Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về hạnh phúc nhằm xây dựng con người Đất Tổ trong kỷ nguyên phát triển mới

Hạnh phúc luôn là khát vọng phổ quát của nhân loại và là mục tiêu cốt lõi xuyên suốt sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, việc nghiên cứu và vận dụng tư tưởng của Người về hạnh phúc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm xây dựng con người Ðất Tổ phát triển toàn diện, góp phần kiến tạo một xã hội phồn vinh, hạnh phúc theo di huấn của Người.

Đồng bào dân tộc Mường diễn xướng dân gian tại Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng. Ảnh: Ngọc Bích

Chỉ dẫn của Hồ Chí Minh về hạnh phúc con người

Tư tưởng Hồ Chí Minh về hạnh phúc là kết quả của sự chắt lọc khát vọng dân tộc, triết lý nhân loại và quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin. Người không định nghĩa hạnh phúc theo lối hàn lâm mà linh hoạt, dễ hiểu, gắn chặt với thực tiễn cách mạng Việt Nam.

Hạnh phúc gắn liền với độc lập dân tộc và tự do cá nhân. Hồ Chí Minh thấu hiểu nỗi đau của thân phận mất nước, người dân bị bóc lột tàn bạo và hạ nhục. Người khẳng định: “Nếu nước độc lập mà dân không hưởng hạnh phúc tự do, thì độc lập cũng chẳng có nghĩa lý gì”. Độc lập là tiền đề, nhưng chất lượng cuộc sống của mỗi người dân mới là thước đo thực chất của độc lập đó.

Hạnh phúc thực sự chỉ có được dưới chế độ xã hội chủ nghĩa. Người nhận định không có chế độ nào tôn trọng con người và bảo vệ lợi ích cá nhân đúng đắn bằng chế độ xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa. Tại đây, hạnh phúc không thuộc về thiểu số mà được bảo đảm bình đẳng cho tất cả mọi người, “ai nấy đều có phần hạnh phúc”.

Hạnh phúc là sự thỏa mãn hài hòa nhu cầu vật chất và tinh thần. Hồ Chí Minh đặt mối quan tâm đến “cái ăn, cái mặc, cái ở, cái học hành” của Nhân dân lên hàng đầu. Tuy nhiên, Người cũng nhấn mạnh hạnh phúc là sự phát triển toàn diện về Đức - Trí - Thể - Mỹ. Người có đời sống tinh thần phong phú, đạo đức trong sáng và sức khỏe tốt mới thực sự là người hạnh phúc.

Với Hồ Chí Minh, hạnh phúc không phải là thụ hưởng cá nhân mà là niềm vui khi được cống hiến cho dân tộc: “Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành”. Người hiến dâng nhiều nhất chính là người hạnh phúc nhất.

Hạnh phúc không thể tồn tại trong sự cô lập. Người khẳng định: Từ đoàn kết hạnh phúc sẽ sinh sôi. Hạnh phúc cá nhân phải hòa quyện với hạnh phúc cộng đồng; khi “gia đình chung” (đất nước) hạnh phúc thì “gia đình riêng” mới có hạnh phúc bền vững.

Như vậy, trong mọi thời đại, ở mọi nền văn minh, hạnh phúc luôn là mục tiêu có tính phổ quát, gắn liền với sự phát triển toàn diện của cá nhân và cộng đồng. Đối với lãnh tụ Hồ Chí Minh, hạnh phúc không phải là một phạm trù trừu tượng, mà là một hệ giá trị đặc sắc, phản ánh tầm nhìn cách mạng toàn diện về con người và xã hội. Tại vùng Đất Tổ Phú Thọ - nơi cội nguồn dân tộc, việc khơi dậy khát vọng và xây dựng con người theo tiêu chuẩn hạnh phúc Hồ Chí Minh chính là nền tảng để địa phương cất cánh trong kỷ nguyên mới.

Bối cảnh mới và yêu cầu xây dựng hạnh phúc cho con người Phú Thọ

Việt Nam đang bước vào “kỷ nguyên phát triển mới” - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc theo định hướng của Đại hội XIV của Đảng. Trong bối cảnh này, quản trị quốc gia hiện đại không chỉ đo bằng GDP mà phải bằng sự hài lòng và hạnh phúc của người dân.

Đối với vùng Đất Tổ có truyền thống văn hóa lâu đời, con người nơi đây mang trong mình niềm tự hào là dòng giống Tiên Rồng và tỉnh Phú Thọ rộng mở, có không gian tiềm năng, dư địa phát triển. Bước vào giai đoạn 2025 - 2030, Phú Thọ xác định mục tiêu phát triển nhanh, bền vững; lấy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số làm động lực quan trọng. Đồng thời, tỉnh đặt ra các chỉ tiêu xã hội hướng đến chất lượng sống và hạnh phúc: Tuổi thọ khoảng 76 năm, thời gian sống khỏe mạnh tối thiểu 69 năm; BHYT phấn đấu 100%; cơ bản không còn hộ nghèo (theo chuẩn đa chiều 2021 - 2025); tỷ lệ trường chuẩn quốc gia trên 95%.

Tuy nhiên, trong thời đại số và hội nhập sâu rộng, Phú Thọ đang đối mặt với những thách thức: Nhận thức về hạnh phúc của cán bộ và người dân đôi khi còn phiến diện, nặng về tiêu dùng vật chất hoặc chỉ coi đó là cảm xúc chủ quan; áp lực từ nền kinh tế thị trường làm xói mòn giá trị đạo đức, tình trạng “chậm trễ văn hóa” khi vật chất phát triển nhanh hơn ý thức và những vấn đề an sinh xã hội ở các địa bàn vùng sâu, vùng xa; quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa đang gây áp lực lên môi trường sinh thái, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và sự an tâm của người dân; dưới tác động của lối sống hiện đại, các sợi dây liên kết, gắn kết gia đình, họ hàng, láng giềng có xu hướng lỏng lẻo, đặc biệt là ở giới trẻ... Yêu cầu đặt ra là phải vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh để xây dựng mẫu hình con người Đất Tổ vừa giữ vững bản sắc văn hóa truyền thống, vừa có tri thức, kỹ năng số, có tinh thần trách nhiệm với cộng đồng.

Giải pháp xây dựng hạnh phúc

Công viên Văn Lang sôi động trong ngày hội bơi chải.

Để kiến tạo Phú Thọ thành “điểm đến hạnh phúc”, cần thực hiện đồng bộ hệ thống giải pháp theo chỉ dẫn của Chủ tịch Hồ Chí Minh như:

Nâng cao nhận thức và giáo dục giá trị hạnh phúc. Phú Thọ cần đưa nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về hạnh phúc vào các chương trình giáo dục và sinh hoạt chính trị. Cán bộ, đảng viên phải thực hiện trách nhiệm nêu gương “trung với nước, hiếu với dân”, coi sự hài lòng của người dân là thước đo hiệu quả công việc. Phải giáo dục để mỗi người dân hiểu rằng hạnh phúc không chỉ là thụ hưởng mà còn là lao động và đấu tranh tự giải phóng bản thân khỏi lạc hậu.

Thiết lập và chuẩn hóa “Chỉ số hạnh phúc tỉnh Phú Thọ” cho phù hợp với bối cảnh của tỉnh Phú Thọ. Cần xây dựng bộ tiêu chí đo lường hạnh phúc dựa trên nền tảng tư tưởng Hồ Chí Minh, bao quát cả 3 lĩnh vực: Kinh tế - môi trường; gia đình - xã hội; đời sống cá nhân. Việc đánh giá định kỳ chỉ số này sẽ giúp tỉnh điều chỉnh chính sách phát triển hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và an sinh xã hội.

Đẩy mạnh kinh tế gắn với công bằng và an sinh xã hội. Phú Thọ cần tập trung phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo để tăng năng suất, đảm bảo “ai cũng có cơm ăn áo mặc”. Đặc biệt, cần chú trọng chính sách hỗ trợ sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số và các nhóm yếu thế tại vùng núi, không để ai bị bỏ lại phía sau.

Phát huy giá trị văn hóa Đất Tổ làm nền tảng hạnh phúc. Khơi dậy tinh thần đại đoàn kết và tình nghĩa “tương thân tương ái”. Xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, gìn giữ bản sắc dân tộc nhưng phải cởi mở với văn minh nhân loại. Cần khuyến khích các hình thức văn hóa cộng đồng, tạo không gian để người dân được sẻ chia, vui chơi và sáng tạo.

Xây dựng hệ sinh thái xanh và an toàn. Thực hiện “Tết trồng cây” thường xuyên để bảo vệ môi trường sinh thái, làm cho phong cảnh tươi đẹp, khí hậu điều hòa. Nâng cao năng lực quản trị, bảo đảm trật tự, an ninh xã hội, an ninh con người để người dân “an cư lạc nghiệp”. Tận dụng và tập trung nguồn lực tài chính, vật chất, điều kiện kinh tế để ứng dụng lắp đặt phần mềm quản trị dữ liệu phục vụ quốc phòng, an ninh, an sinh xã hội nhằm góp phần nâng cao chỉ số hạnh phúc của Nhân dân. Đồng thời, cần có chính sách đặc thù nhằm thu hút nhân tài và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, lấy đạo đức cách mạng và tinh thần phụng sự làm giá trị cốt lõi của con người Phú Thọ mới.

Thực hành dân chủ thực chất theo phương châm “dân thụ hưởng”, “dân hạnh phúc”, chính quyền Phú Thọ cần tinh gọn, liêm chính, minh bạch hóa quyền lực; tiếp tục biến quyền “mưu cầu hạnh phúc” của dân thành trách nhiệm thực thi của cán bộ; giải quyết kịp thời các bức xúc của Nhân dân...

Tư tưởng Hồ Chí Minh về hạnh phúc là di sản tinh thần vô giá, là ngọn đuốc soi đường cho dân tộc Việt Nam. Xây dựng hạnh phúc cho con người Đất Tổ trong kỷ nguyên phát triển mới không chỉ là mục tiêu phát triển, mà còn là sự trở về với cội nguồn đạo đức và chủ nghĩa nhân văn cao cả của Người. Khi mỗi người dân Phú Thọ đều cảm nhận được niềm vui trong lao động, sự ấm áp trong gia đình và sự công bằng trong xã hội, đó chính là lúc chúng ta hiện thực hóa trọn vẹn khát vọng của Bác Hồ về một Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc.

TS Lê Trung Kiên

Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh