Những “hạt nhân số” ở cơ sở

Chuyển đổi số thường được nhắc đến bằng những mục tiêu lớn như chính quyền số, kinh tế số, xã hội số. Nhưng để những mục tiêu đó trở thành hiện thực, điểm khởi đầu lại không nằm ở những hệ thống công nghệ phức tạp, mà nằm ở việc người dân có biết sử dụng điện thoại thông minh để nộp hồ sơ trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt hay không. Vì vậy, ở phường Hoà Bình, chuyển đổi số bắt đầu từ từng tổ dân phố, từng hộ gia đình - nơi Tổ công nghệ số cộng đồng đang trực tiếp hướng dẫn người dân sử dụng các nền tảng số, từng bước thay đổi thói quen và cách tiếp cận dịch vụ công trong môi trường số.

Nhiều mô hình hiệu quả...

Thực tế cho thấy, rào cản lớn nhất của chuyển đổi số không phải là công nghệ, mà là thói quen và kỹ năng của người dân. Nhận rõ điều đó, phường Hoà Bình đã lựa chọn xây dựng và kiện toàn Tổ công nghệ số cộng đồng tại từng tổ dân phố, coi đây là lực lượng trực tiếp đưa công nghệ số đến từng hộ gia đình.

Sau sáp nhập, UBND phường Hoà Bình đã kiện toàn 94 Tổ công nghệ số cộng đồng với 678 thành viên, hoạt động tại tất cả các tổ dân phố trên địa bàn. Các tổ được giao những mục tiêu cụ thể như: Hướng dẫn trên 90% hộ gia đình sử dụng dịch vụ công trực tuyến và thanh toán không dùng tiền mặt; trên 95% công dân cài đặt và kích hoạt tài khoản định danh điện tử mức 2; hỗ trợ người dân nộp hồ sơ trực tuyến và tiếp nhận, trả kết quả tại nhà khi có nhu cầu.

Người dân được hướng dẫn cài đặt ứng dụng, thanh toán không dùng tiền mặt và sử dụng dịch vụ công trực tuyến tại nhà văn hóa tổ dân phố.

Điểm đáng chú ý là hoạt động của các tổ không dừng ở tuyên truyền mà đi vào hướng dẫn trực tiếp. Thành viên tổ đến từng hộ gia đình hướng dẫn cài đặt VNeID, tạo tài khoản dịch vụ công, thanh toán điện tử; xây dựng video hướng dẫn, niêm yết mã QR tại nhà văn hóa, lập nhóm Zalo hỗ trợ từ xa, công khai số điện thoại để người dân liên hệ khi gặp khó khăn trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến.

Đồng thời, 100% thành viên tổ được tập huấn kỹ năng chuyển đổi số; Trung tâm Phục vụ hành chính công phường thường xuyên xuống cơ sở hướng dẫn, tháo gỡ vướng mắc. Qua đó, Tổ công nghệ số cộng đồng không chỉ làm nhiệm vụ tuyên truyền mà thực sự trở thành lực lượng hỗ trợ kỹ thuật tại cơ sở.

Đồng chí Hoàng Châu Khôi - Phó Chủ tịch UBND phường Hoà Bình cho biết: Muốn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán điện tử hay các nền tảng số thì phải có người hướng dẫn cụ thể, trực tiếp. Tổ công nghệ số cộng đồng chính là lực lượng gần dân nhất, giúp người dân tiếp cận công nghệ, từng bước hình thành thói quen số trong đời sống hằng ngày.

Hiệu quả cụ thể từ cơ sở

Tính đến cuối năm 2025, 85/94 tổ đã triển khai hướng dẫn chuyển đổi số cho người dân, đạt 90,42%. Trong đó, 92% hộ gia đình được hướng dẫn cài đặt và kích hoạt VNeID mức 2; 89,48% hộ được hướng dẫn kỹ năng chuyển đổi số; 87,04% hộ được hướng dẫn thanh toán không dùng tiền mặt; 69,23% hộ được hướng dẫn nộp hồ sơ dịch vụ công trực tuyến. Đặc biệt, các tổ đã hỗ trợ tiếp nhận và trả kết quả thủ tục hành chính tại nhà cho 410 trường hợp, chủ yếu là người cao tuổi, người đi lại khó khăn.

Tổ công nghệ số cộng đồng hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến ngay tại nhà, giúp người cao tuổi, người đi lại khó khăn không phải đến trụ sở cơ quan nhà nước.

Một kết quả đáng chú ý khác là sau khi được hướng dẫn, người dân đã bắt đầu chủ động sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Trong quý I năm nay, đã có trên 600 hồ sơ do công dân tự nộp trực tuyến từ nhà, thay vì phải đến trực tiếp bộ phận một cửa như trước.

Điều đó cho thấy, khi người dân được hướng dẫn cụ thể và thấy thuận lợi, họ sẵn sàng thay đổi thói quen, chuyển từ trực tiếp sang trực tuyến trong giải quyết thủ tục hành chính.

Không chỉ dừng lại ở dịch vụ công, các tổ còn hướng dẫn hộ kinh doanh mở tài khoản thanh toán điện tử, đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử, quảng bá và bán hàng trên môi trường mạng. Nhờ đó, chuyển đổi số không chỉ phục vụ cải cách hành chính mà còn góp phần hỗ trợ phát triển kinh tế hộ gia đình.

Từ những kết quả cụ thể đó, năm 2025, phường Hoà Bình xếp thứ nhất trong tổng số 148 xã, phường của tỉnh về Bộ chỉ số đánh giá chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp, đồng thời xếp thứ nhất về mức độ chuyển đổi số.

Đây không chỉ là kết quả của bộ phận chuyên môn, mà có sự đóng góp trực tiếp của lực lượng Tổ công nghệ số cộng đồng - những người đưa chuyển đổi số đến tận từng hộ dân.

Từ mô hình Tổ công nghệ số cộng đồng ở phường Hoà Bình có thể thấy, khi có lực lượng trực tiếp “cầm tay chỉ việc”, chuyển đổi số không còn là khái niệm xa, mà trở thành những việc rất cụ thể trong đời sống hằng ngày: nộp hồ sơ tại nhà, thanh toán bằng điện thoại, bán hàng qua mạng, tra cứu thủ tục hành chính trên môi trường số.

Và cũng từ những việc rất cụ thể ấy, chuyển đổi số không còn là câu chuyện của công nghệ, mà trở thành câu chuyện của đời sống.

Nguyễn Yến