Trí thức Đất Tổ với trách nhiệm phản biện xây dựng và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Trong dòng chảy phát triển của dân tộc, trí thức luôn giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự hưng thịnh của quốc gia. Không chỉ là lực lượng sáng tạo tri thức, chuyển giao khoa học - công nghệ hay đào tạo nguồn nhân lực, đội ngũ trí thức còn là lực lượng tiên phong trong phản biện xã hội, tham gia xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Đối với vùng Đất Tổ cội nguồn dân tộc - nơi hội tụ truyền thống hiếu học, tinh thần yêu nước và ý chí tự cường - vai trò ấy càng mang ý nghĩa sâu sắc trong bối cảnh tỉnh Phú Thọ bước vào không gian phát triển mới sau hợp nhất ba tỉnh, cùng cả nước tiến vào kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.

Quán triệt sâu sắc các chủ trương, nghị quyết của Trung ương về xây dựng và phát huy vai trò đội ngũ trí thức, đặc biệt là Nghị quyết số 45-NQ/TW ngày 24/11/2023 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng và phát huy vai trò của đội ngũ trí thức đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững trong giai đoạn mới; Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, tỉnh Phú Thọ đã quan tâm xây dựng đội ngũ trí thức ngày càng lớn mạnh cả về số lượng và chất lượng.

Sau hợp nhất, vai trò tập hợp, quy tụ đội ngũ trí thức của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh tiếp tục được khẳng định là cầu nối quan trọng giữa Đảng, Nhà nước với trí thức; là hạt nhân chính trị trong tập hợp, đoàn kết, phát huy trí tuệ và sức sáng tạo phục vụ phát triển quê hương.

Giáo viên Trường Mầm non Tam Sơn cùng ĐVTN xã Tam Sơn hỗ trợ người dân nộp hồ sơ tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp.

Trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực diễn biến phức tạp, các yếu tố an ninh phi truyền thống, cạnh tranh chiến lược, chiến tranh thông tin, không gian mạng tác động ngày càng sâu rộng đến đời sống xã hội, vai trò của trí thức không chỉ dừng ở nghiên cứu, giảng dạy hay quản lý chuyên môn mà còn thể hiện ở trách nhiệm xã hội, bản lĩnh chính trị và tinh thần phụng sự cộng đồng. Thực tiễn cho thấy, trí thức không chỉ đóng góp bằng các công trình khoa học hay sáng kiến kỹ thuật mà còn bằng tư duy phản biện, khả năng nhận diện vấn đề, dự báo xu hướng và đề xuất giải pháp phát triển.

Phản biện xã hội đúng nghĩa là hoạt động mang tính xây dựng, dựa trên cơ sở khoa học, thực tiễn và trách nhiệm công dân nhằm góp phần hoàn thiện chủ trương, chính sách, nâng cao hiệu lực quản lý và hiệu quả điều hành. Một xã hội phát triển là xã hội biết lắng nghe những ý kiến đa chiều, tôn trọng tranh luận khoa học và phát huy trí tuệ tập thể. Đảng và Nhà nước ta luôn nhất quán quan điểm mở rộng dân chủ, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, tạo điều kiện để đội ngũ trí thức tham gia góp ý, phản biện, hiến kế cho sự phát triển đất nước.

Thực tế tại Phú Thọ thời gian qua cho thấy đội ngũ trí thức đã và đang phát huy rất rõ vai trò này. Các chuyên gia, nhà khoa học, cán bộ quản lý đã tích cực tham gia rà soát hàng nghìn văn bản quy phạm pháp luật của ba tỉnh trước hợp nhất; góp ý, tham mưu xây dựng hệ thống cơ chế, chính sách mới phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Phú Thọ trong bối cảnh mở rộng không gian phát triển, tăng cường liên kết vùng...

Đây không đơn thuần là công việc kỹ thuật hành chính mà còn là quá trình phản biện khoa học nhằm bảo đảm tính đồng bộ, khả thi, phù hợp thực tiễn và lợi ích của Nhân dân. Đội ngũ trí thức trong các lĩnh vực khoa học - công nghệ, nông nghiệp, giáo dục, y tế, chuyển đổi số... cũng đang trực tiếp tham gia giải quyết nhiều vấn đề thực tiễn đặt ra đối với địa phương.

Từ hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả thiên tai, phát triển nông nghiệp công nghệ cao, xây dựng sản phẩm OCOP, thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giải quyết thủ tục hành chính đến nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực... ở đâu cũng có dấu ấn của trí thức Đất Tổ.

Đặc biệt, trong đội ngũ trí thức hiện nay, lực lượng giáo viên, giảng viên giữ vai trò hết sức quan trọng. Không chỉ là những người truyền đạt tri thức, giáo viên còn là lực lượng trực tiếp bồi dưỡng lý tưởng, hình thành nhân cách, hun đúc lòng yêu nước và ý thức công dân cho thế hệ trẻ. Trong bối cảnh bùng nổ thông tin và mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, vai trò ấy càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Người thầy hôm nay không chỉ đứng trên bục giảng mà còn đứng trước yêu cầu trở thành “người dẫn đường” về nhận thức, giúp học sinh, sinh viên có khả năng phân biệt đúng - sai, thật - giả, tích cực - tiêu cực giữa một không gian thông tin đa chiều, phức tạp. Nếu không có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy khoa học và tinh thần trách nhiệm xã hội, rất dễ để thế hệ trẻ bị tác động bởi các luận điệu sai trái, xuyên tạc, kích động trên không gian mạng.

Chính vì vậy, lực lượng giáo viên cần trở thành nòng cốt trong hoạt động phản biện xã hội mang tính xây dựng và đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Với đặc thù nghề nghiệp gắn liền với tri thức và giáo dục con người, giáo viên có điều kiện thuận lợi để lan tỏa tư duy khoa học, tinh thần khách quan, thái độ trách nhiệm trước các vấn đề xã hội. Những ý kiến góp ý của đội ngũ giáo viên đối với chính sách giáo dục, phát triển nguồn nhân lực, văn hóa, xã hội hay quản lý địa phương đều có giá trị thực tiễn sâu sắc bởi đó là những người trực tiếp tiếp xúc với cơ sở, hiểu tâm tư học sinh, phụ huynh và đời sống xã hội.

Tuy nhiên, phản biện xã hội phải được đặt trên nền tảng của tinh thần xây dựng, ý thức trách nhiệm và lợi ích quốc gia, dân tộc. Thời gian qua, một số đối tượng cơ hội chính trị, bất mãn hoặc thiếu thiện chí đã lợi dụng danh nghĩa “phản biện” để xuyên tạc chủ trương của Đảng, kích động tâm lý hoài nghi, chống đối trong xã hội. Trên các nền tảng mạng xã hội, không ít những thông tin sai lệch được cắt ghép, thổi phồng, thiếu kiểm chứng nhằm gây nhiễu loạn nhận thức cộng đồng.

Đáng chú ý, các thế lực chống phá thường tìm cách tác động vào đội ngũ trí thức, giáo viên, học sinh, sinh viên bởi đây là lực lượng có ảnh hưởng lớn đến xã hội. Chúng sử dụng chiêu bài “tự do học thuật”, “tự do phản biện” để cổ súy cho các quan điểm cực đoan, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, kích động tư tưởng bất mãn, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Vì vậy, trách nhiệm của đội ngũ trí thức, đặc biệt là lực lượng giáo viên, không chỉ dừng ở phản biện xây dựng mà còn phải chủ động đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch bằng lập luận khoa học, bằng thực tiễn sinh động và bằng chính uy tín nghề nghiệp của mình.

Đấu tranh với thông tin xấu độc hiện nay không thể chỉ bằng mệnh lệnh hành chính hay những khẩu hiệu cứng nhắc, mà cần bằng tri thức, bằng lý lẽ, bằng khả năng thuyết phục và bằng niềm tin được xây dựng từ thực tiễn phát triển đất nước. Người trí thức chân chính phải biết bảo vệ cái đúng, phê phán cái sai, đồng thời không cực đoan, không cảm tính, không để mình bị cuốn theo tâm lý đám đông trên không gian mạng. Càng là trí thức càng phải tỉnh táo trước những thông tin phiến diện, càng phải có trách nhiệm giữ gìn chuẩn mực phát ngôn và đạo đức xã hội.

Từ bao đời nay, Đất Tổ không chỉ là nơi lưu giữ cội nguồn dân tộc mà còn là vùng đất sản sinh nhiều thế hệ hiền tài, trí thức, nhà giáo tâm huyết. Truyền thống “tôn sư trọng đạo”, hiếu học và trọng nhân tài chính là nền tảng để xây dựng đội ngũ trí thức có bản lĩnh, có trách nhiệm với quê hương, đất nước. Trong những năm gần đây, tỉnh Phú Thọ đã có nhiều chuyển biến tích cực trong phát triển nguồn nhân lực trí thức.

Tuy nhiên, thực tế vẫn còn không ít khó khăn: Chất lượng nguồn nhân lực chưa đồng đều; cơ chế thu hút, trọng dụng nhân tài cần tiếp tục hoàn thiện; môi trường nghiên cứu, đổi mới sáng tạo chưa thật sự đủ mạnh; sự gắn kết giữa nhà khoa học với doanh nghiệp, cơ sở sản xuất còn hạn chế; một số kết quả nghiên cứu chưa được chuyển hóa hiệu quả thành sản phẩm và chính sách thực tiễn.

Điều đó đặt ra yêu cầu phải tiếp tục xây dựng môi trường để trí thức phát huy năng lực, được lắng nghe, được phản biện và được bảo vệ trong quá trình sáng tạo. Cần đặt đúng vị trí chiến lược của đội ngũ trí thức trong tổng thể phát triển của tỉnh; coi phát triển đội ngũ trí thức là một đột phá về nguồn lực con người. Mọi chủ trương, chính sách lớn cần tạo điều kiện để trí thức tham gia từ khâu đề xuất ý tưởng, phản biện phương án đến tổ chức thực hiện và đánh giá hiệu quả.

Cùng với đó, cần đổi mới mạnh mẽ cơ chế sử dụng, đãi ngộ, trọng dụng trí thức theo hướng thực chất, công khai và dựa trên hiệu quả cống hiến; nâng tầm hoạt động tư vấn, phản biện xã hội của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh; xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn kết giữa Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và cơ sở đào tạo; phát triển đội ngũ trí thức trẻ, chuyên gia đầu ngành trong các lĩnh vực trọng điểm.

Giờ học trải nghiệm ở trường tiểu học của học sinh lớp 5 tuổi Trường Mầm non Tam Sơn.

Riêng đối với ngành giáo dục, cần đặc biệt quan tâm xây dựng đội ngũ giáo viên không chỉ giỏi chuyên môn mà còn vững vàng về chính trị, giàu khát vọng cống hiến, có năng lực thích ứng với chuyển đổi số và đủ khả năng định hướng nhận thức cho học sinh trong môi trường thông tin hiện đại. Mỗi nhà trường cần thực sự trở thành môi trường nuôi dưỡng tinh thần yêu nước, trách nhiệm xã hội, tư duy phản biện khoa học và khát vọng phát triển quê hương, đất nước.

Có thể khẳng định, trong giai đoạn phát triển mới, vai trò của đội ngũ trí thức Đất Tổ không chỉ nằm ở những công trình nghiên cứu hay sáng kiến kỹ thuật mà còn ở trách nhiệm chính trị, trách nhiệm xã hội và tinh thần đồng hành cùng sự phát triển của quê hương. Một nền quản trị hiện đại cần trí tuệ phản biện; một xã hội phát triển cần tinh thần khoa học; một Đảng bộ vững mạnh cần biết lắng nghe và phát huy tiếng nói trách nhiệm của trí thức.

Phát huy vai trò đội ngũ trí thức, đặc biệt là lực lượng giáo viên, trong phản biện xã hội, trong xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền và đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là nhiệm vụ chiến lược lâu dài. Đó cũng chính là cách để khơi dậy mạnh mẽ hơn nữa truyền thống hiếu học, tinh thần yêu nước và khát vọng cống hiến của con người Đất Tổ trong hành trình cùng cả nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam.

Trịnh Thị Lý- Bí thư chi bộ, Hiệu trưởng Trường Mầm non Tam Sơn, xã Tam Sơn, tỉnh Phú Thọ