Chuẩn hóa sản xuất - Chìa khóa nâng tầm chuối Phú Thọ

Trước yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường trong nước và xuất khẩu, nông sản không chỉ cần đạt năng suất cao mà còn phải đáp ứng các tiêu chuẩn về chất lượng, an toàn thực phẩm và khả năng truy xuất nguồn gốc. Đối với sản phẩm chuối - một trong những cây trồng chủ lực của tỉnh, việc xây dựng vùng sản xuất theo tiêu chuẩn, cấp mã số vùng trồng, phát triển nhãn hiệu và liên kết tiêu thụ đang trở thành “giấy thông hành” quan trọng để nâng cao giá trị, mở rộng thị trường và hướng tới nền nông nghiệp hiện đại, bền vững.

Nhiều vùng trồng chuối của tỉnh đã áp dụng quy trình sản xuất an toàn, đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc.

Trong nhiều năm qua, cây chuối đã gắn bó với đồng đất các xã: Liên Châu, Bản Nguyên, Cẩm Khê, Hoàng Cương, Đan Thượng, Vĩnh Chân..., trở thành nguồn thu nhập chính của nhiều hộ nông dân. Với điều kiện thổ nhưỡng phù hợp, đất phù sa màu mỡ, khí hậu thuận lợi, chuối phát triển tốt, cho năng suất và chất lượng cao. Từ mô hình sản xuất nhỏ lẻ phục vụ nhu cầu địa phương, đến nay cây chuối đã từng bước trở thành sản phẩm hàng hóa, góp phần chuyển dịch cơ cấu cây trồng, nâng cao thu nhập cho người dân.

Nắm bắt nhu cầu ngày càng lớn của thị trường đối với sản phẩm nông nghiệp an toàn, Hợp tác xã (HTX) Dịch vụ nông nghiệp Quỳnh Lâm, xã Bản Nguyên đã mạnh dạn đầu tư xây dựng chuỗi liên kết sản xuất chuối theo hướng hàng hóa quy mô lớn, lấy chất lượng làm yếu tố cạnh tranh. Đây không chỉ là mô hình sản xuất hiệu quả mà còn tạo sự gắn kết chặt chẽ giữa HTX với nông dân, góp phần hình thành vùng nguyên liệu tập trung, ổn định đầu ra cho sản phẩm.

Ông Hán Quang Vinh - Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp Quỳnh Lâm cho biết: Hiện HTX có gần 800 thành viên liên kết tiêu thụ chuối với tổng diện tích gần 30ha chuối tiêu và khoảng 20ha chuối tây. Trong đó, có 6ha chuối tiêu được sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP. Chuối được quy hoạch trồng thành hàng, khoảng cách đồng đều, thuận lợi cho chăm sóc, thu hoạch và kiểm soát chất lượng. Theo ông Vinh, chuối tiêu thường được trồng vào đầu năm âm lịch để thu hoạch đúng dịp Tết Nguyên đán - thời điểm nhu cầu thị trường tăng cao. Khoảng tháng Giêng, tháng Hai âm lịch, người dân bắt đầu đào hom, xuống giống. Sau khoảng một năm chăm sóc, cây sẽ cho thu hoạch. Vào thời điểm được giá, mỗi buồng chuối tiêu có thể bán từ 500 nghìn đồng đến 1 triệu đồng, mang lại nguồn thu đáng kể cho người sản xuất.

Không chỉ chú trọng mở rộng diện tích, HTX còn đặc biệt quan tâm đến việc chuẩn hóa quy trình kỹ thuật nhằm tạo ra những buồng chuối đạt tiêu chuẩn cả về chất lượng lẫn hình thức. Mỗi thành viên đều được hướng dẫn thực hiện đúng quy trình chăm sóc, sử dụng phân bón hợp lý, hạn chế thuốc bảo vệ thực vật hóa học, bảo đảm an toàn thực phẩm. Đến nay, sản phẩm chuối tiêu Bản Nguyên đã được Cục Sở hữu trí tuệ - Bộ Khoa học và Công nghệ cấp văn bằng bảo hộ nhãn hiệu tập thể, đồng thời được công nhận sản phẩm OCOP 3 sao.

Chuối tiêu Bản Nguyên có mẫu mã đẹp, chất lượng đồng đều, đáp ứng nhu cầu thị trường.

Theo thống kê, toàn tỉnh hiện có khoảng 6,7 nghìn ha chuối, trong đó diện tích cho sản phẩm đạt khoảng 6,4 nghìn ha, sản lượng hằng năm đạt trên 171,3 nghìn tấn. Đây là một trong những cây ăn quả có diện tích và sản lượng lớn của tỉnh, đóng góp quan trọng vào giá trị sản xuất ngành trồng trọt. Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, sản phẩm phải có nguồn gốc rõ ràng, đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn và được thị trường tin tưởng. Chính vì vậy, việc xây dựng mã số vùng trồng, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP và truy xuất nguồn gốc đang trở thành yêu cầu bắt buộc nếu muốn đưa sản phẩm vào các hệ thống phân phối hiện đại hoặc hướng đến xuất khẩu. Nhận thức rõ điều đó, các HTX trồng chuối trên địa bàn tỉnh luôn xác định xây dựng thương hiệu là hướng đi lâu dài. Từ việc tổ chức sản xuất theo quy trình VietGAP, ghi chép nhật ký sản xuất, kiểm soát vật tư đầu vào đến hoàn thiện hồ sơ cấp mã số vùng trồng đều được HTX thực hiện đồng bộ. Đây không chỉ là điều kiện để mở rộng thị trường mà còn góp phần nâng cao ý thức sản xuất của người dân theo hướng chuyên nghiệp.

Thực tế cho thấy, khi sản phẩm có thương hiệu, có truy xuất nguồn gốc và được sản xuất theo quy trình chuẩn, giá bán luôn cao hơn so với sản phẩm thông thường. Quan trọng hơn, người sản xuất không còn phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái mà từng bước tiếp cận các doanh nghiệp, siêu thị, chuỗi cửa hàng thực phẩm an toàn và nhiều kênh phân phối hiện đại khác. Bên cạnh đó, mô hình liên kết sản xuất của các HTX còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất của nông dân. Từ chỗ chú trọng số lượng, người dân chuyển sang quan tâm nhiều hơn đến chất lượng, an toàn thực phẩm và uy tín sản phẩm. Đây chính là nền tảng để xây dựng nền nông nghiệp hàng hóa hiện đại, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Trong xu thế chuyển đổi số của ngành Nông nghiệp, việc ứng dụng công nghệ vào quản lý vùng trồng, truy xuất nguồn gốc bằng mã QR, quản lý quy trình sản xuất điện tử sẽ mở ra nhiều cơ hội cho sản phẩm chuối Phú Thọ. Khi mỗi buồng chuối đều có “lý lịch” rõ ràng từ vùng trồng đến quy trình chăm sóc, người tiêu dùng sẽ yên tâm hơn khi lựa chọn, còn người sản xuất có thêm lợi thế để chinh phục những thị trường khó tính.

Có thể khẳng định, truy xuất nguồn gốc, mã số vùng trồng, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP cùng với xây dựng thương hiệu chính là “giấy thông hành” để chuối Phú Thọ vươn xa. Từ những vườn chuối xanh tốt trên vùng đất Bản Nguyên, những sản phẩm được sản xuất bài bản, minh bạch và an toàn đang từng bước khẳng định vị thế trên thị trường, góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân, thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp và xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, bền vững của tỉnh.

Hoàng Hương