Khi nông dân làm giàu bền vững

Từ thay đổi tư duy sản xuất đến hình thành các mô hình nông nghiệp hiện đại, gắn với thị trường và bảo vệ môi trường, làm giàu bền vững đang dần trở thành lựa chọn có ý thức của người nông dân Phú Thọ, tạo nền tảng cho phát triển nông nghiệp ổn định và lâu dài.

Ruộng đồng thay đổi theo tư duy

Có một thời, nông nghiệp gắn với nỗi lo “được mùa mất giá”, với những quyết định mang nặng tính phong trào. Thấy người khác nuôi con gì, trồng cây gì có lãi là làm theo, ít tính toán dài hạn, càng ít quan tâm đến thị trường và rủi ro. Hệ quả là không ít hộ nông dân rơi vào vòng luẩn quẩn: Đầu tư lớn nhưng thu nhập bấp bênh, thậm chí trắng tay chỉ sau một biến động giá cả hoặc một đợt thiên tai.

Hợp tác xã Sản xuất và Thương mại Định Trung (phường Vĩnh Phúc) sản xuất theo hướng hữu cơ, tạo đầu ra ổn định cho nông sản.

Những bài học ấy không còn xa lạ. Và chính từ đó, tư duy làm giàu bền vững bắt đầu hình thành rõ nét hơn trong đời sống nông thôn Phú Thọ, khi người nông dân hiểu rằng, muốn đứng vững trên mảnh ruộng của mình, không thể chỉ trông chờ may rủi.

Điểm dễ nhận thấy nhất trong những năm gần đây là sự chuyển dịch từ sản xuất manh mún sang sản xuất có tính toán, có liên kết. Nhiều nông dân không còn “đánh cược” vào thị trường tự do, mà chủ động ký kết hợp đồng tiêu thụ, tham gia hợp tác xã, sản xuất theo quy trình được kiểm soát.

Tại phường Vĩnh Phúc, năm 2025, sản xuất nông nghiệp tiếp tục được duy trì ổn định với tổng diện tích gieo trồng đạt gần 200ha, trong đó diện tích lúa đạt 155ha, năng suất ước đạt 5,2 tấn/ha. Cây rau màu, hoa cây cảnh đều đạt 100% kế hoạch đề ra. Chăn nuôi phát triển theo hướng hàng hóa, với tổng đàn lợn đạt hơn 2.000 con, đàn gia cầm 60.000 con, công tác tiêm phòng đạt 100% kế hoạch.

Những con số ấy không chỉ phản ánh quy mô sản xuất, mà còn cho thấy sự chủ động của người nông dân trong việc ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, kiểm soát dịch bệnh và tổ chức lại sản xuất theo hướng bền vững hơn. Không ít hộ đã mạnh dạn đầu tư hệ thống tưới tiết kiệm, chuồng trại khép kín, sử dụng chế phẩm sinh học, từng bước giảm chi phí, tăng hiệu quả và bảo vệ môi trường.

Điểm tựa Hội Nông dân

Sự thay đổi tư duy của nông dân không diễn ra một cách tự phát. Đằng sau đó là vai trò đồng hành bền bỉ của các cấp Hội Nông dân, thông qua phong trào “Nông dân thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi, đoàn kết giúp nhau làm giàu và giảm nghèo bền vững”.

Riêng năm 2025, tại phường Vĩnh Phúc có 1.322 hộ đăng ký danh hiệu sản xuất kinh doanh giỏi các cấp, trong đó 396 hộ đạt danh hiệu, bao gồm 11 hộ cấp tỉnh. Nguồn vốn ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội đạt trên gần 50 tỷ đồng, Quỹ Hỗ trợ nông dân đạt gần 2 tỷ đồng, được giải ngân cho 5 dự án với 46 hộ vay, sử dụng đúng mục đích và mang lại hiệu quả thiết thực.

Không chỉ hỗ trợ vốn, công tác tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật, hướng dẫn sản xuất theo chuỗi giá trị cũng được chú trọng. Việc xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc, đưa nông sản lên các sàn thương mại điện tử đã giúp người nông dân dần thoát khỏi thế bị động, từng bước làm chủ thị trường.

Làm giàu cho mình và giữ bền cho cộng đồng

Điều dễ nhận thấy ở các mô hình sản xuất hiệu quả hiện nay là lợi nhuận không còn là thước đo duy nhất. Người nông dân ngày càng quan tâm hơn đến yếu tố môi trường, đến sự ổn định lâu dài của cộng đồng dân cư và chính sinh kế của gia đình mình. Làm giàu bền vững vì thế không chỉ là câu chuyện kinh tế, mà còn là lựa chọn về trách nhiệm xã hội.

Thực tế cho thấy, những mô hình sản xuất thiếu bền vững thường để lại hệ lụy lâu dài như ô nhiễm môi trường, mất cân bằng sinh thái, rạn nứt tình làng nghĩa xóm. Ngược lại, các mô hình gắn với sản xuất sạch, an toàn, có liên kết tiêu thụ đang chứng minh hiệu quả lâu dài, cả về kinh tế lẫn xã hội.

Nhờ áp dụng tốt quy trình sản xuất hữu cơ, 70% sản lượng rau của HTX sản xuất và thương mại Định Trung (phường Vĩnh Phúc) được tiêu thụ qua hệ thống trường học, nhà hàng, siêu thị... với giá cao hơn 1,5 lần so với rau thông thường.

Một minh chứng rõ nét là mô hình sản xuất nông nghiệp hữu cơ gắn với liên kết tiêu thụ của Hợp tác xã Sản xuất và Thương mại Định Trung tại phường Vĩnh Phúc. Từ chỗ sản xuất nhỏ lẻ, mạnh ai nấy làm, các thành viên hợp tác xã đã từng bước thay đổi tư duy, chuyển sang canh tác theo quy trình hữu cơ, tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.

Hiện nay, hợp tác xã có 35 thành viên, chuyên sản xuất và cung ứng rau, củ, quả sạch cho các hệ thống siêu thị và cửa hàng thực phẩm tại Hà Nội và một số địa phương lân cận.

Nhờ sản xuất theo kế hoạch, có hợp đồng bao tiêu ổn định, đầu ra không còn phụ thuộc vào thị trường tự do, thu nhập của các thành viên được duy trì bền vững, bình quân từ vài trăm triệu đồng đến hàng tỷ đồng mỗi năm.

Quan trọng hơn, mô hình này còn tạo việc làm thường xuyên cho hàng chục lao động địa phương, góp phần hình thành thói quen sản xuất nông nghiệp có trách nhiệm với môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Cùng với hiệu quả kinh tế, đời sống văn hóa ở nhiều vùng nông thôn cũng từng bước được nâng lên. Khi sản xuất ổn định, thu nhập được cải thiện, người nông dân có điều kiện quan tâm nhiều hơn đến giáo dục, môi trường sống và trách nhiệm cộng đồng. Đây chính là nền tảng để xây dựng nông thôn mới theo hướng hiện đại, văn minh và bền vững.

Làm giàu bền vững là khi người nông dân biết đặt lợi ích lâu dài lên trên cái lợi trước mắt, biết giữ chữ tín với thị trường cũng chính là giữ sinh kế cho chính mình.

Từ những thửa ruộng, nhà lưới, chuồng trại hôm nay, một lớp nông dân mới đang hình thành ở Phú Thọ, làm nông nghiệp bằng tri thức, bằng khoa học và bằng trách nhiệm. Chính từ sự thay đổi âm thầm ấy, nền nông nghiệp bền vững liên tục được bồi đắp, vững vàng hơn trước những biến động của thị trường và thời cuộc.

Quang Nam