Mái nhà chung của những phận đời yếu thế

Có một nơi lặng lẽ nhưng bền bỉ cưu mang những phận đời kém may mắn nhất trong xã hội. Đó là Trung tâm Nuôi dưỡng và Phục hồi chức năng người tâm thần Vĩnh Phúc - đơn vị có nhiệm vụ tiếp nhận, quản lý, nuôi dưỡng, chăm sóc và phục hồi chức năng cho người khuyết tật thần kinh, tâm thần đặc biệt nặng, góp phần giúp người bệnh được điều trị, hồi phục, đồng thời bảo đảm an toàn cho gia đình và cộng đồng.

Năm 2017, anh Hoàng Văn T, quê xã Ngọc Thanh (nay là phường Xuân Hòa), trong cơn loạn thần do nghiện rượu đã gây ra vụ án mạng đau lòng khi sát hại chính người cháu trong gia đình. Sau khi được các cơ quan chức năng kết luận là người khuyết tật thần kinh, tâm thần đặc biệt nặng, anh T. được đưa vào Trung tâm Nuôi dưỡng và Phục hồi chức năng người tâm thần Vĩnh Phúc để quản lý, điều trị và phục hồi chức năng.

Từ một người mất hoàn toàn khả năng kiểm soát hành vi, tiềm ẩn nguy cơ cao đối với cộng đồng, qua nhiều năm điều trị theo phác đồ chuyên môn kết hợp lao động và sinh hoạt trị liệu, tình trạng sức khỏe tâm thần của anh T. từng bước ổn định, dần lấy lại khả năng sinh hoạt cơ bản. Trường hợp của anh T. cho thấy vai trò đặc biệt quan trọng của việc quản lý, điều trị tập trung đối với người mắc bệnh tâm thần nặng.

Anh T. chỉ là một trong nhiều trường hợp đang được Trung tâm tiếp nhận, chăm sóc. Hiện nay, Trung tâm quản lý nhiều người mắc các rối loạn tâm thần đặc biệt nặng, sa sút trí tuệ, không còn khả năng tự phục vụ, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn nếu không được quản lý tập trung.

Bà Nguyễn Thị Hoa (xã Tam Dương) thăm con trai là anh Nguyễn Tiến H. tại Trung tâm Nuôi dưỡng và Phục hồi chức năng người tâm thần Vĩnh Phúc.

Với bà Nguyễn Thị Hoa (xã Tam Dương), Trung tâm chính là điểm tựa, là “chiếc phao cứu sinh” của cả gia đình. Chồng mất sớm, một mình bà phải chăm sóc người con trai là anh Nguyễn Tiến H. mắc bệnh tâm thần kèm động kinh và nhiều bệnh nền.

Mỗi khi con lên cơn, bà Hoa vừa sợ hãi vừa bất lực. Người con từng nhiều lần chửi bới, đánh đập mẹ, khiến bà rơi vào tình huống nguy hiểm, còn hàng xóm thì lo lắng, xa lánh. Từ khi anh H. được đưa vào Trung tâm Nuôi dưỡng và Phục hồi chức năng người tâm thần Vĩnh Phúc, tình trạng bệnh đã ổn định rõ rệt, không còn những cơn kích động dữ dội như trước.

Trong xúc động, bà Hoa chia sẻ: “Nếu không có Trung tâm, mẹ con tôi không biết sống thế nào. Khi ở ngoài, cháu thường lang thang, lại mắc nhiều bệnh như tiểu đường, huyết áp. Tôi thật sự biết ơn các cán bộ, y bác sĩ ở đây đã chăm sóc và giúp con tôi được sống an toàn”.

Theo ông Vũ Văn Hưng - cán bộ quản lý Trung tâm, hiện đơn vị đang chăm sóc 279 người (180 nam, 99 nữ), chủ yếu là các trường hợp tâm thần đặc biệt nặng, mất khả năng tự phục vụ, thường xuyên có biểu hiện kích động, đập phá, gây rối. Phần lớn các đối tượng có hoàn cảnh khó khăn, không nơi nương tựa; nhiều người từng gây nguy hiểm cho chính gia đình và cộng đồng.

Nếu không được chăm sóc, quản lý tập trung, những người bệnh này rất dễ gây ra hậu quả nghiêm trọng. Thực tế đã có nhiều vụ việc đau lòng xuất phát từ người mắc bệnh tâm thần nặng không được kiểm soát. Việc tổ chức điều trị, chăm sóc tập trung không chỉ giúp người bệnh ổn định sức khỏe mà còn góp phần giảm thiểu nguy cơ mất an ninh, trật tự trong cộng đồng.

Bác sĩ Trần Thị Thu Phương cho biết: Khi người bệnh được quản lý tập trung, việc điều trị trở nên hiệu quả hơn rất nhiều. Nếu ở ngoài cộng đồng, người thân thường không có kiến thức chuyên môn để chăm sóc đúng cách, khiến bệnh ngày càng nặng, dễ tự gây hại, bị kỳ thị và gây rối trật tự xã hội. Khi vào Trung tâm, chúng tôi phân loại, điều trị, cho dùng thuốc đúng phác đồ, kết hợp chế độ ăn, ngủ, sinh hoạt và lao động trị liệu nên nhiều trường hợp cải thiện rõ rệt.

Nhân viên y tế Trung tâm thăm khám, theo dõi sức khỏe định kỳ cho người bệnh tâm thần đặc biệt nặng, bảo đảm điều trị đúng phác đồ và kịp thời xử lý các diễn biến bất thường.

Năm 2025, trong bối cảnh sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy hành chính theo hướng hiệu lực, hiệu quả, Trung tâm Nuôi dưỡng và Phục hồi chức năng người tâm thần Vĩnh Phúc phải đối mặt với nhiều khó khăn về nhân lực, tài chính và cơ sở vật chất. Tuy nhiên, với tinh thần trách nhiệm và sự tận tụy vì người bệnh, tập thể cán bộ, nhân viên vẫn nỗ lực hoàn thành các nhiệm vụ đề ra.

Trong năm, Trung tâm đã tiếp nhận 97 đối tượng mới; tổ chức 1.160 lượt thăm gặp người thân, hỗ trợ 135 lượt đối tượng về thăm gia đình; thực hiện 400 lượt khám bệnh, 2.005 lượt cấp phát thuốc và 103 lượt chuyển tuyến điều trị chuyên sâu, góp phần ổn định sức khỏe người bệnh và đảm bảo an toàn cho cộng đồng.

Cán bộ Trung tâm hướng dẫn, giám sát người bệnh tập luyện phục hồi chức năng vận động, góp phần nâng cao khả năng tự phục vụ và hòa nhập sinh hoạt hằng ngày.

Đồng chí Trần Trọng Hưng - Phó Giám đốc Trung tâm cho biết: Năm 2026, đơn vị sẽ tiếp tục mở rộng tiếp nhận từ 20-40 đối tượng có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn vào nuôi dưỡng tập trung, tái hoà nhập công đồng từ 3-5 đối tượng; quan tâm chăm lo đời sống cho đối tượng đồng thời đẩy mạnh các hoạt động lao động trị liệu, văn nghệ thể thao gắn với phục hồi chức năng giúp đối tượng dần ổn định sức khoẻ thể chất và tinh thần; tiếp tục phối hợp tốt với các bệnh viện tuyến trên để nâng cao chất lượng chăm sóc, điều trị.

Cùng với đó, Trung tâm sẽ củng cố công tác hành chính, đào tạo đội ngũ, đảm bảo an ninh trật tự, đồng thời từng bước cải tạo, sửa chữa các hạng mục cơ sở vật chất xuống cấp, tạo môi trường điều trị an toàn, nhân văn hơn.

Từ thực tiễn quản lý và điều trị cho hàng trăm người mắc bệnh tâm thần đặc biệt nặng, Trung tâm Nuôi dưỡng và Phục hồi chức năng người tâm thần Vĩnh Phúc đang khẳng định vai trò quan trọng trong hệ thống an sinh xã hội, vừa giúp người bệnh ổn định cuộc sống, vừa góp phần giữ vững an ninh, trật tự ở cơ sở.

Nguyễn Toàn