Giúp người lầm lỡ tái hòa nhập cộng đồng

Mỗi năm, trên địa bàn tỉnh Phú Thọ có hàng nghìn người chấp hành xong án phạt tù trở về địa phương. Họ mang trong mình khát vọng làm lại cuộc đời, mong được sống và cống hiến như bao người bình thường khác. Thế nhưng, con đường trở lại với cộng đồng chưa bao giờ là dễ dàng. Ngoài những khó khăn về tài chính, việc làm, nhiều người còn phải đối mặt với sự mặc cảm, tự ti và nỗi lo bị kỳ thị, xa lánh. Không ít người chọn cách sống khép kín, ngại giao tiếp, ít tham gia các hoạt động xã hội. Chính điều vô hình chung khiến hành trình tái hòa nhập càng trở nên gian nan.

Nhận thức sâu sắc tầm quan trọng của việc hỗ trợ người lầm lỗi trở lại cuộc sống bình thường, những năm qua, Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh Phú Thọ đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm giúp đỡ người chấp hành xong án phạt tù ổn định cuộc sống, hòa nhập cộng đồng. Ở các địa phương, cấp ủy, chính quyền và lực lượng công an cơ sở tăng cường quản lý, giáo dục, xây dựng nhiều mô hình hiệu quả, góp phần giảm tỷ lệ tái phạm, xây dựng môi trường xã hội an toàn, nhân văn và nghĩa tình.

Một trong những mô hình tiêu biểu là mô hình “Giúp đỡ người chấp hành xong án phạt tù tái hòa nhập cộng đồng” tại xã Tam Dương Bắc. Trước năm 2014, nơi đây có tình hình an ninh trật tự phức tạp, tỷ lệ người tái phạm sau khi chấp hành xong án phạt tù luôn duy trì ở mức cao, trên 19,6%. Nguyên nhân chủ yếu là do một số người vẫn mang tư tưởng muốn làm giàu nhanh, ngại lao động hoặc vì mặc cảm, thiếu cơ hội và sự giúp đỡ nên dễ dàng sa ngã trở lại con đường cũ.

Trước thực tế đó, Đảng ủy và UBND xã đã quyết định triển khai mô hình “Giúp đỡ người chấp hành xong án phạt tù tái hòa nhập cộng đồng”, coi đây là một trong những giải pháp trọng tâm nhằm ổn định an ninh trật tự, đồng thời tạo điều kiện để những người lầm lỗi có cơ hội làm lại cuộc đời.

Nhờ sự quan tâm của các cấp, các ngành, nhiều người từng lầm lỗi đã nhanh chóng tái hòa nhập cộng đồng, ổn định cuộc sống.

Ngay sau khi mô hình được xây dựng, cấp ủy và chính quyền địa phương ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, phân công cụ thể cho từng tổ chức, đoàn thể cùng vào cuộc. Lực lượng Công an xã giữ vai trò nòng cốt trong việc quản lý, theo dõi, hỗ trợ, thường xuyên nắm bắt tâm tư, hoàn cảnh của từng trường hợp để có hướng giúp đỡ phù hợp. Song song đó, các hội, đoàn thể cũng tích cực tham gia, tạo nên mạng lưới hỗ trợ toàn diện, vừa giúp đỡ về vật chất, vừa động viên tinh thần, khơi dậy ý chí vươn lên của những người từng lầm lỗi.

Qua hơn 10 năm thực hiện (từ tháng 9/2014 đến nay), mô hình đã mang lại nhiều kết quả tích cực; trên 50 hồ sơ đề nghị xóa án tích cho những trường hợp có tiến bộ, đủ điều kiện; hàng trăm người được tạo việc làm và thu nhập ổn định. Ngoài ra, xã còn hỗ trợ 14 hộ gia đình người chấp hành xong án phạt tù vay hơn 1,18 tỷ đồng để phát triển sản xuất, xóa đói giảm nghèo. Nhiều trường hợp trẻ em từng vi phạm pháp luật được giúp đỡ quay trở lại trường học. Đáng chú ý, tỷ lệ tái phạm trong giai đoạn 2014 - 2024 chỉ còn 5,6%, giảm hơn 14% so với giai đoạn 2000 – 2014.

Anh N.V.T - một người từng chấp hành án trở về địa phương chia sẻ: “Ngày đầu mới về, tôi rất lo sợ, chẳng dám bước chân ra ngoài. Nhưng nhờ cán bộ xã, công an viên và bà con động viên, giúp tôi vay vốn nuôi gà, giờ cuộc sống đã ổn định. Tôi chỉ mong được làm việc, sống tốt để không phụ lòng tin của mọi người.”

Các ngân hàng chính sách xã hội tiếp tục triển khai hiệu quả chương trình tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù.

Cùng với việc nhân rộng các mô hình giúp đỡ người chấp hành xong án phạt tù tại nhiều địa phương, tỉnh Phú Thọ còn triển khai hiệu quả Nghị quyết 22 của Thủ tướng Chính phủ về tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù. Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh đã chỉ đạo các chi nhánh, phòng chuyên môn phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan rà soát, lập danh sách người chấp hành xong án phạt tù trong 5 năm gần đây, xác định rõ hoàn cảnh thực tế và nhu cầu nguồn vốn phát triển sản xuất, kinh doanh của từng đối tượng để có phương án cho vay phù hợp, hiệu quả. Từ đó, tạo cơ hội và động lực cho nhiều người chấp hành xong án phạt tù trở về địa phương vươn lên phát triển kinh tế, hòa nhập cộng đồng.

Tháng 10/2024, anh N.V.Đ được Phòng Giao dịch Ngân hàng chính sách xã hội huyện Bình Xuyên (cũ) hỗ trợ, tạo điều kiện vay 100 triệu đồng theo chương trình tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù. Với số tiền này, anh vay mượn thêm người thân, bạn bè để mở rộng diện tích kho chứa phế liệu lên gần 400 m2. Mỗi tháng, sau khi trừ các chi phí, mô hình thu mua phế liệu mang về cho gia đình anh lợi nhuận khoảng 15 triệu đồng.

Anh Đ. chia sẻ: "Sau khi mãn hạn tù trở về địa phương, cuộc sống của tôi khó khăn cả về vật chất và tinh thần. Nhờ sự quan tâm, động viên của gia đình, người thân cùng số vốn vay của Phòng Giao dịch NHCSXH huyện đã giúp tôi vực lại cuộc đời, có thêm điều kiện đầu tư mở rộng sản xuất, kinh doanh, sớm ổn định cuộc sống".

Với những kết quả tích cực đạt được trong thời gian qua, UBND tỉnh Phú Thọ xác định sẽ tiếp tục triển khai hiệu quả chương trình tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù, chỉ đạo các đơn vị phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, các hội đoàn thể, trưởng thôn, tổ dân phố... đẩy mạnh tuyên truyền về chính sách cho vay ưu đãi, hướng dẫn người dân tiếp cận nguồn vốn thuận lợi, minh bạch. Đồng thời, địa phương đã và đang tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân chung tay giúp đỡ, cảm hóa, xóa bỏ định kiến với những người từng lầm lỗi, để họ có thêm niềm tin và cơ hội làm lại từ đầu.

Lê Minh