân chính trị”, chấm dứt cái gọi là “đàn áp trong nước và xuyên quốc gia”. Những cáo buộc phiến diện, thiếu căn cứ cùng cách tiếp cận áp đặt này không chỉ bộc lộ sự thiếu khách quan mà còn cho thấy tư duy ấu trĩ trong nhìn nhận các vấn đề quốc tế.

Đánh tráo khái niệm, phủ nhận thực tiễn

Danh nghĩa bảo vệ quyền con người không đồng nghĩa với việc mọi nhận định, đánh giá của HRW đều khách quan, chính xác. Trong nhiều báo cáo về Việt Nam, tổ chức này thường xuyên sử dụng những cách diễn đạt mang tính quy chụp như “gia tăng đàn áp nhân quyền”, “đàn áp xuyên quốc gia”, “bóp nghẹt các quyền tự do cơ bản”.

Những nhận định này chủ yếu dựa trên nguồn thông tin và cách tiếp cận do tổ chức tự lựa chọn, chưa phản ánh đầy đủ hệ thống pháp luật, bối cảnh thực tiễn cũng như những nỗ lực bảo đảm quyền con người của Việt Nam.

Không những vậy, HRW còn sử dụng những danh xưng như “nhà hoạt động nhân quyền”, “tù nhân lương tâm”, “tù nhân chính trị” để chỉ những người bị xử lý hình sự do có hành vi vi phạm pháp luật.

Cách gắn nhãn này dễ tạo sự đồng cảm trong dư luận, đồng thời làm sai lệch bản chất pháp lý của các vụ việc. Ở Việt Nam, “tù nhân lương tâm” hay “tù nhân chính trị” không phải là những khái niệm pháp lý.

Người có hành vi vi phạm pháp luật phải chịu trách nhiệm tương ứng với tính chất, mức độ vi phạm. Việc khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử được thực hiện theo trình tự, thủ tục luật định.

Vì vậy, việc một tổ chức bên ngoài tùy tiện gắn những danh xưng mang tính chính trị cho người đang chấp hành án không thể làm thay đổi bản chất pháp lý của hành vi đã được cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý.

Luận điệu xuyên tạc, tư duy ấu trĩ của HRW được tổ chức khủng bố Việt Tân đăng tải.

Trái với những nhận định một chiều của HRW, bảo đảm quyền con người luôn là chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước Việt Nam, được thể chế hóa trong Hiến pháp và hệ thống pháp luật, đồng thời cụ thể hóa bằng nhiều chính sách thiết thực.

Hiến pháp năm 2013 dành toàn bộ Chương II quy định về quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân. Điều 14 khẳng định các quyền con người, quyền công dân về chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội được công nhận, tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm theo Hiến pháp và pháp luật; Điều 16 quy định mọi người đều bình đẳng trước pháp luật.

Cùng với việc hoàn thiện pháp luật, Việt Nam triển khai nhiều chương trình giảm nghèo, phát triển giáo dục, y tế, bảo hiểm xã hội, chăm lo đời sống đồng bào dân tộc thiểu số và các nhóm yếu thế.

Quyền được học tập, chăm sóc sức khỏe, có việc làm và tiếp cận các dịch vụ thiết yếu ngày càng được quan tâm bảo đảm. Đời sống vật chất, tinh thần của người dân từng bước được cải thiện, cơ hội phát triển và thụ hưởng thành quả kinh tế ngày càng mở rộng.

Đây là những kết quả cụ thể phản ánh nỗ lực của Việt Nam trong bảo đảm quyền con người, cần được nhìn nhận trên cơ sở thực tiễn khách quan, toàn diện.

Sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế cũng là một minh chứng đáng chú ý. Việt Nam đã hai lần được Đại hội đồng Liên hợp quốc tín nhiệm bầu làm thành viên Hội đồng Nhân quyền, nhiệm kỳ 2023-2025 và 2026-2028.

Đặc biệt, tại cuộc bầu cử ngày 14/10/2025, Việt Nam nhận được 180 phiếu thuận, số phiếu cao nhất trong Nhóm châu Á - Thái Bình Dương.

Kết quả này thể hiện sự ghi nhận của các quốc gia thành viên Liên hợp quốc đối với những cam kết, nỗ lực và đóng góp của Việt Nam trong thúc đẩy, bảo vệ quyền con người.

Không quốc gia nào không còn những vấn đề cần tiếp tục giải quyết trong lĩnh vực nhân quyền. Việt Nam cũng vậy.

Tuy nhiên, thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế để hoàn thiện chính sách, pháp luật hoàn toàn khác với việc cố tình phóng đại, quy chụp, phủ nhận thành tựu.

Đối thoại trên tinh thần xây dựng, tôn trọng sự thật là cần thiết; nhưng lấy một số vụ việc riêng lẻ để đánh đồng, quy kết cả một quốc gia là “đàn áp nhân quyền” thì không thể coi là cách tiếp cận khách quan, có trách nhiệm.

Ảo tưởng công cụ gây sức ép

Điều đáng bàn trong động thái của HRW không chỉ là những cáo buộc thiếu khách quan mà còn ở yêu cầu Nhật Bản sử dụng ảnh hưởng ngoại giao, kinh tế để gây sức ép với Việt Nam, buộc Việt Nam phóng thích vô điều kiện những người bị kết án. Đây là cách tiếp cận thiếu tôn trọng độc lập, chủ quyền và quyền tự quyết của quốc gia.

Trong quan hệ quốc tế, tôn trọng chủ quyền, bình đẳng và không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau là những nguyên tắc nền tảng.

Các vấn đề khác biệt có thể được trao đổi thông qua đối thoại, hợp tác và những cơ chế phù hợp, trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau, chứ không phải bằng những yêu sách áp đặt từ bên ngoài.

Kinh tế - xã hội phát triển, vai trò và vị thế của Việt Nam ngày càng được khẳng định trên trường quốc tế.

Việt Nam và Nhật Bản đã nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện từ năm 2023. Chuyến thăm chính thức Nhật Bản từ ngày 8 đến 11/11/2026 của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp tục khẳng định chiều sâu và tầm vóc của mối quan hệ này.

Tại cuộc hội đàm với Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae, hai bên thống nhất thúc đẩy quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện lên tầm cao mới, tăng cường hợp tác trên nhiều lĩnh vực, từ chính trị, quốc phòng, an ninh đến kinh tế, thương mại, đầu tư, khoa học, công nghệ và giao lưu nhân dân.

Những kết quả thực chất của chuyến thăm cho thấy, hai quốc gia có đủ sự tin cậy và cơ chế đối thoại để trao đổi các vấn đề cùng quan tâm, kể cả những khác biệt, trên tinh thần bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau.

Không có lý do gì để một tổ chức phi chính phủ đứng ngoài quan hệ song phương lại tự cho mình quyền định hướng chính sách đối ngoại của Nhật Bản, càng không thể mặc nhiên coi quan hệ hợp tác giữa hai nước là công cụ thực hiện những yêu sách của mình.

Suy cho cùng, nhân quyền không thể bị biến thành chiếc gậy chính trị để gây sức ép, cũng không thể trở thành cái cớ để can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia khác.

Việt Nam luôn sẵn sàng đối thoại, hợp tác với các quốc gia, tổ chức quốc tế trên cơ sở bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau. Nhưng đối thoại không có nghĩa là chấp nhận cáo buộc thiếu căn cứ; hợp tác không đồng nghĩa với từ bỏ nguyên tắc độc lập, chủ quyền; tôn trọng nhân quyền cũng không có nghĩa là dung túng hành vi vi phạm pháp luật.

Đưa ra những nhận định phiến diện, đánh tráo khái niệm, rồi kêu gọi một quốc gia khác sử dụng sức mạnh kinh tế, ngoại giao để áp đặt yêu sách đối với một quốc gia có chủ quyền, đó không phải là cách bảo vệ nhân quyền văn minh.

Đó là biểu hiện của tư duy áp đặt, xa rời thực tiễn và thiếu hiểu biết về nguyên tắc quan hệ quốc tế. Những yêu sách như vậy, xét đến cùng, mới thực sự bộc lộ tư duy ấu trĩ.

Trung Tín