Điểm tựa cho người nghiện sớm tái hoà nhập cộng đồng

Trong hành trình tìm lại chính mình của những người từng lầm lỡ vì ma túy, Cơ sở cai nghiện ma túy số 3, phân khu 2 Lạc Sơn đang dần khẳng định vai trò là một “điểm tựa” vững chắc. Không chỉ là nơi điều trị cắt cơn, giải độc, cơ sở còn trở thành môi trường giáo dục, cảm hóa, giúp học viên thay đổi nhận thức, phục hồi nhân cách và chuẩn bị hành trang tái hòa nhập cộng đồng.

Điều trị toàn diện, lấy con người làm trung tâm

Những năm gần đây, số lượng người nghiện ma túy có xu hướng gia tăng và diễn biến phức tạp, đặt ra nhiều áp lực cho công tác cai nghiện. Trong bối cảnh đó, Cơ sở đã chủ động đổi mới phương pháp, nâng cao chất lượng điều trị theo hướng toàn diện, bền vững. Trực thuộc Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma tuý, đơn vị thực hiện chức năng của cơ sở xã hội đa chức năng (cai nghiện ma tuý bắt buộc, cai nghiện ma tuý tự nguyện cho người nghiện các chất dạng thuốc phiện) theo quy trình quy định; quy mô tiếp nhận từ 400 - 450 học viên.

Các học viên tại Cơ sở cai nghiện ma túy số 3 được học nghề mây tre đan.

Cơ sở đang quản lý 152 học viên (cai nghiện bắt buộc 150 học viên, tự nguyện 2 học viên), trong đó có nhiều trường hợp nghiện lâu năm, sức khỏe suy giảm và có tiền sử tái nghiện nhiều lần. Nhờ áp dụng đồng bộ các biện pháp, tỷ lệ học viên hoàn thành chương trình cai nghiện đạt 100%. Khi tái hòa nhập cộng đồng, có khoảng 60 - 65% học viên có việc làm hoặc tự tạo sinh kế ổn định, giảm đáng kể nguy cơ tái nghiện.

Hướng nghiệp - “chìa khóa” để không tái nghiện

Một trong những yếu tố then chốt giúp học viên không quay lại con đường cũ chính là có việc làm ổn định. Nhận thức rõ điều đó, Cơ sở đã đẩy mạnh công tác dạy nghề và lao động trị liệu, coi đây là “liều thuốc” lâu dài giúp học viên tái hòa nhập.

Hiện nay, cơ sở duy trì nhiều mô hình đào tạo nghề phù hợp với điều kiện thực tế như: đan lát, may và mài bồn bê tông mỹ nghệ... Trung bình mỗi năm có gần 200 lượt học viên được tham gia học nghề, trong đó nhiều người sau khi trở về địa phương áp dụng hiệu quả, từng bước ổn định cuộc sống.

Cơ sở cai nghiện ma túy số 3 hiện có 3 tổ may gia công.

Học viên Nguyễn Quang Huy H đang trong giai đoạn chuẩn bị hoàn thành chương trình chia sẻ: Trước đây, tôi lái xe đường dài nên nghiện ma túy nặng, gia đình gần như buông xuôi. Tôi bị bắt vào cơ sở khi đang sử dụng ma túy. Ở đây, tôi được sử dụng thuốc cắt cơn, đến nay không còn thèm ma túy nữa. Tôi đang học nghề may, được cán bộ động viên nên dần lấy lại niềm tin. Tôi dự định khi về sẽ mở xưởng nhỏ tại nhà để làm lại từ đầu hoặc xin đi làm cho công ty may.

Không chỉ học nghề, học viên còn được tham gia lao động sản xuất ngay tại cơ sở, vừa rèn luyện sức khỏe, vừa hình thành thói quen làm việc, kỷ luật lao động - những yếu tố cần thiết khi trở lại xã hội.

Một trong những nguyên nhân khiến nhiều người tái nghiện là thiếu sự quan tâm, hỗ trợ từ gia đình và cộng đồng. Do đó, cơ sở đặc biệt chú trọng công tác phối hợp với địa phương và thân nhân học viên. Trước khi học viên hoàn thành chương trình, cơ sở đều tổ chức tư vấn, kết nối với gia đình, chính quyền để xây dựng kế hoạch tiếp nhận, quản lý và hỗ trợ sau cai. Nhiều địa phương chủ động tạo điều kiện cho người sau cai vay vốn, học nghề, giới thiệu việc làm, giúp họ nhanh chóng ổn định cuộc sống.

Không chỉ là nơi điều trị, Cơ sở còn là nơi lan tỏa những giá trị nhân văn. Nhiều cán bộ, nhân viên luôn tận tụy, kiên trì cảm hóa từng học viên, coi họ như người thân. Chị Bùi Thị Ngoan, cán bộ Phòng Quản lý học viên và giáo dục dạy nghề chia sẻ: “Có những trường hợp vào đây với tâm lý chống đối, bất hợp tác, nhưng bằng sự kiên trì, gần gũi, chúng tôi dần giúp họ thay đổi. Khi thấy học viên tiến bộ, biết suy nghĩ cho gia đình, đó là niềm vui.”

Hầu hết học viên sau “cắt cơn” được tham gia học nghề.

Hướng tới mục tiêu bền vững

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, song công tác cai nghiện vẫn còn không ít khó khăn, nhất là trước sự xuất hiện của các loại ma túy tổng hợp ngày càng tinh vi, gây nghiện nhanh và khó điều trị.

Thiếu tá Phạm Quốc Hùng - Phó Trưởng Cơ sở cai nghiện ma túy số 3, khân phu II chia sẻ: Đơn vị xác định muốn cai nghiện thành công phải giúp học viên thay đổi từ bên trong. Vì vậy, mỗi học viên đều được theo dõi, đánh giá tâm lý, xây dựng kế hoạch hỗ trợ riêng. Cán bộ không chỉ là người quản lý mà còn là người đồng hành, chia sẻ. Điểm khác biệt trong công tác cai nghiện hiện nay là chuyển từ “quản lý” sang “hỗ trợ phục hồi”. Học viên không chỉ được điều trị bằng thuốc theo phác đồ mà còn được tư vấn tâm lý, trị liệu hành vi, giáo dục pháp luật và kỹ năng sống. Chúng tôi mong muốn không chỉ giúp học viên cai nghiện thành công mà còn giúp họ sống có trách nhiệm, có mục tiêu. Khi đó, họ sẽ tự đứng vững và không quay lại con đường cũ.

Các học viên tại Cơ sở cai nghiện ma túy số 3, phân khu II được tham gia các hoạt động thể thao nâng cao sức khoẻ.

Trong thời gian tới, Cơ sở cai nghiện ma túy số 3, phân khu II tiếp tục nâng cao chất lượng điều trị, tăng cường ứng dụng các phương pháp cai nghiện mới, đồng thời mở rộng liên kết đào tạo nghề, tạo thêm cơ hội việc làm cho học viên sau cai. Từ những nỗ lực không ngừng, cơ sở đang từng bước khẳng định vai trò “cầu nối”, đưa những người lầm lỡ trở về cuộc sống bình thường.

Đinh Thắng