“Vang mãi khúc khải hoàn”: Ký ức về những ngày hào hùng của Thủ đô

Những câu chuyện sống động của nhân chứng và trưng bày “Vang mãi khúc khải hoàn” đưa người xem ngược dòng thời gian, sống lại ký ức hào hùng của Thủ đô qua nhiều giai đoạn lịch sử.

Nhân kỷ niệm 71 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954-10/10/2025), sáng 2/10, Ban Quản lý di tích Nhà tù Hỏa Lò khai mạc trưng bày chuyên đề Vang mãi khúc khải hoàn, đưa người xem ngược dòng thời gian, sống lại những dấu mốc lịch sử hào hùng của Thủ đô.

Các đại biểu chăm chú nghe thuyết minh và tham quan các gian trưng bày tại sự kiện (Ảnh: Lê Phương Anh).

Một trong những sự kiện đáng nhớ là việc treo cờ Tổ quốc trên Tháp Rùa năm 1948, biểu tượng sống động tinh thần yêu nước của thanh niên Hà Nội. Đêm 18/5/1948, nhân kỷ niệm 58 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890-19/5/1948), học sinh kháng chiến Trường Chu Văn An - Nguyễn Sỹ Vân, Nguyễn Văn Khâm và Nguyễn Trọng Quang - bơi ra giữa hồ Hoàn Kiếm để cắm lá cờ đỏ sao vàng trên Tháp Rùa cổ kính, giữa lòng Thủ đô đang bị giặc chiếm đóng.

Hành động quả cảm này không chỉ thể hiện khát vọng hòa bình, độc lập, tự do của học sinh, sinh viên Hà Nội mà còn minh chứng cho tinh thần hy sinh vì Tổ quốc.

Ngày 25/5/1948, đồng chí Nguyễn Sỹ Vân bị địch bắt, giam tại hầm đá Cửa Đông và Nhà tù Hỏa Lò, sau đó bị đày đi Trại giam Tiên Yên, Quảng Ninh và hy sinh, để lại ký ức không thể phai mờ trong lòng nhân dân Thủ đô.

Ông Nguyễn Đình Tân, em trai liệt sỹ Nguyễn Sỹ Vân, người bơi ra Tháp Rùa cắm lá cờ Tổ quốc đêm 18/5/1948 xúc động nhớ lại năm tháng hào hùng của dân tộc (Ảnh: Lê Phương Anh).

Những ký ức ấy được ông Nguyễn Đình Tân, 91 tuổi, em trai liệt sỹ Nguyễn Sỹ Vân, kể lại sinh động. Chia sẻ với phóng viên Dân trí, ông Tân cho biết: “Đêm 18/5/1948, khoảng 22h, anh tôi cùng hai bạn bơi ra giữa hồ Hoàn Kiếm, treo lá cờ. Họ buộc quả lựu đạn đất vào lá cờ để dọa lính Pháp, khiến lá cờ tồn tại đến giữa buổi sáng hôm sau.

Tôi vẫn nhớ cảm giác hồi hộp, ánh lửa và tiếng pháo từ các vị trí dân chúng quanh hồ, như nhắc nhở chúng tôi: Tự do và độc lập không bao giờ đến dễ dàng”.

Ông Tân chia sẻ, khi đến trưng bày Vang mãi khúc khải hoàn, những hình ảnh tái hiện không khí ngày 10/10/1954 - đoàn quân chiến thắng tiến về Thủ đô, cờ hoa rực rỡ, pháo nổ khắp phố - đã khiến ký ức sống động trở lại.

Ông nhớ rõ không khí ấm áp, xúc động lúc ấy: Người dân, học sinh, sinh viên ùa ra đường, tay cầm cờ, thổi kèn, chơi đàn violin, accordion; mọi người cùng dựng cổng chào, trang trí từng ngõ phố. Những khoảnh khắc này, theo ông, giúp thế hệ trẻ hôm nay hiểu rõ giá trị lịch sử, nhận thức vai trò và trách nhiệm của mình với Thủ đô.

Cùng với ông Tân, anh Hoàng Việt Thắng, chắt ngoại Thiếu tướng Vương Thừa Vũ - Chủ tịch Ủy ban Quân chính Hà Nội đầu tiên - cũng tham quan trưng bày. Anh Thắng nhấn mạnh, đây là dịp để thế hệ trẻ hôm nay hiểu rõ truyền thống yêu nước, khát vọng độc lập và trách nhiệm xây dựng, nối tiếp trang sử vàng của Hà Nội.

Gia đình anh Hoàng Việt Thắng (áo đen), chắt ngoại của Thiếu tướng Vương Thừa Vũ, tới tham quan trưng bày (Ảnh: Lê Phương Anh).

Trưng bày Vang mãi khúc khải hoàn gồm 3 nội dung chính: Kiên gan bền chí, Hà Nội - ngày về chiến thắng và Hương sắc Hà thành. Chủ đề Kiên gan bền chí gợi nhớ tháng 12/1946, hưởng ứng Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Hà Nội bùng lên ngọn lửa kháng chiến, quân dân Thủ đô chiến đấu 60 ngày đêm, giữ trọn lời thề “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh”, nhiều chiến sĩ bị bắt và giam giữ tại Nhà tù Hỏa Lò nhưng vẫn kiên cường đấu tranh, nuôi chí trở về với nhân dân.

Trong khi đó, chủ đề Hà Nội - ngày về chiến thắng phản ánh công tác chuẩn bị tiếp quản Thủ đô sau Hiệp định Geneva, với ngày 10/10/1954 khắp phố phường rực rỡ cờ hoa, hàng vạn người dân đổ ra đường chào đón đoàn quân chiến thắng, những vòng tay siết chặt, nước mắt xen nụ cười tạo nên ký ức không thể phai mờ của lịch sử Hà Nội.

Chủ đề Hương sắc Hà thành đưa người xem đến hình ảnh Thủ đô giao hòa giữa cổ kính và hiện đại, với những gánh hàng rong, hương cốm mùa thu, bún chả, phở cùng các làng nghề truyền thống, tạo nên bức tranh vừa hào hùng vừa đậm chất văn hóa Hà Nội.

Hoạt cảnh “Vang mãi khúc khải hoàn” tái hiện không khí tưng bừng Thủ đô và khoảnh khắc xúc động khi người lính chia tay mẹ trước khi tiếp tục lên đường ra trận (Ảnh: Lê Phương Anh).

Không chỉ trưng bày, chương trình còn có hoạt cảnh Vang mãi khúc khải hoàn tái hiện sinh động không khí tưng bừng ngày Giải phóng Thủ đô, với hình ảnh người dân chuẩn bị cốm làng Vòng, dựng cổng chào, trang trí cờ hoa rực rỡ trên phố phường, hay cảnh một quân nhân chỉ kịp ôm mẹ trước khi tiếp tục lên đường làm nhiệm vụ.

Trưng bày Vang mãi khúc khải hoàn diễn ra đến hết ngày 6/11 tại di tích lịch sử Nhà tù Hỏa Lò.

Nguồn dantri.com.vn