Xây dựng môi trường giáo dục an toàn

Phòng ngừa vi phạm pháp luật trong học sinh, sinh viên không chỉ là nhiệm vụ của ngành Giáo dục hay lực lượng công an mà đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, gia đình và toàn xã hội. Thực tiễn tại tỉnh Phú Thọ cho thấy, khi các hành vi vi phạm pháp luật trong lứa tuổi học sinh, sinh viên có diễn biến phức tạp thì yêu cầu tăng cường các giải pháp phòng ngừa từ sớm, từ xa càng trở nên cấp thiết.

Lực lượng chức năng tuyên truyền Luật An toàn giao thông đường bộ, phòng chống bạo lực học đường tại Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Bình Xuyên.

Toàn tỉnh hiện có gần 2.000 cơ sở giáo dục với hơn một triệu trẻ em, học sinh, sinh viên và trên 60 nghìn cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên. Đây là lực lượng giữ vai trò quyết định trong việc đào tạo nguồn nhân lực cho địa phương và đất nước. Trong 6 tháng đầu năm 2026, tình hình tội phạm, vi phạm pháp luật liên quan đến thanh, thiếu niên có diễn biến phức tạp, ảnh hưởng tiêu cực đến tình hình an ninh trật tự trên địa bàn tỉnh. Lực lượng chức năng đã điều tra, làm rõ, xử lý hơn 100 đối tượng là thanh, thiếu niên vi phạm pháp luật. Nguyên nhân chủ yếu là do tâm sinh lý lứa tuổi thanh, thiếu niên phát triển chưa hoàn thiện, dễ bị dụ dỗ, kích động tham gia vào những việc làm sai trái, dễ nảy sinh tội phạm và vi phạm pháp luật. Nhiều gia đình chưa quan tâm đúng mực trong việc quản lý, giáo dục hoặc áp đặt cách giáo dục không phù hợp, thậm chí còn dung túng, che giấu hành vi phạm tội và vi phạm pháp luật của con em mình. Công tác quản lý, giáo dục học sinh, sinh viên hiệu quả chưa cao. Sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong quản lý, giáo dục học sinh, sinh viên chưa thực sự chặt chẽ, thường xuyên, một số nơi còn mang tính hình thức. Các nền tảng mạng xã hội facebook, tiktok, zalo... bên cạnh những mặt tích cực cũng có tác động tiêu cực đến thanh, thiếu niên đang trong giai đoạn hình thành nhân cách, phát triển nhận thức.

Để công tác phòng ngừa, ngăn chặn và xử lý học sinh vi phạm pháp luật đạt hiệu quả bền vững, các cấp, các ngành, cơ quan và gia đình quán triệt và thực hiện nghiêm túc nguyên tắc phối hợp “6 rõ”: Rõ người, rõ việc, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ kết quả. Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức pháp luật; phối hợp tổ chức các hoạt động sinh hoạt ngoại khóa, vui chơi giải trí lành mạnh, bổ ích dành cho học sinh, sinh viên, thanh, thiếu niên trên địa bàn tham gia, nhằm nâng cao kỹ năng sống, kỹ năng phòng ngừa, ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật. Tăng cường công tác hướng nghiệp, tư vấn tâm lý học đường, hỗ trợ học sinh, sinh viên có hoàn cảnh đặc biệt, có nguy cơ vi phạm pháp luật, giúp các em phát triển toàn diện và hòa nhập tích cực.

Thời gian qua, Công an tỉnh, Sở Giáo dục và Đào tạo đã tăng cường phối hợp triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật được đổi mới theo hướng trực quan, gần gũi với học sinh. Các mô hình “Trường học an toàn”, “Cổng trường an toàn giao thông”, “Tổ tự quản về an ninh trật tự” được nhân rộng. Đồng thời, hai ngành tăng cường trao đổi thông tin, kịp thời rà soát, giáo dục các trường hợp học sinh có nguy cơ vi phạm; phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương và gia đình trong quản lý, cảm hóa, giúp các em sửa chữa sai phạm. Việc phòng ngừa bắt đầu từ xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, giúp học sinh hình thành ý thức thượng tôn pháp luật, kỹ năng ứng xử văn hóa và khả năng tự bảo vệ trước những tác động tiêu cực của xã hội. Giáo dục pháp luật không chỉ dừng ở các tiết học trên lớp mà trở thành hoạt động thường xuyên thông qua trải nghiệm, đối thoại, các diễn đàn, hoạt động ngoại khóa và sự nêu gương của người lớn.

Phiên tòa giả định tuyên truyền pháp luật cho học sinh tại Trường THPT Hiền Đa.

Đồng chí Nguyễn Quang Minh - Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo cho biết: “Mỗi nhà trường cần coi giáo dục đạo đức, kỹ năng sống và ý thức chấp hành pháp luật là nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa quan trọng như việc nâng cao chất lượng dạy và học. Chúng tôi yêu cầu các cơ sở giáo dục tăng cường phối hợp với gia đình, công an địa phương để kịp thời nắm bắt diễn biến tư tưởng học sinh; tuyệt đối không để xảy ra tình trạng phát hiện muộn hoặc bỏ sót những nguy cơ dẫn đến vi phạm pháp luật”.

Trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập ngày càng sâu rộng, bảo đảm an ninh, an toàn trường học chính là nền tảng để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Khi gia đình, nhà trường, lực lượng công an và toàn xã hội cùng chung trách nhiệm, công tác phòng ngừa vi phạm pháp luật trong học sinh, sinh viên sẽ đạt hiệu quả bền vững, góp phần xây dựng thế hệ trẻ phát triển toàn diện cả về tri thức, đạo đức và ý thức công dân.

Hạnh Thúy