Chuyển đổi số ở trường miền núi

Giữa những triền đồi xanh của xã Tây Cốc, nơi nhiều phụ huynh vẫn phải mưu sinh xa nhà, gửi con cái cho ông bà trông nom, chăm sóc. Để quản lý và đồng hành cùng các em, Trường THCS Quế Lâm triển khai chương trình chuyển đổi số trong giáo dục. Đó là thành lập nhóm Zalo kết nối phụ huynh với giáo viên, xây dựng những tiết học STEM giúp học sinh cảm nhận các môn khoa học gần gũi với cuộc sống.

Năm học 2025-2026, Trường THCS Quế Lâm có 305 học sinh, trong đó, nhiều em có hoàn cảnh đặc biệt: 25 học sinh thuộc hộ nghèo, cận nghèo, 41 học sinh dân tộc thiểu số và hàng chục em có bố mẹ đi làm ăn xa. Nhà trường tích cực chuyển đổi số để nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng dạy học.

Các em học sinh Trường THCS Quế Lâm chăm chú trong từng bài giảng.

Hiệu trưởng nhà trường Đào Ngọc Dương chia sẻ: Trước đây, việc quản lý hồ sơ chuyên môn, sổ điểm hay phương thức liên lạc với phụ huynh chủ yếu làm thủ công nên mất nhiều thời gian và khó đồng bộ. Từ khi triển khai hệ thống SMAS 3.0, toàn bộ học bạ, sổ điểm, hồ sơ chuyên môn được số hóa. Chuyển đổi số giúp giáo viên giảm áp lực hành chính để tập trung nhiều hơn cho chuyên môn. Điều quan trọng hơn là dữ liệu học sinh được cập nhật chính xác, minh bạch và kịp thời.

Điều đáng chú ý ở Trường THCS Quế Lâm là việc mạnh dạn tiếp cận công nghệ mới. Trong năm học 2025-2026, nhà trường đã ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) như một “trợ lý ảo” hỗ trợ giáo viên xây dựng học liệu, tìm kiếm ngữ liệu và thiết kế giáo án.

Với nhiều giáo viên lớn tuổi, đây từng là điều xa lạ nhưng thông qua các buổi sinh hoạt chuyên môn, tập huấn nội bộ, giáo viên dần thay đổi tư duy, học cách khai thác công nghệ để phục vụ giảng dạy.

Cô giáo Trần Bích Ngọc cho biết: AI giúp giáo viên tiết kiệm thời gian tìm kiếm tài liệu, xây dựng hệ thống bài tập phân hóa theo năng lực học sinh. Tuy nhiên, AI không thay thế người thầy. Công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi giáo viên biết chọn lọc, sáng tạo và truyền cảm hứng cho học sinh.

Từ việc ứng dụng công nghệ, những giờ học ở Quế Lâm cũng dần thay đổi. Nhà trường đã triển khai 6 chuyên đề dạy học tích hợp, đẩy mạnh giáo dục STEM trong các môn Toán, Khoa học tự nhiên và Công nghệ.

Học sinh không chỉ học lý thuyết một chiều mà được tham gia dự án, thực hành, giải quyết vấn đề thực tiễn. Những tiết học ấy đã khơi dậy sự chủ động, sáng tạo của học sinh.

Tại xã Tây Cốc, nhiều học sinh sống với ông bà, thiếu sự kèm cặp của cha mẹ. Vì thế, chuyển đổi số không thể chỉ dừng ở việc đưa công nghệ vào trường học, mà phải trở thành công cụ hỗ trợ học sinh yếu thế. Nhà trường xác định rõ điều đó khi triển khai mô hình dạy học 2 buổi/ngày.

Buổi chiều, nhà trường tổ chức dạy phụ đạo học sinh yếu, đồng thời tổ chức các câu lạc bộ, hoạt động trải nghiệm, hướng dẫn kỹ năng số cho học sinh. Từ những nền tảng học tập trực tuyến như IOE, Violympic, Vioedu... nhiều học sinh vùng quê đã có cơ hội bước ra sân chơi lớn.

Năm học vừa qua, Trường THCS Quế Lâm đạt nhiều thành tích nổi bật: 1 giải Đồng IOE cấp Quốc gia môn Tiếng Anh lớp 6, 1 giải Ba học sinh giỏi Toán cấp tỉnh cùng nhiều giải thưởng ở các sân chơi khoa học, sáng tạo thanh thiếu niên.

Nhà trường đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong các môn học.

Năm học 2026-2027, nhà trường sẽ tiếp tục số hóa 100% hồ sơ, tăng cường sử dụng văn bản điện tử, xây dựng kho học liệu số dùng chung và phấn đấu có ít nhất một “lớp học thông minh” với bảng tương tác hiện đại. Quan trọng hơn, chuyển đổi số được gắn với xây dựng “Trường học hạnh phúc” - nơi công nghệ trở thành cầu nối của yêu thương, an toàn và tôn trọng.

Ở đó, học sinh được lắng nghe qua kênh tư vấn tâm lý trực tuyến; giáo viên có thêm công cụ để đổi mới sáng tạo; phụ huynh được kết nối thường xuyên với nhà trường. Chuyển đổi số vì thế không chỉ là chuyện máy móc hay phần mềm mà đó là hành trình thay đổi tư duy giáo dục.

Trong dòng chảy chuyển đổi số quốc gia, Trường THCS Quế Lâm có thể chưa sở hữu hệ thống thiết bị hiện đại, chưa có những phòng học công nghệ cao quy mô lớn. Nhưng ở nơi ấy đang hiện hữu tinh thần dám thay đổi, tiếp cận công nghệ. Chuyển đổi số trong giáo dục sẽ không thành công nếu chỉ bắt đầu từ các đô thị lớn.

Thành công thực sự chỉ đến khi ánh sáng công nghệ có thể chạm tới từng lớp học nhỏ ở vùng quê, nơi mỗi học sinh đều có cơ hội học tập công bằng và phát triển năng lực của mình. Ở Trường THCS Quế Lâm, hành trình ấy đang được viết nên bằng sự tận tụy của những người thầy, bằng khát vọng học tập của học sinh.

Hương Giang