Ước vọng từ rừng chè cổ Đức Nhàn

Cách trung tâm tỉnh khoảng 160 km, nhưng để đến được xóm Lài, xã Đức Nhàn, chúng tôi mất gần 5 tiếng chạy xe qua những cung đường núi nối núi, đèo nối đèo, nhiều đoạn sạt lở phải đi vòng. Hành trình vất vả ấy dẫn chúng tôi đến giữa lưng chừng trời, trên đồi Có Ngái - nơi có rừng chè shan tuyết hàng trăm năm tuổi vẫn lặng lẽ sống cùng mây gió như một báu vật của đại ngàn, và cũng là một hy vọng mưu sinh của người dân xóm Lài.

Anh Lý Văn Bi - Trưởng xóm Lài trèo lên cây chè shan tuyết cổ thụ để thu hái. Ảnh: Dương Đình Tường.

Men theo con đường mòn ngược núi, băng qua dây leo, bụi rậm, chúng tôi đến một bãi đất rộng chừng 2 ha. Giữa khoảng trời lộng gió ấy, hàng trăm cây chè shan tuyết cổ thụ hiện ra, gốc to cả người ôm, thân phủ rêu, cao 8 - 10m. Lá chè phủ một lớp lông trắng như tuyết, khi vò ra có mùi thơm mộc mạc, trong lành. Theo ông Lý Văn Bi - Trưởng xóm Lài, rừng chè này có từ rất lâu, trước cả khi người Dao đến định cư. Toàn xóm hiện có khoảng 1.500 cây chè shan tuyết, trong đó hơn 1.200 cây trên 100 năm tuổi, nhiều cây trên 200 năm tuổi. Đây là nguồn tài nguyên quý, nhưng nhiều năm gần đây gần như bị bỏ quên.

Chè shan tuyết mỗi năm thu hái hai vụ, nhưng do đường đi khó khăn, sản lượng ít, thương lái chỉ mua với giá khoảng 30 - 35 nghìn đồng/kg búp tươi. Mỗi lần vào rừng, chục người hái được khoảng 200 - 300kg búp, rồi lại góp chè bán chung, chia tiền. Có thời điểm, một xưởng chế biến chè từng được mở tại xóm, mỗi ngày thu mua cả tạ búp tươi, nhưng chỉ hoạt động vài vụ rồi dừng lại. Từ đó, bà con lại phải chở chè bằng xe máy sang xã khác bán, chi phí đi lại tốn kém, thu nhập chẳng đáng là bao.

Những cây chè shan tuyết cổ thụ ở xóm Lài. Ảnh: Dương Đình Tường

Xóm Lài hiện có 22 hộ thì có tới 12 hộ nghèo, 2 hộ cận nghèo. Nhà nước đã có nhiều chính sách hỗ trợ như làm nhà, cấp con giống, hỗ trợ máy móc sản xuất, nhưng việc giảm nghèo vẫn rất chậm do địa hình cách trở, giao thông khó khăn, trình độ dân trí còn hạn chế. Con đường liên xóm đã được bê tông hóa, nhưng đường từ trung tâm xã ra ngoài vẫn xuống cấp, khiến việc giao thương, phát triển kinh tế gặp nhiều trở ngại.

Đứng giữa rừng chè cổ thụ, nhìn những thân cây hàng trăm năm tuổi vẫn bám rễ vào đá núi mà sống, tôi chợt nghĩ: Vùng đất này không thiếu tài nguyên, cũng không thiếu con người cần cù, điều họ thiếu là một con đường thuận lợi hơn để đi ra ngoài, một hướng làm ăn bền vững hơn để giữ được rừng chè quý. Ước vọng của người dân nơi đây không phải điều gì quá lớn, chỉ là đường bớt xa hơn, bớt gập ghềnh hơn, chè bán được giá hơn và cuộc sống bớt nhọc nhằn hơn giữa đại ngàn.

Và có lẽ, khi con đường được mở rộng, khi rừng chè cổ được đánh thức, được khai thác đúng giá trị, thì ước vọng vùng cao sẽ không còn nằm lại giữa lưng chừng núi.

Nguyễn Yến