Từ núi thiêng Nghĩa Lĩnh bước ra thế giới

Không chỉ là điểm hẹn tâm linh của hàng triệu người con đất Việt mỗi dịp tháng 3 âm lịch, Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng những năm gần đây dần mở rộng không gian và ý nghĩa. Từ đỉnh núi Nghĩa Lĩnh linh thiêng, nơi khởi nguồn của tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, lễ hội hôm nay lan tỏa khắp các làng quê Đất Tổ và từng bước vươn ra cộng đồng quốc tế như một biểu tượng văn hóa đặc sắc của dân tộc Việt Nam.

Núi thiêng Nghĩa Lĩnh. (Ảnh TL)

Giá trị từ núi thiêng Nghĩa Lĩnh

Trong tâm thức người Việt, Đền Hùng trên núi Nghĩa Lĩnh từ lâu đã trở thành điểm tụ hội thiêng liêng của truyền thống “uống nước nhớ nguồn”. Mỗi dịp Giỗ Tổ, dòng người từ khắp mọi miền đất nước lại hành hương về đây dâng nén tâm nhang tưởng nhớ các Vua Hùng. Tuy nhiên, nếu trước kia các hoạt động lễ hội chủ yếu diễn ra trong phạm vi Khu di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Đền Hùng thì những năm gần đây, đặc biệt trong mùa lễ hội năm nay, không gian văn hóa ấy đang được mở rộng mạnh mẽ.

Từ trung tâm là núi Nghĩa Lĩnh, lễ hội đã lan tỏa ra nhiều địa phương trong tỉnh. Các hoạt động văn hóa, thể thao, trình diễn dân gian, hội trại, triển lãm, quảng bá sản phẩm địa phương... được tổ chức rộng khắp, tạo nên một không gian lễ hội sống động và đa sắc màu. Không chỉ người dân quanh khu vực Đền Hùng mà nhiều địa phương khác trong tỉnh cũng trực tiếp tham gia vào chuỗi sự kiện của lễ hội.

Một điểm mới đáng chú ý là việc tổ chức dâng hương của các địa phương được thực hiện theo cụm xã, phường, thay vì chỉ theo cấp huyện như trước đây. Cách làm này không chỉ phù hợp với việc sắp xếp lại đơn vị hành chính mà còn tạo điều kiện để nhiều cộng đồng dân cư được trực tiếp tham gia vào nghi lễ thiêng liêng hướng về cội nguồn.

Cùng với đó, nhiều hoạt động văn hóa dân gian được phục dựng và mở rộng quy mô, trong đó có lễ hội văn hóa dân gian đường phố với sự tham gia của đông đảo Nhân dân các xã, phường. Những đoàn rước, những tiết mục diễn xướng dân gian, những sắc màu trang phục truyền thống đã tạo nên bức tranh sinh động về đời sống văn hóa của vùng Đất Tổ.

Điều đáng nói là trong không gian ấy, người dân không chỉ là người tham dự mà trở thành chủ thể của lễ hội. Mỗi làng quê, mỗi cộng đồng đều mang đến lễ hội những giá trị văn hóa riêng, từ trò chơi dân gian, làn điệu hát xoan, hát ghẹo đến các sản phẩm đặc trưng của địa phương. Chính sự tham gia rộng rãi của cộng đồng đã góp phần làm cho lễ hội Đền Hùng ngày càng giàu sức sống.

Từ một lễ hội gắn với một Khu di tích, lễ hội Đền Hùng hôm nay đang dần trở thành không gian văn hóa chung của toàn tỉnh, của cả nước - nơi mỗi vùng đất, mỗi con người đều có thể góp một sắc màu vào bức tranh văn hóa Đất Tổ.

Học sinh Trường Mầm non Achi Home (phường Vĩnh Phúc) diễn kịch “Con rồng cháu tiên”.

Quốc lễ mang tầm vóc quốc tế

Nếu sự lan tỏa trong cộng đồng tạo nên sức sống của lễ hội thì việc mở rộng các hoạt động giao lưu quốc tế đang mang đến cho lễ hội Đền Hùng một tầm vóc mới.

Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương đã được UNESCO ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Điều đó không chỉ khẳng định giá trị đặc biệt của tín ngưỡng này trong đời sống văn hóa người Việt mà còn mở ra cơ hội để quảng bá hình ảnh văn hóa Đất Tổ ra thế giới.

Trong mùa lễ hội năm nay, nhiều hoạt động giao lưu văn hóa quốc tế được tổ chức như triển lãm nghệ thuật, giao lưu văn hóa, các chương trình giới thiệu di sản và văn hóa Việt Nam với bạn bè quốc tế. Những hoạt động này góp phần đưa lễ hội Đền Hùng vượt ra khỏi phạm vi của một lễ hội truyền thống để trở thành cầu nối giao lưu văn hóa.

Đối với nhiều du khách quốc tế, hành trình về Đền Hùng không chỉ là chuyến tham quan một di tích lịch sử mà còn là cơ hội để tìm hiểu về cội nguồn của dân tộc Việt Nam, về truyền thống tôn kính tổ tiên và tinh thần đoàn kết, cố kết cộng đồng đã tồn tại qua hàng nghìn năm lịch sử.

Thông qua những hoạt động giao lưu, hình ảnh của lễ hội Đền Hùng - biểu tượng của đạo lý “uống nước nhớ nguồn” - được giới thiệu rộng rãi hơn với bạn bè quốc tế. Đây cũng chính là một hình thức ngoại giao văn hóa mềm mại nhưng hiệu quả, góp phần lan tỏa những giá trị văn hóa Việt Nam ra thế giới.

Sức sống của một lễ hội nghìn năm

Điều làm nên sức hấp dẫn đặc biệt của lễ hội Đền Hùng không chỉ nằm ở quy mô hay số lượng các hoạt động mà ở ý nghĩa sâu xa của nó trong đời sống tinh thần của người Việt.

Trong suốt chiều dài lịch sử, hình ảnh các Vua Hùng luôn được xem là biểu tượng của cội nguồn dân tộc. Từ miền núi đến đồng bằng, từ trong nước đến cộng đồng người Việt ở nước ngoài, mỗi dịp tháng 3 âm lịch, muôn triệu trái tim lại cùng hướng về Đất Tổ.

Chính sự gắn bó bền chặt ấy đã giúp cho lễ hội Đền Hùng không ngừng được bồi đắp và phát triển. Trong bối cảnh đời sống xã hội ngày càng hiện đại, lễ hội vẫn giữ được những nghi lễ trang nghiêm, những giá trị truyền thống cốt lõi, đồng thời thích ứng với những yêu cầu mới của đời sống văn hóa.

Ngày nay, khi lễ hội được tổ chức với quy mô ngày càng lớn, không gian ngày càng rộng mở, vai trò của cộng đồng càng được đề cao, lễ hội Đền Hùng không chỉ là dịp tưởng nhớ tổ tiên mà còn trở thành ngày hội văn hóa lớn của cả dân tộc.

Từ đỉnh núi Nghĩa Lĩnh linh thiêng, nơi được xem là cội nguồn của dân tộc Việt Nam, những giá trị văn hóa ấy đang tiếp tục được lan tỏa trong đời sống cộng đồng, trong mỗi người con đất Việt và từng bước mở rộng ra thế giới như một biểu tượng độc đáo của bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam.

Quang Nam