Để tài sản trí tuệ tạo thêm giá trị

Từ thịt chua Thanh Sơn, bưởi Đoan Hùng, chè Phú Thọ, cam Cao Phong đến các sản phẩm OCOP, ngày càng nhiều đặc sản địa phương được đăng ký bảo hộ, chuẩn hóa nhãn hiệu và truy xuất nguồn gốc. Tuy nhiên, văn bằng bảo hộ mới chỉ là bước khởi đầu. Để tài sản trí tuệ thực sự tạo ra giá trị, sản phẩm phải giữ được chất lượng, mở rộng thị trường và được bảo vệ trước nguy cơ giả mạo, xâm phạm quyền.

Sản phẩm thịt chua Hà Điệp của HTX Thịt chua Thanh Sơn (xã Thanh Sơn) được công nhận OCOP 4 sao với mẫu mã đẹp, chất lượng thơm, ngon thu hút khách hàng.

Tạo giá trị từ tài sản trí tuệ

Năm 2014, cam Cao Phong được cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý. Từ đó, tên gọi “Cao Phong” được pháp luật bảo vệ, sản phẩm có dấu hiệu nhận diện rõ ràng hơn và từng bước mở rộng thị trường. Để được sử dụng chỉ dẫn địa lý, người sản xuất phải đáp ứng các yêu cầu về vùng trồng, quy trình chăm sóc và chất lượng quả.

Cam đưa ra thị trường được phân loại, đóng gói và ghi rõ thông tin nhận diện, giúp người mua phân biệt sản phẩm chính thống với những loại cam chỉ mượn tên Cao Phong để tiêu thụ. Cùng với quá trình chuẩn hóa sản xuất và xây dựng thương hiệu, giá cam sau khi được bảo hộ cũng tăng hơn 50%.

Câu chuyện của cam Cao Phong cho thấy, bảo hộ sở hữu trí tuệ không chỉ tạo ra “tấm giấy chứng nhận” về mặt pháp lý mà còn có thể chuyển hoá thành giá trị kinh tế. Người sản xuất có thêm cơ sở giữ uy tín sản phẩm; người tiêu dùng dễ nhận biết nguồn gốc; đơn vị phân phối thuận lợi hơn trong kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc.

Từ thực tế đó, Phú Thọ đang rà soát các sản phẩm có tiềm năng, hướng dẫn tổ chức, cá nhân lựa chọn hình thức bảo hộ phù hợp và hoàn thiện hồ sơ đăng ký. Bưởi Đoan Hùng, chè Phú Thọ, thịt chua Thanh Sơn cùng nhiều sản phẩm OCOP từng bước được chuẩn hóa về tên gọi, cơ sở sản xuất, nhãn hiệu và thông tin truy xuất nguồn gốc.

Điều quan trọng là quá trình bảo hộ đang tác động trở lại hoạt động sản xuất. Khi một nhãn hiệu hoặc chỉ dẫn địa lý được xác lập, các cơ sở sử dụng phải tuân thủ những yêu cầu nhất định về nguyên liệu, chất lượng và thông tin sản phẩm. Đây là những điều kiện cần thiết để hàng hóa địa phương tiếp cận cửa hàng, siêu thị và các đơn vị phân phối.

Tuy nhiên, hiệu quả sau bảo hộ vẫn chưa đồng đều. Phần giá trị được tạo nên từ tên gọi và uy tín cũng có thể bị suy giảm nếu hàng giả, hàng mạo danh xuất hiện trên thị trường. Vì vậy, xác lập quyền sở hữu trí tuệ phải đi cùng với bảo vệ quyền. Đây là điều kiện để giá trị được tạo dựng từ thương hiệu không bị bào mòn bởi hàng hoá vi phạm.

Bảo vệ giá trị đã được xác lập

Từ đầu năm 2026 đến nay, các lực lượng chức năng trên địa bàn tỉnh phát hiện 126 vụ, xử lý hành chính 109 vụ và khởi tố hình sự 9 vụ. Tổng số tiền xử phạt hơn 931 triệu đồng; trị giá hàng hóa vi phạm trên 4,221 tỷ đồng. Phần lớn vụ việc liên quan đến nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý.

Đoàn viên, người lao động tìm hiểu và lựa chọn các sản phẩm nông sản OCOP tại gian hàng Công đoàn do Liên đoàn lao động tỉnh tổ chức.

Nhiều vụ có quy mô và giá trị hàng hóa lớn. Tháng 5/2026, lực lượng Cảnh sát kinh tế phát hiện tại phường Vĩnh Phúc một vụ kinh doanh quần áo, giày dép, túi và phụ kiện giả mạo nhãn hiệu, trị giá 412 triệu đồng. Cuối tháng 7, tại xã Lập Thạch, một vụ kinh doanh đồng hồ giả mạo nhãn hiệu, trị giá 298,1 triệu đồng, tiếp tục bị phát hiện. Cả hai vụ đều đã bị khởi tố.

Theo Giám đốc Sở Công Thương Trần Quang Tuấn, vi phạm sở hữu trí tuệ hiện nay diễn ra chủ yếu ở nhóm hàng như thời trang, phần mềm máy tính, thiết bị điện dân dụng và điện lạnh. Đáng chú ý, việc bán hàng qua mạng xã hội giúp các đối tượng dễ thay đổi tài khoản, địa điểm kinh doanh và che giấu nguồn hàng, gây khó khăn cho quá trình xác minh.

Quá trình xử lý còn vướng ở khâu giám định dấu hiệu xâm phạm và xác định giá trị hàng hóa. Số đơn vị có chức năng giám định còn ít; nhiều vụ có lượng hàng lớn, chủng loại phức tạp nên thời gian xử lý kéo dài. Trong khi đó, nhân lực và thiết bị phục vụ kiểm tra chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu.

Thực tế này đặt ra yêu cầu tăng phối hợp giữa lực lượng chức năng và chủ sở hữu quyền, nhất là trong nhận diện, giám định và cung cấp thông tin về hàng hóa vi phạm. Hoạt động kiểm tra cần bám sát các kênh bán hàng trực tuyến, nơi hành vi giả mạo nhãn hiệu ngày càng khó nhận biết.

Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ chính là giữ uy tín cho sản phẩm, bảo vệ người sản xuất chân chính và quyền lợi của người tiêu dùng.

Hương Giang