Hồn Việt qua ống kính nhiếp ảnh của nghệ sĩ Đất Tổ

Những ngày cuối năm, khi sắc Xuân đang dần hiện diện trong đời sống thường nhật, tôi có dịp tham dự buổi gặp mặt do Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật tỉnh tổ chức để chúc mừng 2 nghệ sĩ nhiếp ảnh tiêu biểu của Đất Tổ được phong tước hiệu xuất sắc: Nghệ sĩ Nhiếp ảnh (NSNA) Vũ Đức Minh (sinh năm 1953) và NSNA Vũ Mạnh Cường (sinh năm 1959), hội viên Chi hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam tỉnh Phú Thọ.

Trong không gian ấm áp, chan hòa tình đồng nghiệp, giữa những cái bắt tay thân tình của các nghệ sĩ đến chia vui, 2 con người, 2 hành trình khác nhau của nhiếp ảnh Đất Tổ, nhưng cùng gặp nhau ở điểm chung cốt lõi: Tình yêu bền bỉ với nghề và khát vọng lưu giữ, lan tỏa hồn Việt qua từng khuôn hình.

Tác phẩm “Nắng mưa mùa gặt” là một trong những tác phẩm nổi tiếng của NSNA Vũ Đức Minh.

Nghệ sĩ nhiếp ảnh (NSNA) Vũ Đức Minh - phường Vĩnh Yên, (nghệ danh Bình Minh), là người đã đi trọn một đời cùng nhiếp ảnh. Sinh ra trong gia đình có truyền thống làm nghề, việc cầm máy đến với ông như một lẽ tự nhiên. 14 tuổi bắt đầu làm ảnh, 19 tuổi vào chiến trường Quân khu 5, năm năm trong quân giải phóng, 2 năm công tác trong ngành công an, tất cả đều gắn liền với nhiệm vụ nhiếp ảnh. Ống kính của ông từng theo bước chân người lính qua những năm tháng khốc liệt, rồi trở về đời thường để bám rễ sâu vào cuộc sống lao động của Nhân dân. Năm 1980 ông mở Trung tâm Phim Ảnh Bình Minh.

Là người thợ toàn năng chụp ảnh và làm ảnh từ buồng tối thủ công đen trắng, đến ảnh mầu thủ công tiếp đến mở các hệ thống ảnh mầu điện tử đầu tư hai hệ thống minilab đầu tiên tại Vĩnh Yên rồi từng bước chuyển sang công nghệ ảnh số, NSNA Vũ Đức Minh không chỉ là nghệ sĩ sáng tác mà còn là người đặt nền móng cho ngành in, phóng ảnh chuyên nghiệp.

Đằng sau những thành tựu ấy là không ít thăng trầm, trong đó có biến cố lớn năm 1998 khi dây chuyền lab trị giá hàng tỷ đồng bị phá hoại. Nhưng vượt lên tất cả, ông vẫn lặng lẽ bền bỉ đi tiếp, như chính tinh thần của người nghệ sĩ đã chọn gắn đời mình với ánh sáng và khuôn hình.

Tác phẩm “Hạ về đầm sen” là một trong những tác phẩm gây nhiều dấu ấn trong các cuộc thi của NSNA Vũ Mạnh Cường.

Trong sáng tác nghệ thuật, ảnh của Vũ Đức Minh mang dấu ấn rõ nét của một người am hiểu kỹ thuật. Ông biết điều tiết ánh sáng, sắc độ, biết nhấn hình tượng nội dung chính nổi bật, biết dìm những chi tiết phụ làm cho bức hình trở nên lung linh nổi bật, nhiều tác phẩm của các nghệ sĩ Vĩnh Phúc in phóng ảnh ở lab Bình Minh đã được nhận nhiều giải thưởng. Đó là động lực, niềm vui để ông say mê sáng tác ảnh nghệ thuật.

Những tác phẩm như; Nắng mưa mùa gặt (Huy chương Bạc năm 2000, triển lãm tại dinh thự Tổng thống Cuba năm 2001), Quỹ đạo nhà nông (Giải khuyến khích toàn quốc 2024), Đường đến Tây Thiên (Huy chương Đồng 2025) hay Ra sông, Chia sôi... đều toát lên vẻ đẹp dung dị, bền bỉ của con người lao động. Thế mạnh nổi bật của ông là ảnh chân dung trong bối cảnh đời sống, nơi những gương mặt nông dân, những phận người bình dị hiện lên như biểu tượng của sức sống và hồn cốt Việt Nam.

Việc ông được phong tước hiệu ES.VAPA - Nghệ sĩ Nhiếp ảnh có cống hiến xuất sắc với thành tích 3 lần tài trợ cho các cuộc thi nhiếp ảnh ở vĩnh phúc và đảm nhiệm 15 năm làm công tác chi hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam tỉnh Vĩnh Phúc là sự ghi nhận xứng đáng cho cả chặng đường 50 năm hoạt động nhiếp ảnh.

NSNA Vũ Đức Minh (người đội mũ) và NSNA Vũ Mạnh Cường trao đổi về nghệ thuật tạo khuôn hình trong một bức ảnh.

NSNA Vũ Mạnh Cường - phường Nông Trang, là một trong những gương mặt tiêu biểu của nghệ sĩ Đất Tổ. Sau khi nghỉ hưu, từ niềm đam mê ấp ủ thời trai trẻ, ông mới chính thức cầm máy, nhưng chỉ trong thời gian ngắn đã khẳng định dấu ấn cá nhân. Xuất thân là kỹ sư làm việc trong lĩnh vực xây dựng, từng đi nhiều, hiểu sâu vùng trung du và miền núi, ông mang vào nhiếp ảnh tư duy mạch lạc, góc nhìn rộng mở và tinh thần lao động nghệ thuật nghiêm túc.

Ảnh của Vũ Mạnh Cường giàu màu sắc, đa dạng đề tài, nổi bật ở mảng phong cảnh, đời sống miền núi và sinh hoạt văn hóa các dân tộc. Những tác phẩm như: Thiếu nữ và dòng sông, Bà mẹ Dao, Em bé làng nghề, Hương sắc mùa Thu... không chỉ ghi lại vẻ đẹp thiên nhiên mà còn khắc họa sinh động đời sống con người trong không gian văn hóa bản địa, nơi con người hòa quyện với cảnh quan, tạo nên những khuôn hình giàu cảm xúc.

Chia sẻ tại buổi gặp mặt, NSNA Vũ Mạnh Cường cho biết: “Tôi đến với nhiếp ảnh không sớm, nhưng luôn tự nhắc mình phải đi chậm, đi chắc. Mỗi bức ảnh không chỉ để dự thi hay đoạt giải, mà trước hết là để kể câu chuyện về con người, về vùng đất mình đi qua”. Với khát vọng vươn ra thế giới, ông đã tham gia nhiều cuộc thi ảnh quốc tế và giành hàng trăm giải thưởng tại các sân chơi uy tín do FIAP, PSA, IAAP, APU tổ chức.

Những tước hiệu như EFIAP/d2 (Nghệ sĩ nhiếp ảnh Xuất sắc hạng Kim cương 2 của Liên đoàn Nghệ thuật nhiếp ảnh Quốc tế - FIAP) và E.VAPA (nghệ sĩ nhiếp ảnh Xuất sắc của Hội NSNA Việt Nam) không chỉ khẳng định tài năng cá nhân mà còn cho thấy khả năng đưa hình ảnh Đất Tổ, hình ảnh Việt Nam hòa nhập mạnh mẽ vào dòng chảy nhiếp ảnh quốc tế.

Buổi gặp mặt khép lại khi câu chuyện nghề vẫn còn tiếp nối. Nhìn hai nghệ sĩ, một người đi trọn đời với nhiếp ảnh, một người đến muộn nhưng bền bỉ và bứt phá, tôi cảm nhận rõ hơn diện mạo nhiếp ảnh Đất Tổ hôm nay: Giàu truyền thống, năng động và hội nhập. Qua ống kính của họ, hồn Việt không chỉ được lưu giữ mà còn được lan tỏa, góp phần đưa nhiếp ảnh Phú Thọ vươn ra tầm quốc gia và quốc tế.

Anh Thơ