Đền Du Yến vào hội - Giữ mạch thiêng giữa nhịp sống hôm nay

Những ngày này, không khí lễ hội đã bắt đầu hiện rõ quanh khu vực Đền Du Yến (xã Chí Tiên). Trên các tuyến đường dẫn về di tích, cờ Đảng, cờ Tổ quốc, cờ hội được treo ngay ngắn; tại sân đền, lực lượng phục vụ khẩn trương rà soát lại từng phần việc. Tiếng trống tập xen trong nhịp sinh hoạt thường ngày của làng xóm báo hiệu một mùa lễ hội đang đến gần.

Lễ hội Đền Du Yến năm 2026 diễn ra vào rằm tháng Giêng, là điểm hẹn tâm linh quen thuộc cũng là thời điểm để nhìn rõ cách cộng đồng địa phương chuẩn bị, gìn giữ và thực hành một di sản văn hóa phi vật thể quốc gia trong đời sống hôm nay.

Quang cảnh Đền Du Yến.

Giữ mạch nguồn di sản

Theo kế hoạch, Lễ hội Đền Du Yến năm 2026 sẽ được tổ chức trong 2 ngày 2 - 3/3 (tức 14 - 15 tháng Giêng) tại Khu di tích lịch sử - văn hóa Quốc gia Đền Du Yến. Giữa vùng đất Bổng Châu Thượng xưa, nay là khu 2, xã Chí Tiên, ngôi đền còn được nhân dân quen gọi là Đền Mẫu lặng lẽ hiện diện qua bao thế kỷ như một điểm tựa tinh thần của không chỉ người dân trong xã.

Đền thờ nữ tướng Nguyễn Thị Hạnh còn gọi là Ngọc Loan công chúa, Quốc Mẫu đại vương, vị tướng thời Hai Bà Trưng, người được dân gian truyền tụng đã phò tá đánh giặc, giữ yên bờ cõi trong buổi đầu dựng nước và giữ nước. Trải qua gần 2.000 năm, Đền Du Yến vẫn được gìn giữ, đến năm 1993 chính thức được xếp hạng Di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp Quốc gia.

Nghi lễ rước kiệu Quốc Mẫu.

Trọng tâm của Lễ hội Đền Du Yến là phần lễ, hội tụ những nghi thức truyền thống đã được cộng đồng người dân Chí Tiên gìn giữ, thực hành qua nhiều thế hệ. Chuỗi nghi lễ mở đầu bằng lễ rước nước từ sông Hồng về đền, gửi gắm ước vọng mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, cuộc sống yên lành. Tiếp đó là lễ mộc dục, lễ cáo yết, rồi lễ rước kiệu Đức Thánh Mẫu Nguyễn Thị Hạnh từ đền lên chùa Thiên Lâm và rước trở về trong ngày chính hội, tạo nên chuỗi nghi lễ liền mạch, trang nghiêm.

Trong không gian linh thiêng ấy, lễ dâng hương và tế thần được cử hành cẩn trọng, với sự tham gia của các đội gồm: đội tế, đội kiệu, đội bát âm, đội cờ thần, đội múa tiên... Mỗi nghi thức, mỗi đội hình đều có vị trí riêng, phản ánh rõ vai trò chủ thể của cộng đồng trong việc thực hành và trao truyền di sản, để lễ hội không chỉ được tái hiện theo lệ xưa mà tiếp tục sống trong đời sống văn hóa hôm nay.

Theo ông Đỗ Anh Chiến - Chủ tịch UBND xã Chí Tiên, công tác chuẩn bị cho phần lễ được địa phương triển khai sớm, với yêu cầu giữ đúng nghi lễ truyền thống, đồng thời bảo đảm trật tự, an toàn trong suốt thời gian diễn ra lễ hội. “Lễ hội Đền Du Yến là đợt sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng lớn nhất trong năm của địa phương, vì vậy xã xác định phải tổ chức nghiêm cẩn, bài bản, để mỗi nghi lễ đều thực sự có ý nghĩa, không hình thức, không biến tướng” - ông Chiến nhấn mạnh.

Để di sản sống cùng cộng đồng

Song hành với các nghi lễ truyền thống, phần hội mở ra một không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng độc đáo, nơi nhịp sống làng xã hòa vào không khí ngày hội. Các hoạt động phần hội được tổ chức trong nhiều ngày, gắn với những sinh hoạt quen thuộc của người dân địa phương, vừa gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống, vừa đáp ứng nhu cầu vui xuân, giao lưu của các tầng lớp nhân dân và du khách thập phương.

Đoàn rước kiệu ra bến sông thực hiện nghi thức lấy nước thiêng.

Theo Chủ tịch UBND xã Chí Tiên, nhiều trò chơi dân gian và hoạt động thể thao như giã bánh giầy, kéo co, bóng chuyền, cờ tướng... được tổ chức, thu hút sự tham gia sôi nổi của các khu dân cư và các đoàn thể. Bên cạnh đó, các chương trình văn nghệ quần chúng với những làn điệu dân ca, hát xoan, múa truyền thống được dàn dựng công phu, làm dày thêm không gian lễ hội bằng âm thanh, sắc màu và ký ức văn hóa đã gắn bó lâu đời với vùng đất này.

Công tác bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông, vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm, phòng chống cháy nổ và y tế được triển khai đồng bộ. Việc quản lý các hoạt động dịch vụ trong khu vực lễ hội được tăng cường, hạn chế tối đa những hành vi phản cảm, tạo môi trường lễ hội lành mạnh, văn minh.

Không chỉ là sân chơi ngày hội, phần hội Lễ hội Đền Du Yến còn là dịp để cộng đồng thể hiện vai trò chủ thể trong gìn giữ di sản. Từ người cao tuổi tham gia hướng dẫn nghi lễ, các đội văn nghệ, thể thao ở khu dân cư, đến lực lượng đoàn viên thanh niên hỗ trợ công tác tổ chức, mỗi người đều góp một phần việc cụ thể để lễ hội diễn ra an toàn, nền nếp. Chính sự tham gia tự giác ấy đã giúp di sản không tách rời đời sống mà gắn chặt với sinh hoạt cộng đồng, tạo sức lan tỏa bền vững qua từng mùa lễ hội.

Từ những nghi lễ trang nghiêm đến không gian hội làng giàu sức sống, Lễ hội Đền Du Yến năm 2026 cho thấy cách một di sản văn hóa phi vật thể quốc gia được gìn giữ không phải bằng sự sao chép hình thức, mà bằng sự tham gia chủ động của người dân. Khi cộng đồng không chỉ dự hội mà trực tiếp chuẩn bị, thực hành và trao truyền các giá trị văn hóa, di sản trở thành một phần sống động trong đời sống hôm nay.

Hương Giang